Aımaqtar • 29 Aqpan, 2024

Mádenıet úıi jınalystyń ǵana orny emes

194 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Kıeli Túrkistannyń, oblystyń mádenıet salasyndaǵy brendin jan-jaqty qalyptastyrý qajet. Bıshiler de, ánshiler men ansamblder de Túrkistannan ekenin bildirip turatyn sándi kıimmen óner kórsetýge tıis. Túrkistan rýhanı astana bol­ǵan­dyqtan, týrıster mádenıetimizdi, ejelgi dástúrimizdi kór­gisi keledi. Kitaphanalar kóptep ashylyp, oqý mádenıetin qalyptastyrý kerek. Al Mádenıet úıleri tek jınalys ótki­zetin orynǵa aınalmaýǵa tıis.

Mádenıet úıi jınalystyń ǵana orny emes

Mádenıet jáne týrızm bas­qarmasynyń basshysy men aýdan, qala ákimderine osyndaı tap­syrmalar bergen oblys ákimi Dar­han Satybaldy talanttardy izdeý, konkýrs uıymdastyrý, ót­kiziletin mádenı is-sharalar re­spýblıkalyq, halyqaralyq deń­geıde bolýy qajettigin atap ótti. О́kinishke qaraı, Túrkistan obly­synyń 600-den astam eldi me­keninde má­denıet úıi joq. Ási­r­ese shalǵaı aýyldardaǵy má­denıet úıleri men klýbtardyń jaı-kúıi, tehnıkalyq bazasy syn kótermeıdi. Olardyń basym kópshiligi 90-shy jyldary jekeshelenip ketken. Vıse-premerdiń atyna depýtattyq saýa­l joldaǵan senatorlar keltirgen málimetterge júginsek, elimizde qazir jumys istep turǵan 2035 Mádenıet úıiniń 770-i jáne 2006 aýyl klýbynyń 608-i kúrdeli jón­deýdi qajet etedi. Keıbiri tozyǵy jetse, endi biri apattyq jaǵdaıda tur. Elimizdegi 3 891 kitaphananyń 79%-y aýyldyq jerlerde, alaıda olardyń 60%-dan as­tamy eskirgen. Osy oraıda Túr­kistan oblysynda byltyr «Aýyl el – besigi» baǵdarlamasy aıa­synda 13 Mádenıet úıi kitap­hanasymen birge paıdalanýǵa be­rilgenin aıta ketelik.

Al jýyr­da ashylǵan Shardara aýdanyna qarasty Jaýshyqum aýyldyq okrýgindegi mádenıet úıiniń jobalyq-smetalyq quny – 443263 myń teńge. «Aýyl – el besigi» memlekettik baǵ­dar­lamasy aıasynda salynǵan jańa ǵımarat ulttyq qor esebinen qar­jylandyrylǵan. Mádenıet úıinde bı, dombyra, sýret úıirmesi jumys isteıdi. Onda arnaıy mamandar qyzmet etpek. Mádenıet jáne týrızm bas­qarmasynyń basshysy Ázim­han Qoılybaevtyń aıtýynsha, óńirde kreatıvti ındýs­trııa aımaǵyn qurý jumystary qolǵa alynǵan. Damytý tujy­rymdamasy ázirlenip, negizgi baǵyttary aıqyndalǵan.

О́ńirde 691 mádenıet jáne óner mekemesi ha­lyqqa qyzmet kórsetip ke­ledi. Bıyl mádenıet salasyn da­mytýdyń negizgi alty baǵyty boıyn­sha josparlar daıyndalǵan. Túrkistan qalasynyń monýmentti óner týyndylarynyń ornatylýy týraly tujyrymdama daıyndaldy. Keıingi 3 jylda ornatylǵan monýmentti óner týyndylaryna monıtorıng jumystary júrgizilip, 17 zańsyz ornatylǵan monýment zańdastyrylǵan. IýNESKO-nyń halyqaralyq ti­zimine engizý maqsatynda júr­gizilgen «Arpaózen» tarıhı-má­denı keshenine arheologııalyq zertteý jumystary nátıjesinde 5000-nan astam petroglıf syry ashy­lyp, usynys joldanady. Qazirgi tańda petroglıfterdiń esep kartochkalary, ǵylymı saraptamalary daıyndalyp, jańadan tarıhı-mádenı mura nysandary anyqtaldy.

Bıyl atalǵan petroglıfterge zertteý jumystarynyń ekinshi kezeńi júzege asyrylmaq. Oblystaǵy aldyn ala esepke alý tiziminde turǵan jergilikti 100 tarıhı-mádenı mura obektilerine ǵylymı saraptama júrgiziledi.

Sondaı-aq bıyl memlekettik shyǵarmashylyq tapsyrys aıasynda ónim berýshi úıirmeler arasynda tuńǵysh ret oblystyq óner baıqaýy uıymdastyrylady. «TURKIsTANYM» jobasy aıasynda óńirdegi kıeli oryndar men Túrkistan qalasyndaǵy erekshe oryndar týraly tanymdyq rolıkter túsirilip, áleýmettik jeliler arqyly nasıhattalyp jatyr. Aýyldarda otandyq kınolardy nasıhattaýda turaqty túrde kınokórsetilimder uıym­das­tyrylǵan. Sondaı-aq kitap oqıtyn oqyrmandar sanyn arttyrý, halyq mádenıetin kóterý maqsatynda birqatar aýqymdy jobalar qolǵa alyndy. Tuńǵysh ret respýblıkalyq deńgeıde jańa termeler baıqaýyn uıymdastyrý josparlanyp otyr. Sonymen qatar respýblıkalyq deńgeıde atap ótiletin tulǵalardyń me­reı­toılaryn atqarý baǵy­tyn­daǵy is-sharalardyń jospary ázir­lenip jatyr. Álemge belgili kór­ke­móner ujymdary men oryn­daýshylardyń, teatrlardyń gas­trolderin, sondaı-aq iri shetel mýzeıleriniń kórmelerin uıym­dastyrý kózdelgen. Oblys­tyq «Bal­tańdaı», respýblıkalyq «Túr­kistan daýsy» dástúrli for­matta, al halyqaralyq «Voice of Turan» baıqaýy bıyl erekshe formatta ótkiziletin bolady.

 

Túrkistan oblysy 

Sońǵy jańalyqtar