Oblystyq polısııa departamentiniń resmı málimetinshe, Qylmystyq kodekstiń 106-babynyń 3-bólimindegi «Jábirlenýshiniń ólimine ákep soqqan densaýlyqqa qasaqana aýyr zııan keltirý» qylmysy boıynsha sotqa deıingi tergep-tekserý sharalary júrip jatyr. Biraq marqumnyń týystary tergeý barysy burmalanyp ketýi múmkin dep alańdap otyr. О́ıtkeni 1 qańtarda Arqalyq qalasynda múrdege jasalǵan sot-medısınalyq saraptamanyń qorytyndysy áli belgisiz. Oqýshymen tóbelesken stýdent te aýylda bostandyqta júr.
Oblystyq PD-nyń málimetinshe, ekinshi bala qylmystyq iske kúdikti emes, kýáger retinde tartylyp otyr. Áýelde tergeýshi ony QIJK-niń 128-baby boıynsha ýaqytsha ustaý ızolıatoryna qamaýǵa alý týraly qaýly shyǵarypty. Alaıda kámeletke tolmaǵan balanyń qaıtys bolý sebebi anyqtalmaǵandyqtan, ol qaýly aýdan prokýrory tarapynan qoldaý tappaǵan. Iаǵnı kolledj stýdentiniń kýáger nemese kúdikti ekeni saraptama qorytyndysy shyqqan soń ǵana anyqtalmaq.
«Bul iste kúdikti joq, kýáger ǵana bolǵany qalaı? Kisi ólimine kúdikti nege bostandyqta júredi? Muny qalaı túsindik? Tergeýshiniń bastapqyda kúdikti dep tanylǵan balany qamaý týraly qaýlysyn prokýror nege buzdy? Sol tóbelesti kórgender kóp qoı. Tóbelesken eki balanyń qasynda birge júrgen joldastary bolǵan. Olar bárin kórgen. Esinen tanyp jatqan balamyzdy kólikke salyp alyp, aýyldaǵy medısına qyzmetkerine kórsetýge alyp barǵan. Alaıda odan qaıran bolmady. Jas ómir qas pen kózdiń arasynda úzilip ketti. Endi saraptama qorytyndysy shyqpady dep kisi ólimine kúdiktiniń bárin kýágerge aınaldyryp erkine qoıa berýge bola ma? Bostandyqta júrip boı tasalaýy, kýágerlerdi qorqytyp, aldap, arbap, bopsalap tergeýdiń burmalanýyna yqpal etýi múmkin ǵoı. Bul jaǵy nege eskerilmeıdi? Álde tergeý barysynda barmaq basty, kóz qystyǵa jol berilip otyr ma? Eriksiz kóńilge kúmán uıalaıdy», deıdi qaza tapqan jasóspirimniń týystary.
Bul endi máseleniń bir jaǵy ǵana. Bálkim, tergeýdi ilgeri órbitýdiń zań belgilegen ishki tártibi osylaı shyǵar. Bul jerdegi ekinshi másele mekteptegi tártip pen tárbıege kelip tireledi. Jańa jyl merekesin jalǵyz Aqkóldegi A.Qońqabaev atyndaǵy mektep qana ótkizgen joq. Máselen, jyldyń aıaqtalýyna sanaýly kúnder qalǵanda Qostanaıdaǵy meıramhananyń bári korporatıvtik keshterden bosamaı qaldy. Oǵan ártúrli ujymdar, ár jastaǵy eresekter kelip qatysady. Jasyratyny joq, mundaı keshter ishimdiksiz ótpeıdi. Esesine, kesh bastalatyn kezde 2-3 polısııa qyzmetkeri keledi de, meıramhana kúzetshileriniń bólmesine kirip, beınebaqylaý ekrany arqyly tártipti baqylap otyrady. Qaladaǵy meıramhananyń birinde ákimshi bolyp jumys istep júrgen azamattyń aıtýynsha, polıseıler bir meıramhananyń ózinde birneshe tóbelesti osylaısha boldyrmaı qalǵan. Tártip saqshylary mundaı keshterdiń basy-qasynda sońyna deıin bolyp, qajet bolǵan jaǵdaıda keıbir qonaqty áke-kóke dep júrip taksıine otyrǵyzyp shyǵaryp salyp, jurt túgel taraǵan soń ǵana baryp, basqa jumystaryn atqarýǵa ketip otyrǵan.
Al Aqkól mektebindegi oqýshylardyń keshine aýyldyń ýchaskelik ınspektory, mektep dırektorynyń tárbıe isi jónindegi orynbasary, alǵashqy áskerı jáne tehnologııalyq daıyndyq pániniń muǵalimi, bilim ordasynyń pedagog-psıhologi qatysqan. Eger olar óz jumystaryn joǵarydaǵydaı atqarsa, mindetterine salǵyrt qaramaı, jańa jyl keshine jınalǵan kóp balanyń kóńil kúıindegi ózgeristi, sybyr-kúbir, ý-shýdy der kezinde ańǵaryp, páleniń aldyn alatyn qandaı da bir qaýipsizdik amalyn jasaǵanda mundaı sumdyq jaǵdaı bolmas edi. Muny marqum bolǵan balanyń ákesi Jasulan Qudabaev ta aıtyp otyr.
«Mektep basshylyǵy aýdandyq bilim bóliminen oqýshylardyń jańajyldyq keshin ótkizý jóninde ruqsat alǵan. Biraq dırektor men onyń orynbasary, aýyl ákimi, jergilikti ýchaskelik ınspektor eshqandaı qaýipsizdik sharasyn uıymdastyrmaǵan. Mundaı is-sharalarǵa jasóspirimder qatystyrylsa ákimshilik te, mektep basyndaǵylar da, ýchaskelik ınspektor da sol jerdegi tártipti qatań baqylaýǵa alý kerek edi. Bı keshi aıaqtalǵan soń, ýchaskelik ınspektor mekteptegi balalardy tolyq taratý kerek edi. Qazir aýyl chaty degen bar ǵoı. Sol chatqa «Merekelik is-shara bitti. Oqýshylar mektepten osyndaı ýaqytta ketti. Balalaryńyz úılerińizge jetti me? Qadaǵalap, jaýabyn jazyp jiberińizder. Kútemin» dep jazsa bolady ǵoı. Mundaı eshteńe aıtylmaǵan. Ákim men mektep dırektory joq. Keshten keıin ýchaskelik ınspektor men bir-eki muǵalim ǵana qalǵan. Biraq olardyń balalarda jumysy bolmaǵan, ózderi shaı-paı uıymdastyrsa kerek. Qaraýsyz qalǵan balalar ý-shý bolyp dalaǵa shyǵyp ketken, olardyń shyqqanyn mektep kúzetshisi de kórmegen. Eshkim baıqamaǵan. Bala ólip jatqan kezde de mýzyka oınap turǵan. Mundaı bassyzdyqqa jol bergen adamdardy jaýapkershilikke tartý kerek», deıdi ashynǵan áke.
Oblystyq bilim basqarmasyna habarlasyp edik, «2023 jyldyń 31 jeltoqsanynda Jangeldın aýdanynyń Aqkól aýylynda Astana qalasyndaǵy Halyqaralyq ýnıversıtetke qarasty pedagogıka kolledjiniń 2-kýrs stýdenti men A.Qońqabaev atyndaǵy mekteptiń 9-synyp oqýshysy tóbelesken. Tóbelesten keıin 9-synyp oqýshysy qaza boldy. Ol dárigerlik esepte turǵan. Jangeldın aýdandyq bilim bóliminiń basshysy M.Zaınýllın A.Qońqabaev atyndaǵy mektepke baryp, mán-jaıdy anyqtady jáne mekteptegi tárbıe jumysyn tekserdi. Oqýshylar men ata-analarǵa arnalǵan quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jónindegi jınalystar men trenıngter turaqty ótip turady. 2023 jyldyń 22 jeltoqsanynda polısııa maıory B.Nurǵazın 7-11-synyp oqýshylarymen quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jóninde áńgime ótkizgen. 2023 jyly 12 qańtarda mektep dırektorlarynyń basyn qosyp, jınalys ótkizdik. Mekteptegi tárbıe jumysyn nyǵaıtý týraly usynystar aıtyldy. Keıingi bes jyl ishinde Aqkóldegi mektepte eshqandaı qylmys tirkelmegen», degen mazmundaǵy jaýap aldyq.
Basqarmanyń bul jaýabyn qaıta oqyp shyǵyp, qaıǵyly oqıǵanyń sebep-saldaryna úńilýden góri, jaýapkershilikten qashqaqtaýǵa uqsaıtyn emeýrindi ańǵardyq. Qaza tapqan oqýshynyń ákesi de: «Bala dárigerdiń esebinde turǵan» degen ne sóz? Onyń bul oqıǵaǵa qandaı qatysy bar? Álde kópshilikke ol tóbelesten emes, óz ajalynan óldi degen oıdy sińirgisi kele me?» dep otyr.
Jangeldın aýdandyq bilim berý bólimi basshysynyń mindetin atqarýshy Abaı Qasymnyń málimetinshe, Aqkól mektebinde barlyq qaýipsizdik talaptary saqtalǵan. 23 beınebaqylaý kamerasy jumys istep tur. Syrtta jeteý, ishte 16 kamera ornatylǵan. Jańa jyl keshine jaýaptylardyń bári mektepte bolǵan. Merekelik is-shara aıaqtalar sátte oqýshylar mektep aýlasynyń syrtyna shyǵyp, jergilikti kásipkerdiń ıeligindegi bos turǵan ǵımarattyń artyna ótken. Tóbeles sol mańaıda bolǵan.
Bilim bólimi basshysynyń qısynyna salsaq, qaıǵyly oqıǵa mektep ǵımaratynda nemese mektep aýlasynda bolmaǵan. Sondaı-aq oqýshymen tóbelesken balanyń A.Qońqabaev mektebine esh qatysy joq. Ol – kolledj stýdenti. Sondyqtan merekelik keshti uıymdastyrýshylardyń eshqaısysy tártiptik nemese ákimshilik jaýapqa tartylmaıdy.
«Bólim basshysy aıtyp otyrǵan sózdiń uzyn-yrǵasy «Mektepte tártip tastaı, tárbıe jumysynda aqaý joq» degenge saıady. Oqýshylar men ata-analar arasynda tártip, tárbıege baılanysty jumystar únemi júrgizilip otyrǵan. Qysqasy esh kemshilik joq. Biraq kókeıde jaýapsyz bir suraq tur. Eger tárbıe, tártibinde esh aqaý bolmasa, balalar bir-birin óltirgenshe nege tóbelesti? Janjal nege sonsha ýshyqty? Esh kemshiligi joq mektepten alǵan tárbıesi qaıda qaldy? Ekinshi kýrsta oqıtyn stýdent te osy mekteptiń túlegi ǵoı. Tártip, tárbıege baılanysty atqarylǵan isterdiń nátıjesi bolmasa, ol istiń quny kók tıyn emes pe? Jalpy, mektepterde jaq-jaq bolyp tóbelesý, áldilerdiń álsizderge álimjettik jasaýy, uryp-soǵýy, adamdyq ar-namysyn taptap, qorlaýy, býllıng jasaýy bar. Ony áleýmettik jeliden, aqparat quraldarynan bárimiz estip, kórip júrmiz. Báleniń bári osylaı jaýyrdy jaba toqýdan, jaýaptylardyń jaýapkershilikti sezinýden buryn óz basyn arashalap qalýǵa tyrysýynan bastalady. Olar máseleni kórgisi, bilgisi kelmeıdi. Tipti adam ólip jatsa da. Aıadaı aýyldaǵy myna jaǵdaı muny bizge anyq kórsetip otyr», deıdi qaza tapqan oqýshynyń týystary.
Qostanaı oblysy
