Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev egindi ártaraptandyrý jumystaryn kúsheıtýge qatysty jan-jaqty tapsyrma júktegen edi. Jaqynda ǵana Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda kóktemgi dala jumystaryna daıyndyq barysy qaraldy. Bizdiń óńirdegi sharýalar da dala jumystaryna qamdanyp jatyr.
Úkimet sýarmaly alqaptardy keńeıtýge, egis alqaptaryn ártaraptandyrýǵa nazaryn erekshe aýdaryp otyr. Tipti bul másele Úkimette aı saıyn qaralady. Munymen qosa, elimizde sapaly tuqym qory men tuqymnyń ımportyna táýeldilik boıynsha da másele joq emes. Shaǵyn jáne orta sharýalar sapaly tuqymǵa qol jetkize almaı keledi. Osy rette Úkimet basshysy Azyq-túlik korporasııasy jınaqtalǵan qordan keminde 200 myń tonna tuqymdy muqtaj fermerlerge taýarlyq nesıe túrinde bólý kerektigin, klımatqa tózimdi, ózimizde shyǵarylatyn tuqymdyq qordyń kólemin ulǵaıtý qajettigin tapsyrǵan bolatyn. Ázirge óńirdegi dıqandar úshin bıdaıdyń byltyrǵy úshinshi sanatty tuqymy satylyp jatyr. Tonnasy – 150 myń teńge. О́ńirimizdegi eki tuqym sharýashylyǵy – «Shahterskoe» JShS men Qaraǵandy aýyl sharýashylyǵy tájirıbe stansasynda qajettilikti qamtamasyz etý úshin 7,3 myń tonna tuqym qory bar. Degenmen sharýalar ımportty tuqym salsaq, astyǵymyz asa berekeli bolar edi dep otyr.
Bıyl óńirdegi bıdaı alqaby 8 myń gektarǵa, arpa alqaby 12,7 myń gektarǵa kemidi. Bul joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, Memleket basshysynyń egindi ártaraptandyrý jumysyn kúsheıtý kerek degen tapsyrmasy negizinde qolǵa alynyp otyr. Endi esesine joǵary rentabeldi daqyldar alqaby ulǵaıady.
«Maıly daqyldar alqaby 27,3 myń gektarǵa, azyqtyq daqyldar alqaby 18,2 myń gektarǵa ulǵaıtylady dep otyrmyz. Bıyl dándi daqyldar alqaby – 959,1 myń gektar, maıly daqyldar – 57 myń gektar, sharýashylyq qurylymdaryndaǵy kartop alqaby – 11 508 gektar, kókónis – 1 227 gektar, azyqtyq daqyldar alqaby 80 myń gektar bolmaq. Bıylǵy kóktemgi dala jumystaryna osy baǵyt boıynsha qamdanyp jatyrmyz», deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Saıat Mýsın.
Kól-kósir ónim alý úshin mıneraldy tyńaıtqyshty barynsha molynan qoldanýdy sharýalar jaqsy biledi. Sol tyńaıtqyshtardy ákimdikterdiń kepildigimen bólip berý máselesi de Úkimet deńgeıinde pysyqtalyp jatyr. Bıyl elimizde topyraqqa 1,5 mln tonnaǵa jýyq tyńaıtqysh engizý josparlanyp otyr. Iаǵnı tyńaıtqyshtardy sebýdi 46 paıyzǵa jetkizbek. Bul degenińiz – tutas egis alqabynyń jartysy. Al aımaqtaǵy sharýalar 71,5 tonnaǵa jýyq tyńaıtqysh paıdalanbaq. О́tken jyly mıneraldy tyńaıtqyshtar 405,0 myń gektarǵa engizilse, bıyl bul kórsetkish 581 myń gektarǵa ulǵaıǵan. Memleket basshysynyń ónim kólemin 2028 jylǵa qaraı eki ese arttyrý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý aıasynda tıisti ındıkatorlar barlyq óńirge jetkizildi.
Úkimet otyrysynda aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń tozýy týraly másele de kóterildi. Qazir jalpy tehnıka parkiniń tozýy shamamen 75 paıyzdan asady eken. Osyǵan oraı Premer-mınıstr otandyq dıqandardyń jańa tehnıka satyp alýyn jeńildetý kerektigin qadap aıtty. Bul baǵyttaǵy jumystar oblysta júıeli uıymdastyrylyp keledi. Byltyr 15,8 mlrd teńgege 931 túrli tehnıka satyp alynǵan. Qazirgi kezde 12 myńǵa jýyq dońǵalaqty jáne shynjyr tabandy traktor, 1500-ǵa jýyq astyq, kartop jáne jemshóp jınaıtyn kombaın bar. Bıyl da tehnıka parki jańartylady. Ol «QazAgroQarjy» AQ nesıeleý esebinen, sondaı-aq «Aýyl amanaty» jobasy boıynsha aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn lızıngke satyp alý esebinen júzege asyrylmaq. Bul úshin oblystyq bıýdjetten 500 mln teńge bólinedi.
Qazir sol aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn egis jumystaryna daıyndap jatyr. Qyrǵa 24 myńǵa jýyq tehnıka shyǵady. Onyń 9,8 myńnan astamy – traktor, 231-i – zamanaýı egis kesheni jáne 4,1 myńy – sepkishter.
«Oblysta 37 741 aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy men jabdyǵy bar. Onyń 11 844-i – dońǵalaqty jáne shynjyr tabandy traktor. Budan basqa 273 egis kesheni, 6 244 sepkish, 3 181 traktor tirkemesi, 3400-den astam topyraq óńdeý jáne shóp shabý tehnıkasy bar. Tehnıkany kóktemgi egiske daıyndaý jumysyn aıaqtap qaldyq», deıdi Saıat Qabıdenuly.
Dıqandardy jeńildetilgen dızel otynymen qamtamasyz etý olardyń qamsyz sharýa isteýine jaǵdaı týǵyzady. Energetıka mınıstri Almasadam Sátqalıev fermerlerge 340 myń tonna dızel otynyn jetkizý kestesi bekitilgenin, baǵanyń byltyrǵydaı qunda qalǵanyn málimdegen bolatyn. Iаǵnı dıqandar lıtrin 245 teńgeden, naryqtaǵy baǵadan 15 paıyzǵa arzan alady. Munyń ishinde óńirdegi kóktemgi egis jumystaryna 17,4 myń tonna arzandatylǵan dızel bólingen. Operator – «Retail Trade Oil» JShS men «Munaı-Company» JShS. Dızel otyny Qaraǵandy qalasy jáne Osakarov kentindegi munaı bazasynan lıtri 245 teńgeden berilip jatyr. Bul da bolsa sharýalar úshin sharapat bolyp tur. Áıtpese dızeldiń baǵasy sharyqtap ketken edi.
Úkimet alypsatarlyqqa jáne qoldan tapshylyq jasaýǵa jol bermes úshin dızel otynyn úlestirý barysyn erekshe baqylaýǵa alyp otyr.
Sharýalar kóktemgi qyrdaǵy naýqanǵa bıyl erte-aq qamdanǵan. О́ıtkeni bul joly da shyǵynǵa ushyraǵysy kelmeıdi. Osylaısha, asta-tók astyqpen qambany toltyrǵysy kelgen dıqandar bilek sybana alqaptaryna shyqty.
Qaraǵandy oblysy
