Erkindiktiń erek aqyny

Eriktiń 2009 jyly shyqqan «Júrekjardy» kitabyna alǵysóz jazǵan arqaly aqyn Nesipbek Aıtuly ony mektep bitiretin jyly «Sońǵy sóz» degen óleńin oqyǵan sátinen biletinin aıtady. «Minberge ortadan joǵary, aqquba sulý balań jigit kóterildi. Bul kim degendeı zal tyna qaldy. «Sońǵy sóz» degen óleńin oqydy. О́leń oqylyp bolǵanda demin ishine tartyp tyńdap otyrǵan jurt dý qol shapalaqtady. О́leń jurtqa qatty áser etti. Ol kezde jas aqyn atanyp júrgen bizder sońymyzdan shyqqan serpindi talanttyń dúbirine qulaq túrip súısingen edik. Sondaǵy mektep oqýshysy Eriktiń óleńi mynaý edi:

«Sherli zaman keltirse de tolǵaǵyn,

Tátti bolmaı, ashy boldy tordaǵy ún.

О́tti shyrqap, ótti biraq aıta almaı,

Talaı Aqan, talaı Muhıt sońǵy ánin.

Bir halyqqa tulǵa bolý ońaı ma,

Sondaı taǵdyr buıyrypty Abaıǵa.

Barlasa da arǵy-bergi zamandy,

Sońǵy sózin aıta alǵan joq alaıda».

Mektepti endi bitirgeli otyrǵan bozbalanyń balǵyn qalamynan týǵan bul óleń qazaq jyrynyń shalqar aıdynyna qosylǵan móldir tamshydaı edi. Qalamy júırik, qalyptasqan aqynnyń týyndysy sekildi, kórkemdik kestesi naqyshty, aıtar oıy salmaqty osy óleń Eriktiń jyr álemindegi tólqujaty boldy. Sol jyldardan bastap Erik ádebı ortanyń erke balasyndaı erkin basyp júrdi».

Sóıtip, ádebı ortaǵa sony ún, jańa soqpaqpen batyl basyp engen Erik Asqarov búkil Qazaq dalasyna tanymal erekshe aqyn boldy. Onyń aıtys dodasyna qatysqandaǵy ereksheligi sonda – ol halyq júreginiń túbindegi shyryldaǵan shyndyǵyn dóp basyp, batyl aıta alatyn. Talaı aqyn buǵyp qalǵan nemese oı-órisi jetpegen sózderdi Erik kestelengen jyrymen kól-kósir qylyp aıta aldy. Sondyqtan ol aıtys aqyndarynyń sol jyldardaǵy talassyz kóshbasshylarynyń birine aınaldy. Barlyq aqyn ózderiniń sóz saptasynda oǵan silteme jasap otyratyn edi.

Erik Asqarovtyń erekshe qabi­leti týǵan topyraǵynan nár alǵandyǵy daýsyz. Ákesi Hafız Maǵjan óleńderin talapty ulynyń basyna erte kúnnen sińirgen. Sondyqtan Eriktiń kóńil kókjıegi ejelden ádiletsizdikke tózbeıtin kúresker bolyp qalyptasqan. Onyń oı-sanasynyń erekshe bola túsýine Túrkistan legıonynda bolyp, kóp ýaqyt qýǵyn kórgen aqyn, ataqty Shota Rýstavelıdiń «Jolbarys tondy jıhazkezin» avtory, jerles aǵasy Hamza Abdýllınniń áńgimeleri de áser etkeni sózsiz. Osyndaı oljalar talanty tasyǵan talapty jastyń darynyn ushtaı túskeni anyq.

Erik Asqarov Almaty mem­lekettik kórkemóner jáne teatr­ ınstıtýtyn, M.Áýezov teatry­ janyndaǵy akterlik stýdııany bitirgen. Ol birneshe jyr jınaǵynyń, drama­lyq­ shyǵarmalardyń avtory, so­nyń ishinde «Qyzyl qala – Qyzyljar», «Birjan saldy» jazyp, L.Tabýkashvılıdiń «Armanymnyń aq qusy» pesa­syn aýdardy. Bul pesasyn áıgili Ázirbaıjan Mámbetov M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq teatrdyń kishi zalynda 10 jylǵa jýyq repertýarynan túsirmeı qoıyp júrdi. Erekeń O.Bókeı­diń «Qar qyzy», S.Seıfýllın­­niń «Kókshetaý» poemasy boıynsha beıne­fılmder túsirdi. Ol Jazýshy­lar odaǵynyń M.Maqataev atyndaǵy, Qazaqstan Jastar odaǵy syılyqtarynyń laý­reaty.

Erik Asqarov týǵan jerin­de bolǵan úlken ádebı, máde­nı is-sharalarǵa jıi qaty­syp, onyń belsendi uıym­das­­­­­ty­rý­shylarynyń biri bolyp júrdi. 2003 jyly M.Juma­baevtyń 110 jyldyǵyna ar­na­lǵan is-sharaǵa da qatysyp, aqyndar músháırasynda qazylar alqasynyń tóraǵasy boldy. Sol kúni keshke beriletin asqa qaramaı, Astanaǵa óziniń mashınasymen asyǵys ketkende jol apatyna ushyrap, qaıtys boldy. О́miriniń sońǵy saǵatyna deıin ol týǵan eli men jerine qyzmet etip, ómirden 44 jasynda óte shyqty... Eriktiń ólimin estigende aqyn aǵamyz Mútállap Qanǵojın «Qaıda asyqtyń, ba­ýyrym?» degen óleń jazyp edi...

Jýyrda S.Muqanov atyndaǵy oblystyq ámbebap ǵylymı kitaphanada Erik Asqarovtyń týǵanyna 65 jyl tolǵanyna arnalǵan ádebı kesh boldy. Onda M.Qozybaev atyndaǵy SQÝ professory J.Qadyrov «E.Asqarov shyǵarmashylyǵynyń ádebıet tarıhyndaǵy orny» degen taqyrypta baıandama jasady. Al Erik Asqarov atyndaǵy aıtys aqyndary mektebiniń ustazy, aqyn Amanjol Zaǵypar atalǵan mekteptiń búgingi tynys-tirshiligi týraly aıtyp berdi. Osy mekteptiń shákirtteri Ázız Aqjarqyn men Eldana Birjan aqıyq aǵalaryna arnaǵan óleńderin oqydy. Keshke qatys­qan aqynnyń týys­tary Zeınolla Oljabaev, týǵan apasy Alma Nurysheva men jezdesi Murat Nuryshev, balasy Bekzat Ere­keń­niń ómirinen estelikter aıtty. Al mektep oqýshylary Alýa Nurlan, Havın Gýloeva Erik Asqarovtyń óleńderin oqydy. Jas aqyn Móldir Qystaýbaeva aqynǵa óziniń ózekjardy óleńin oqydy. Ádebı keshte belgili ánshi ári áýesqoı kompozıtor Birjan Esjan Erik Asqarovtyń «Sońǵy sóz» ben «Keltesorda aýylda» degen óleńderine shyǵarǵan ánderin oryndady.

PETROPAVL