«Jyl basynda biz álemniń jaı-kúıin júıeli jáne strategııalyq turǵydan taldaý úshin jınalamyz. Tıisinshe, ahýalǵa ońynan áser etýdiń jalpy negizin tabamyz dep úmittenemiz», dedi forýmdy ashqan atqarýshy tóraǵa Klaýs Shvab.
Eýropalyq komıssııa prezıdenti Ýrsýla fon der Lıaıenniń aıtýynsha, dál qazir jahandyq yntymaqtastyqty buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıde yntalandyrý qajet. «Eýropada osy jahandyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýdyń biregeı múmkindikteri bar» dep esepteıdi ol.
Kelgen qonaqtardyń aldyna tórt negizgi túıtkil talqy etetin taqyryp retinde tartylmaq. Olar:
- Bytyrańqylyqqa urynǵan álemdegi qaýipsizdik pen yntymaqtastyq;
- Jańa dáýirde jumys oryndary jáne ósimmen qamtamasyz etý;
- Ekonomıka men qoǵamnyń qozǵaýshy kúshine aınalǵan jasandy ıntellekt;
- Klımat, tabıǵat jáne energııa úshin uzaqmerzimdi strategııa.
«Forým júrgizgen saýalnamaǵa qatysqan jetekshi ekonomıster jahan ekonomıkasynyń ósimi barynsha baıypty jáne shashyrańqy óristep jatyr dep esepteıdi. Bul óz kezeginde qubylmalylyq pen belgisizdikke ákelip soqtyrady. Olar geosaıası túıtkilder men álem ekonomıkasynyń bólshektenýi jalǵasa beredi dep boljaıdy. О́ńirlik aıyrmashylyqtar ulǵaıyp, belgisizdik jaqyn bolashaqtaǵy boljamdarǵa kóleńke túsire bastady, al álemdik ekonomıka qatań aqsha-kredıt saıasaty men túrli qaqtyǵystyń saldarymen kúresti jalǵastyryp jatyr», deıdi sarapshylar.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 56 paıyzy 2024 jyly álem ekonomıkasy álsireıdi dep jaýap bergen. Biraq 70 paıyzdan astamy eńbek naryǵy men qarjy jaǵdaıy jaqsarady dep oılaıdy. 77 paıyz respondent Eýropadaǵy ekonomıkalyq ósimniń álsiz qalyptasatynyn boljaǵan. Bul – búkil óńir boıynsha boljam ishindegi eń joǵarǵy kórsetkish. Onyń esesine sarapshylar Ońtústik Azııa men Shyǵys Azııadaǵy ekonomıkalyq ósim asa kúshti bolady dep kútedi. Sonymen qatar mamandar jasandy ıntellekt ekonomıkaǵa kirige túsedi jáne osy saladaǵy tıimdilikke tikeleı áser ete bastaıdy degen paıymdaryn bildirgen.
«Jalpy sholý qazirgi ekonomıkalyq ahýaldyń senimsizdigin kórsetedi. Jedel júrip jatqan bytyrańqylyq úderisi álem ekonomıkasy úshin synaq bolyp tur. Álemdik ınflıasııa tómendegenimen, ósim kesheýildeıdi, qarjylyq jaǵdaılar qatal bolyp qalady, jahandyq shıelenis kúsheıip, teńsizdik kúsheıedi», deıdi forýmnyń basqarýshy dırektory Sadııa Zahıdı.
Jınalǵandardyń jartysynan kóbi bıyl álem ekonomıkasynyń ósim qarqyny birshama baıaýlaıtynyn boljaıdy degendi aıttyq. Sondaı-aq qalǵan sarapshylar álemdik ishki jalpy ónim 2023 jylǵy deńgeıinde qalady nemese tipti jyldamdaýy da múmkin deıdi. Halyqaralyq valıýta qorynyń baǵalaýynsha, 2024 jyly álem ekonomıkasy 2,9 paıyzǵa ósedi.
Jalpy, qatysýshylar kóptegen seńbuzar taqyrypty qozǵap, keleli oılaryn ortaǵa saldy. Atap aıtqanda, sarapshylar zań ústemdigi, jemqorlyqpen kúres, sot júıesiniń táýelsizdigi sekildi máselelerdi talqylady. Dál osy qundylyqtar ashyqtyq pen ádiletke jol ashady deıdi. Sonymen birge olar keıingi jyldary álemdik damýdyń bir izge túspeı turǵanyn aıtyp, erkin saýdanyń tapshy resýrsqa aınalyp bara jatqanyn da meńzedi. Forým 19 qańtarǵa deıin jalǵasady.
