«Qazir álem jyl saıyn emes, kún saıyn ózgerip jatyr. Jańa tehnologııalar, mamandyqtar jáne salalar paıda bolýda. Jumysty uıymdastyrýdyń jáne basqarýdyń ádis-tásilderi qaıta qaralýda. Osyndaı jaǵdaıda jańa kásibı daǵdylardy meńgerýge jáne ozyq bilimin tıimdi paıdalanýǵa qabiletti jastardyń róli arta túsedi. Oıy ushqyr jastarymyz bolashaqty baǵamdaı alady ári dáıekti damýǵa umtylady», dedi Prezıdent.
Oıy ushqyr jastarǵa sapaly bilim berýmen qatar ǵylymdy da damytýǵa úles qosyp kele jatqan О́zbekáli Jánibekov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıtetinde jalpy quny 407 mln teńge bolatyn 7-8 ǵylymı joba bar. Ýnıversıtet rektorynyń mindetin atqarýshy, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Gúljan Súgirbaeva ǵalymdardyń zertteý nysany – bala tárbıesi men onyń metodıkalary ekenin aıtady. Qazirgi tańda mektepte bolsyn, joǵary oqý oryndarynda bolsyn pedagogıkalyq máselege erekshe kóńil bólinedi. Sebebi bul – tulǵany qalyptastyrý ǵylymy. «Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń suhbatynda aıtylǵandaı, jastardyń ozyq bilimin tıimdi paıdalanýyna ýnıversıtette mol múmkindikter jasalýda. Ǵylymı jobalardy mekteptegi naqty jaǵdaıdaǵy metodıkalarmen baılanystyryp zerttep jatyrmyz. Máselen, biz óz aramyzda ýnıversıtet ishinde konkýrs jarııaladyq, júlde qory – 22 mln teńge. Oǵan arnaıy komıssııa qurdyq, tıisti erejeleri men sharttaryn bekittik. Sol 22 mln teńgeniń 14 mln teńgesin ǵalymdarǵa bólip berdik. Nátıjesinde, ýnıversıtet zertteýshileriniń halyqaralyq jýrnaldarda jarııalanymdary kúrt ósti. Qazirgi tańda jas ǵalymdar býyny ósip keledi. Bul da bizdi erekshe qýantady. 3-4 doktorymyz ózderiniń dıssertasııalyq jumysyn sátti qorǵap jatyr. Sondaı-aq «Ult ustazdary» ortalyǵynda ǵylymı-pedagogıkalyq zertteýlerge den qoıylyp, sonyń nátıjesinde naǵyz ǵylymı ortany qalyptastyrdyq. Mundaı jetistik ýnıversıtet tarıhynda áli bolmaǵan. Keıingi eki jylda onnan astam ustazymyz AQSh, Germanııa, Chehııanyń bedeldi ýnıversıtetterinde tájirıbe almasyp qaıtty. Jýyrda 11 oqytýshymyz «Bolashaq» baǵdarlamasymen shetelde taǵylymdamadan ótýge múmkindik aldy. Akademııalyq utqyrlyq aıasynda sheteldiń kóptegen joǵary oqý ornymen baılanysty kúsheıtip kelemiz. Ásirese ınklıýzıvti bilimge kóp kóńil bólip otyrmyz. Jalpy ulttyq reıtıngte bizdiń ýnıversıtet úshinshi bolyp tur», deıdi Gúljan Dáýletbekqyzy.
Ýnıversıtet 86 jyl boıy muǵalim daıarlap keldi. Endi akademııalyq utqyrlyq aıasynda shetelmen qarym-qatynasty nyǵaıtyp, jan-jaqty damýdy kózdep otyr. Osy oraıda Túrkııadaǵy Gazı ýnıversıtetimen seriktestik kelisimshart jasalǵan. Bir ǵasyrlyq tarıhy bar oqý orny da pedagogıkalyq mamandyqtar boıynsha maman daıarlaıdy jáne keıingi eki jylda bilim berý salasynda óte jaqsy kórsetkishterge qol jetkizgen. Qazir Gazı ýnıversıtetiniń Shymkent qalasynan fılıalyn ashý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Bul oraıda Gúljan Daýletbekqyzy fızıka men aǵylshyn tilinen birlesken bilim jobasy da ázirlenýde ekenin aıtty. «Prezıdenttiń «Biz ozyq oıly ult retinde tek qana alǵa qaraýymyz kerek» suhbatynda «ultymyz ósip-órkendesin desek, biz jaqsydan úırenip, jamannan jırene bilýimiz kerektigi» aıtyldy. «Qoǵamda eńbekqorlyq pen jasampazdyq joǵary baǵalanýǵa, bilimpazdyq pen jańashyldyq saltanat qurýǵa tıis», dedi Memleket basshysy.
«Jastardyń jaqsydan úırenýine baǵyt-baǵdar berip, múmkindik jasaý ustaz qaýymnyń mindeti dep sanaımyn, – deıdi tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Gúljan Súgirbaeva. – Búgingi jastardyń baýyrlas Túrik eline, onyń bilimine degen qyzyǵýshylyǵy óte joǵary. Onyń ústine mektepti bitirgen túlekter Túrkııanyń joǵary oqý oryndaryna túskende kóp qınalady. Til bilmeıdi, jaqsy ýnıversıtetterdi tańdaı almaıdy degendeı. Al fılıal ashylǵan jaǵdaıda bul máseleler ózdiginen sheshimin tabady. Birinshi kezekte stýdentter bizdiń ýnıversıtte eki jyl oqıdy. Sosyn sana-sezimi qalyptasyp, oń-solyn tanyǵan soń biz arqyly Gazı ýnıversıtetine oqýǵa túsedi. Qazirgi tańda ártúrli fırma araǵaıyndyq jasap, mektep bitirgen túlekterdi, jastardy Túrkııadaǵy joǵary oqý oryndaryna oqýǵa qabyldatyp júr. Biraq kóbinese jastar reıtıngi tómen ýnıversıtterge túsip jatyr. Áli sana-sezimi qalyptaspaǵan, rýhanı tolyspaǵan jasqa ol jerde qandaı tárbıe beriletini de belgisiz. Sondyqtan bizdiń joldamamyzben barǵan stýdentter keleshekte durys joldan taımaıdy. Gazı ýnıversıtetiniń fılıaly bıyl ashylady degen úmittemiz».
Sapaly bilim berýmen birge stýdentterdiń áleýmettik-turmystyq máselesin sheshýge de erekshe kóńil bólinip keledi. Bul oraıda qansha sýdent jatatyn oryn surasa, sonshalyqty dárejede olardyń talabyn qanaǵattandyrý maqsat etilgen. Ońtústik óńirdegi joǵary oqý oryndary arasynda birinshi bolyp, ıaǵnı 2015 jyly ýnıversıtet 12-qabatty záýlim de zamanaýı jataqhana saldy. Sonymen birge 2018-2019 jyldary memlekettik-jekemenshik seriktestik aıasynda taǵy da qos birdeı jataqhana boı kóterdi. «Sondaı-aq jaıly ýnıversıtet ıdeıasyn iske asyrý maqsatynda seriktesimiz – «Inter press» taǵy da 600 orynǵa arnalǵan zamanaýı jataqhana salyp berdi. Sonymen búgingi tańda biz ońtústik ólkesinde, tutas Qazaqstan boıynsha stýdentterdi júz paıyz jataqhanamen qamtamasyz etken biregeı ýnıversıtetke aınaldyq. Negizinen pedagogıkalyq ýnıversıtetke oqýǵa túsýge kóbinese aýyl mektebiniń túlekteri keledi. Sol úshin olarǵa jataqhana salyp, ony barynsha jaıly etýge tyrysyp jatyrmyz. Qazir stýdentter turatyn úıde barlyq jaǵdaı jasalǵan. Elimizde búginde «Jaıly mektep» baǵdarlamasy iske asyp jatyr. Al biz óz tarapymyzdan onyń balamasy retinde «Jaıly ýnıversıtet» ıdeıasyn júzege asyryp kelemiz. Onyń basty qaǵıdasy – joǵary oqý ornynyń árbir stýdenti jatatyn jerden kende bolmaý kerek. Oqý orny óziniń stýdentin jataqhanamen qamtamasyz etýi shart. Jastar úshin jaıly ýnıversıtet jasaýmen qatar, aýdıtorııalarda, jataqhanada ótetin túrli is-sharalarda jalpyulttyq qundylyqtar jóninde jıi áńgime etemiz. Bul oraıda Prezıdent suhbatynda máni tereń oılar aıtyldy. Mysaly, Memleket basshysy bizdiń buryn kim bolǵanymyzdan qazir kim ekenimiz, eń bastysy, bolashaqta kim bolatynymyz áldeqaıda mańyzdy ekenin aıtty. Sondyqtan qandaı qıyndyqtan ótkenimizdi baǵamdaıtyn kezde ǵana aýyzbirshilik tanytpaı, baıandy bolashaqqa da birge qadam basýǵa shaqyrdy. Keleshegimizdi kemel etýge umtylyp, ulttyń ulylyǵyn naqty ispen dáleldeýge úndedi. «Jalpyulttyq qundylyqtar bárinen joǵary turýǵa tıis. Bul týraly únemi aıtyp júrmin. Taǵy da qaıtalaımyn, eńbekqorlyq, bilimpazdyq, kásibılik, birlik, yntymaq, janashyrlyq, iskerlik, bastamashyldyq, adaldyq, qarapaıymdylyq jáne únemshildik – naǵyz otanshyl, adal azamatqa tán qasıetter men qundylyqtar. Halqymyzdyń qýatyn arttyryp, tabysqa jeteleıtin osyndaı qasıetter men qundylyqtardy jan-jaqty dáriptep, urpaq sanasyna sińirý arqyly ǵana sapaly ultqa aınala alamyz», dedi Prezıdent suhbatynda. Osy el erteńine janashyrlyqtan týyndaǵan sózderdi jadyna jattaǵan oqytýshylarymyz da jastardyń aldyna barǵanda, ıaǵnı ár sabaǵyndy negizge alatyny aıan», deıdi Gúljan Súgirbaeva.
ShYMKENT
