Qazaq mýzykasynyń qamqory

Polıak halqynyń birtýar uly A.Zataevıchtiń tereń izde­nisteriniń arqasynda qazaq­tyń kóptegen áni men aspap­tyq mýzykalyq murasy qaǵazǵa tústi. Sol zamanda estigen daýysyn qaǵazǵa belgi retinde túsiretin, sodan soń ony aınytpaı oryndap shyǵatyn adam týraly ańyz halyq arasynda keń taralǵan edi. Ol Ertis pen Oral, Qarqaraly men Qyzylorda, Bókeı dalasyn, Orynbor men Jetisý bókterin uzaq aralap, án-kúılerdi notaǵa túsirdi.

«Dala áýeniniń izimen» kór­mesinde kópshilik nazaryna mýzykant, etnograftyń jeke kesheninde saqtalǵan fotomate­rıaldar, maqalalar, jınaq­tar men kitaptar, túsiniktemeler men dala áýenderiniń notalyq jazbalary usynyldy. Olar­dyń qatarynda 1925 jyly Á.Jangeldınge bergen qoltań­basy, «Qazaq halqynyń 1000 áni» (ánder men áýender), «Qa­zaqtyń 500 áni men kúıi» (ánder men aspaptyq pesalar) jınaǵy, fotosýretteri erekshe atap ótýge turarlyq. Sonymen qatar qyzy Olga Zataevıchtiń Ahmet Jubanovqa jazǵan hatyn jáne 1950 jyly akademık Ahmet Jubanov jarııalaǵan «A.V.Zataevıch – qazaq halqynyń án-kúıiniń birinshi jınaýshysy» maqalasymen tanysýǵa bolady.

Polsha Respýblıkasynyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýly Iýzef Tymanovskı, dara darynnyń shyǵarmashylyq zert­teýleri qazaq mýzykasy­na negizdelgenin, ol qazaq hal­qy­nyń jan-dúnıesin, bol­mys-bitimin áni arqyly júre­gi­nen ótkizgenin atap ótti. Mýzykatanýshy osynshama má­denı muraǵa baı halyqtyń rýhanı tanymy da keń ekenine kóz jetkizip ótken.

Aıtýly keshte «Venz polıak mádenıetiniń ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń ókil­deri, Qazaqstannyn eńbek sińir­gen qaıratkeri, dástúrli ánshi Erkin Shúkiman, Áýezov atyn­daǵy Ádebıet jáne óner ıns­tıtýtynyń «Mýzykataný» bó­liminiń meńgerýshisi Aınur Qaztýǵanova, Qazaq ulttyq kon­servatorııasynyń profes­sory Aqlıma Omarova, T.Júr­genov atyndaǵy Ult­tyq óner aka­demııasynyń «Dás­túr­li mý­zykalyq óner» kafed­ra­sy­nyń meńgerýshisi Nartaı Bek­moldınov Zataevıchtiń shy­ǵar­mashylyq muralary ha­qynda oı tolǵap, ásem keshti án­men terbedi. Sondaı-aq is-sharada T.Júrgenov atyndaǵy Ulttyq óner akademııasy­nyń stýdentteri óner kórsetip, jas talanttar mýzyka zertteýshi­siniń ómir belesterinen syr shertetin áserli qoıylym usyndy.

«A.Zataevıch ult mýzy­ka­synyń ishki bolmysyn túsinip, halyqtyń túpsanasyn tereńnen zerdelegen, sol arqyly qazaq mýzykasyna tuńǵysh ǵylymı sıpattama bergen qajyrly jan. Ǵalym kez kelgen ýaqytta, oraıy kelgen jerde qazaq ánderin jazyp alýǵa qatty qumartyp, az da bolsa saz ónerinen habary bar adamdarǵa da nemquraıdy qaramaı, solardyń usynǵan dúnıelerin de keregine jarata bildi. Onyń esimi ulttyq ónerimizdiń bıiginen oryn al­ǵany anyq», deıdi kompozıtor Beıbit Dáldenbaı.

ALMATY