Saılaý júıesindegi aýqymdy ózgerister

OSK basshysy Otyrar aýdanynda jas saılaýshylarmen kezdesý ótkizip, oblys pen aýdannyń aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń jumysyn, sondaı-aq 2024 jylǵy 31 naýryzǵa taǵaıyndalǵan shyǵyp qalǵandardyń ornyna máslıhattar depýtattaryn saılaýyn ótkizýge daıyndyq barysyn tekserdi. OSK tóraǵasy óz sózinde Memleket basshysynyń bastamasymen 2022 jylǵy konstıtýsııalyq reforma sheńberinde saılaý júıesindegi aýqymdy ózgeristerdi atap ótip, shyǵyp qalǵandardyń ornyna máslıhattar depýtattaryn saılaý jónindegi máselelerdi egjeı-tegjeı túsindirdi.

Kezdesý barysynda Nurlan Áb­dirov komıssııany odan ári da­mytý­dyń strategııalyq perspektıva­laryna jáne onyń paıym, mıssııa, qundylyqtar, qaǵıdattar, maq­sattar, basymdyqtar sııaqty ele­ment­terin aıqyndaýǵa basa nazar aýdara otyryp, «Bizdiń mıssııa­myz – azamattardyń erkin saılaý ar­qyly memleketti basqarýǵa qaty­sýyna járdemdesý», dep atap ótti.

Ortsaılaýkomnyń basshysy OSK-nyń 30 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııanyń qory­tyndylaryna toqtaldy, onyń sheń­berinde «QR-daǵy saılaý týraly» Kons­tıtý­sııalyq zańǵa Túsinikteme, 2012-2023 jyldar aralyǵynda ótkizilgen saı­laý jáne referendýmdar týraly aqpa­rat­tyq jınaqtyń 2-tomy, sondaı-aq «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komıssııasyna – 30 jyl. Qazaqstan Respýb­lıkasynyń saılaý júıesin transformasııalaý» memlekettiń saılaý júıesin damytý týraly monografııa jarııalandy.

О́ńir boıynsha issapar aıasynda osy ba­sy­lymdardyń dana­lary Otyrar jáne Saýran aýdan­dary­nyń, Halyqaralyq týrızm jáne meımandostyq ýnıversıtetiniń kitaphanalaryna tabystaldy. 

Sodan keıin jas azamattar saılaý salasynyń ózekti máse­leleri boıynsha dástúrge aınal­ǵan onlaın-saýalnamasyna qatys­ty. Saýalnama nátıjeleri kórset­kendeı, jastar­dyń 91,2%-y prezı­denttikke kandı­dattyń mindetti túrde memlekettik qyzmette nemese saılanbaly memlekettik laýazymdarda jumys ótili bolýy kerek dep sanaıdy, respondentterdiń 64,7%-y sot qylmys jasaǵany úshin kináli dep tanyǵan jáne bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda otyrǵan azamattardyń daýys berýge quqyǵy bolmaýy kerek degen pikir bildirdi. Respon­dentterdiń kópshiligi (60,7%) saılaý ýchaskelerinde toltyryl­ǵan bıýlletenmen sýretke túsirý­ge (selfı) tyıym salý kerek dep sanaıdy, ınternet-daýys berý máseleleri boıynsha saýalna­maǵa qatysqandardyń 50%-y saılaý­shylardyń daýystaryn manı­pýlıasııalaýǵa múmkindik beredi, al taǵy 35,3%-y elektrondyq daýys berý júıelerine senbeıdi, respondentterdiń 79,4%-y dástúrli qaǵaz bıýlletendi daýys berýdiń eń senimdi ádisi dep sanaıdy.

Kezdesý barysynda aýyldyń jas turǵyny Ábjappar Janbolat pen jas ta bolsa, tanymal aqyn, Qazaqstan Jazý­shylar odaǵy­nyń múshesi Nurǵalı Ser­ǵalıev túrli usynys aıtty. Kezdesýge qatysqan Jasulan Qysmuratov saılaý komıssııasynyń jas múshesi ekenin atap ótip, saılaýshylar tizimin daıyndaý bo­ıynsha óz naqty usynystaryn engizdi.

OSK basshysy Otyrar aýdany­nyń aýmaqtyq saılaý komıssııa­synyń múshelerimen, sodan soń Maıa­qum kentinde №7 aýdandyq saı­laý komıssııasynyń jańa quramy­men kezdesip, olardyń shyǵyp qalǵandardyń ornyna aýdandyq más­lıhatqa saılaý ótkizýge daıyn­dyǵyn tekserdi. N.Ábdirov jaqynda jumysqa kirisken komıssııalar músheleriniń nazaryn kásibılik pen jaýapkershilikke aýdardy. Sol kúni Túrkistan qalasynda Nurlan Ábdirov oblystyq aýmaqtyq komıssııa múshelerimen keńes ótkizdi.

Sapardyń ekinshi kúni OSK basshysy­nyń oblystyń jas saılaýshylarymen, depýtattarymen, ÚEU jáne saıası par­tııa­lardyń ókilderimen kezdesti. Is-shara Halyqaralyq týrızm jáne meı­man­dostyq ýnıversıtetinde ótti. Barlyq qatysý­shylar saılaý taqyryby boıynsha bel­sendi pikirtalas órbitti. Jastar tarapy­nan qyzyqty pikirler aıtylyp, túrli suraq qoıyldy. «Respublica» partııasynyń ókili Bınazar Beıbit 2022 jylǵy konstıtýsııalyq reforma sheń­berinde múmkin bol­ǵan jastar, áıel­der jáne múge­dektigi bar adamdar úshin 30% kvota engizýdiń, sondaı-aq bıýlletende «barlyǵyna qarsy» tarmaǵynyń paıda bolýy­nyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Ol saı­lanǵan máslıhattar depýtattary men ákimder saılanǵannan keıin qysqa merzimde óz laýazymdarynan bosatqan jaǵdaıda olarǵa jaýapkershilik engizý múmkindigin qarastyrýdy usyndy. О́z kezeginde Qazyǵurt aýdandyq máslıhaty­nyń depýtaty Aıbek Molda­sa­parov keıbir jaǵdaılarda bilim berý uıym­darynda ornalasqan ýchaske­lik saılaý ko­mıssııalarynyń bar­lyq múshesi peda­gogter jáne olar­dyń tarapynan buzýshylyqtarǵa jol beri­ledi degen qoǵamdaǵy pikirmen kelis­peıtinin aıtty. Ol mundaı komıssııalar­da 1-2 múshe ǵana pedagog bolatynyn, al komıssııanyń qalǵan músheleri basqa qyz­met salalarynan ekenin atap ótti já­ne barlyq deńgeıdegi saılaý komıssııala­ry quramynyń quqyqtyq jáne kásibı deń­geıin turaqty negizde arttyrýdy usyndy.

Kezdesý barysynda qatysý­shylar ózekti elektorattyq máse­le­leri boıyn­sha onlaın-saýal­na­maǵa qyzyǵý­shylyqpen jaýap berdi. Qatysýshylardyń basym kópshiligi (79%) Prezıdenttikke kan­dıdattyń mindetti túrde memle­kettik qyzmette nemese saılanbaly memlekettik laýazymdarda jumys ótili bolýy kerek dep sanaıdy, respondentterdiń jarty­syna jýyǵy (47,9%) sot qyl­mys jasaǵany úshin kináli dep tanyǵan jáne bas bostan­dyǵy­nan aıyrý oryndarynda otyr­ǵan azamat­tardyń daýys berýge quqyǵy bolmaýy kerek degen pikirdi qoldaıdy.

Res­pon­dentterdiń 49,3%-y saılaý ýchaskelerinde tolty­ryl­ǵan bıýlletenmen sýretke túsi­rý­ge (selfı) tyıym salýdy jaq­­taıdy, ınternet-daýys berý máse­le­leri bo­ıynsha saýalnama­ǵa qatys­­qandardyń 49,3%-y saı­laý­shylar­dyń daýysyn manı­pýlıa­sııalaýǵa múmkindik beredi, res­pondentterdiń 46,5%-y dás­túrli bıýlletendi daýys berý­diń eń senimdi ádisi dep sanaıdy.

N.Ábdirov oblystyń aýmaq­tyq jáne ýchaskelik saılaý ko­mıs­sııalarynyń múshelerine, Jambyl, Qyzylorda oblystary men Shymkent qalasynyń aýmaqtyq saılaý komıssııalary­nyń tóraǵalaryna, barlyǵy 170 adam­ǵa arnalǵan «QR saılaý úderisin uıymdastyrýdyń teorııalyq jáne praktıkalyq negizderi» semınaryna qatysty. Semınar barysynda QR OSK apparatynyń elektorattyq oqytýdy uıymdastyrý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary Túsip Ryspekov jáne saılaý úderisin uıymdastyrý bóliminiń bas sarapshysy Dastan Dáýletııarov qatysýshylardy elektorat­tyq oqytýdy damytý negizderi jáne qazirgi saılaý júıe­sindegi aýmaq­tyq saılaý komıs­sııalary­nyń róli­men tanystyrdy. Semınarǵa qatysý­shylar úshin praktıka­lyq keısterge negizdelgen is-shara uıym­dastyryldy. Semınardyń barlyq qatysýshysy óz suraq­taryna tolyq jaýap aldy.

Sol kúni N.Ábdirov Jam­byl, Túrki­­stan, Qyzylorda ob­lys­­­tary­nyń jáne Shym­kent qala­sy­nyń ASK tóraǵalarymen keńes ótkizdi. Is-sharaǵa qatysqan ASK tór­aǵa­lary aldaǵy 31 na­ý­ryzda ótetin saı­­laý, saılaý ko­mıssııalarynyń jańa­dan saı­lanǵan múshelerin oqy­tý týraly baıan­dady. OSK Tóraǵasy saılaý komıssııal­ary músheleriniń nazaryn saılaýdy zań­na­maǵa sáıkes ótkizý qajettigine aýdardy.

Sondaı-aq sapardyń ekinshi kúni Or­talyq saılaý komıssııasynyń tór­aǵasy Shornaq aýylyna baryp, Saý­ran aýdandyq saılaý komıs­sııa­synyń múshelerimen kezdesý ót­kizdi. Aýylǵa sapar bary­syn­da Ortalyq saılaý komıs­sııa­sy­nyń basshysy saılaý ýchas­kesin­de bolyp, múgedektigi bar aza­mat­­tar­dyń saılaý quqyqtaryn qam­ta­­masyz etý qajettiligine jáne baı­qaý­shylardyń jumysy úshin jaǵ­daı­lar jasaýǵa erekshe nazar aýdardy.