О́nerkásip sektorynyń ózekti máselelerimen tanysty

О́ńir basshysy Ermaǵanbet Bólekpaev Úkimet basshysyna oblys boıynsha 61 ınvestısııalyq jobadan turatyn pýl qurylǵanyn aıtty. Jalpy quny 1,5 trln teń­geni quraıtyn jobalar 14 myń­nan astam jumys ornyn qurýǵa múm­kindik beredi. Olardyń basym kópshiligi taý-ken ónerkásibi, metallýrgııa jáne qurylys salalaryn qamtıdy.

2024 jyly 252 mlrd teńgege 10 ınvestısııalyq jobany iske asyrý josparlanyp otyr. Atap aıtqanda, katodty mys, kremnıı qorytpalary, jel energetıkasy munaralary, myryshtalǵan metall buıymdary jáne t.b. shy­ǵarý boıynsha jańa óndirister ashylýǵa tıis. Saran qalasynda júk avtomobılderiniń óndirisi iske qosylady.

«Saryarqa» arnaıy ekonomı­kalyq aımaǵyn aralaý barysynda Oljas Bektenov «Steel Manu­fac­turing» patron zaýytynyń ju­mysymen tanysty. Bıyl vıntovka patrondary jelisin iske qosý jumystaryn aıaqtaý josparlanyp otyr, sondaı-aq túrli kalıbrdegi patrondardyń serııalyq óndirisi iske qosylady dep josparlanǵan.

Qazaqstandyq patron zaýyty – qorǵanys-ónerkásip keshenindegi joǵary tehnologııalyq birden-bir kásiporyn. Munda qaýipsizdik máselesine jáne óndiristi avto­mat­tandyrýǵa basymdyq berilgen, óndiristik úderistiń barlyǵy adam­nyń qatysýynsyz, avtomatty túrde júzege asyrylady. Buǵan deıin Qazaqstanda oq-dári óndirisi bolmaǵan, al eldiń qajettilikteri burynǵy qorlardyń esebinen jabylyp keldi nemese shetelden satyp alyndy.

Premer-mınıstr zaýyt ón­diris­tik qýatyn tolyǵymen paı­dalanyp jumys isteýi kerek ekenin, sol sebepti ony salalyq vedom­stvolardyń josparǵa saı tap­­syrystarymen júkteý qajetin atap ótti.

Sondaı-aq Oljas Bektenov «Qaraǵandy – Balqash – Almaty» av­tojolyn rekonstrýksııalaý barysy týraly baıandamalardy tyń­da­dy. Búgingi tańda jańa asfalt boıynsha jol qozǵalysy qamta­masyz etilgen, aınalma joldar tek jol ótpeleri salynyp jatqan ýchas­kelerde ǵana qalyp otyr.

«QazAvtoJol» kompanııasy­nyń basshysy Darhan Imanashev­tyń aıtýynsha, 11 kópir men nysan boıynsha jumystar aıaqtalyp, Balqash qalasyn aınalyp ótetin jerde temirjol kópiri arqyly ót­pe jol salyndy. Oǵan qosa tasjol boıynda 18 demalys alańy, onyń ishinde sanıtarııalyq-gıgıe­nalyq toraptar salynbaq. Jobany aıaq­taý úshin qazir jol qurylysy materıaldary men qa­jet­ti jaılas­tyrý elementteri bel­­sendi túrde daıyndalyp jatyr.

Úkimet basshysy barlyq ju­mysty jyl sońyna deıin aıaqtaý qajetin atap ótti. Bul rette ol qosymsha arnaıy tehnıkany bólý jáne uzyn-sonar keptelisterdi boldyrmaý úshin avtojoldardaǵy qar tazalaý sharalaryn kúsheıtýdi talap etti.

Odan keıin Oljas Bektenov «Qarmet» metallýrgııalyq kombı­na­tynyń óndiristik sehtaryna bardy. Búgingi tańda kombınat – respýblıkadaǵy tolyq óndiristik sıkli bar iri taý-ken jáne bolat kásiporyndarynyń biri. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev­tyń tapsyr­masymen memleket ony ári qaraı damytýǵa qajetti qoldaý kórsetip keledi.

Oljas Bektenov №3 domna peshiniń, tabaqsha metaldy ılemdeý sehynyń, sondaı-aq ystyq kúıde myrysh jáne alıýmınıı jasaý sehtarynyń jumysymen tanysty.

Munda Premer-mınıstr metallýrgtermen áńgimelesip, kásibı mamandyq már­tebesin arttyrý, jalaqyny ul­ǵaıtý, jas mamandardy daıarlaý úshin jańa oqý oryndaryn qurý, budan basqa da birqatar másele kóterildi.

Úkimet basshysy kóterilgen máselelerdiń barlyǵy jáne «Qarmet»-tiń aldaǵy jumysy mem­le­­kettiń ba­qylaýynda bolatynyna sendirdi.

«Jańa ınvestor óndiristi jańǵyrtýǵa jáne qaýipsizdik deń­geıin arttyrýǵa aýqymdy ınves­tısııalar salý boıynsha mindet­temeler qabyldady. Bul bos sóz emes, munyń bári qaǵazǵa qattalǵan jáne memlekettiń ba­qylaýynda bo­lady. Prezıdent barlyq tıisti tap­syrmany berdi. Kombınattyń ty­nysy keńeıip, jańa ómirge jol ashatynyna senim­dimiz. Bul – otan­dyq ónerkásiptiń maqtanyshy. Biz óz tarapymyzdan baqylap, jan-jaq­ty qoldaý kórsetetin bolamyz», dedi O.Bektenov.

Sonymen qatar Premer-mınıstr salalyq vedomstvolar basshylarynyń, jańa ınves­tordyń, ákimdik ókilderiniń jáne kásiporyn qyzmetkerleriniń qaty­sýymen «Qarmet»-tiń ózekti máse­lelerin sheshý jáne odan ári damytý jóninde keńes ótkizdi.

«Qarmet» aksıoneri Andreı Lav­rentev 2028 jylǵa qaraı temir keni konsentratyn shy­ǵarýdy 5 mln ton­naǵa deıin ulǵaıtý, 9 mln tonna kómir jáne 5 mln tonna bolat óndirý jos­parlanyp otyrǵanyn aıtty.

Oǵan qosa Úkimet basshysynyń nazaryna hımııa, munaı, qurylys jáne keme jasaý salalary úshin bolattyń jańa jáne premıým markilerin shyǵarý, júk tehnıkasyn, avtobýstardy, aýyl sharýa­shylyǵy tehnıkasyn, temirjol vagondaryn jáne t.b. óndirý áleýeti usynyldy. Ásirese avtomobıl jasaý kezinde paıdalanylatyn bolattyń jekelegen túrlerine erekshe nazar aýdarylmaq, bul otandyq mashına jasaý óndirisin lokalızasııalaýǵa oń áser etedi. Jalpy, álemdik naryqtaǵy ónim­niń jańa markilerine degen su­ranys kombınattyń Ortalyq Azııa men TMD metallýrgııasy kóshbasshylarynyń biri retindegi mártebesin qaıtarýǵa múmkindik beredi dep kútilmek.

Kompanııa úshin basymdyqqa ıe taǵy bir perspektıvaly baǵyt – kómir hımııasy. Pırolızdi konversııalaý tehnologııasyna súıene otyryp, kómirdi paıdaly ónimder men shıkizat retinde óńdeý jos­parlanyp otyr. Bul Qa­raǵandy kómir basseıniniń qaı­ta túleýine eleýli serpin bermek.

Barlyq strategııalyq min­detke qol jetkizý úshin Oljas Bektenov ýákiletti memlekettik organdarǵa kásiporynnyń ózekti máselelerin pysyqtaýdy tapsyrdy. Atap aıtqanda, «Qarmet»-ti tabıǵı gazben qamtamasyz etý máselesin sheshý kerek, bul óz kezeginde Te­mirtaý qalasynyń ekologııasyn túb­egeıli jaqsartýǵa múmkindik beredi.

Osy oraıda Premer-mınıstr kompanııanyń ınvestısııalyq jos­parlaryn iske asyrýdy barynsha je­deldetý qajetin atap ótti, bul Qazaqstan ekonomı­ka­synyń qu­ry­lymyn ózgertýge eleýli úles qos­paq.

Saran ındýstrııalyq aımaǵyn aralaý kezinde Úkimet basshysy 2021 jyly iske qosylǵan avtobýs shyǵaratyn «Qaztehna» zaýy­tynyń jumysymen tanysty.

Búgingi tańda kásiporynda shaǵyn torapty qurastyrý, dáne­kerleý jáne boıaý sehtary jumys isteıdi.  2023 jyly munda 1 700-ge jýyq avtobýs shyǵaryldy. Za­ýyttyń ónimi Qazaqstannyń ishki naryǵyna, sondaı-aq EAEO el­derine jiberiledi.

Sodan keıin Oljas Bektenov avtomobıl shınalaryn shyǵa­ratyn «KamaTyresKZ» kásip­ornyna bardy. Munda kóktemde serııalyq óndiristi bastaý jos­parlanyp otyr. Ol úshin arnaıy kýrstardan bilim alǵan 500-den astam qyz­metker bú­ginde ju­mys­qa ki­risý­ge daıyn, al ká­siporyn to­lyq qýa­­tyna shyq­qannan keıin qosy­msha 1 000-nan astam jumys orny ashylmaq.

Jobaǵa 214 mlrd teńgeden astam ınvestısııa salyndy. Jo­ba­lyq qýaty jylyna 3,5 mln jeńil, jeńil júk jáne júk shınasyn qu­raıdy. Qazirgi ýaqytta munda jab­dyqtardy montajdaý jáne iske qosý, retke keltirý ju­mystary jú­rip jatyr.