Taldyqorǵan teatry. Sahnada sol plastıka, sol mızanssena, sol obraz, sol akterler, tek kórermen bógde, burynǵydaı emes jańarǵan, jasampaz, jańalyq kútýshi. О́ner de sulýdaı zamanmen birge túrlengisi, sándengesi keledi. Baıyrǵy taptaýryn erejelerdi buzbaı, sheńberden shyqpaı mádenıetke ózgeris ákelý múmkin emes. Ol da tiri organızm, ýaqytpen qatar damıdy, alýan túrge enedi, qubylady, jasıdy. Demek eskiniń shabyty saıabyr taba bastaǵany eshkimge qupııa emes. Bizge tosyn áser, tótenshe kúı, kútpegen sezim, sırek sılýet kerek. Al ony bul qaladan tabý múmkin emes.
Keıde bir tereńge súńgigendeı bolasyz, biraq ol sizdiń belińizden keletin shalshyq sý bolyp shyǵady. Keıde tunyp aqqan ózenge shomylýǵa oqtalasyz, al onyń aǵyny sizdi alysqa áketedi. Sol aǵynmen arpalysqan adamnyń áreketinen asqan sharasyzdyq joq shyǵar. О́ner de sondaı, dármensizdigińizdi ýaqyt báribir áshkerelep qoıady. Mosart pen Salerıdiń arasyndaǵy talasty esińizge túsirińizshi. «Qudaıdyń daýsyn estigen» Amodeıdiń aldynda jansebil Antonıo jar ushynda jalańaıaq júgirgen balanyń kúıin keshedi. Bul kúı – Táńirdiń odan teris aınalǵanyndaı óte aýyr arzý edi, ishin ottaı qarıdy.
О́ner adamy kórseqyzar, shydamsyz, kúıgelek boldy-aq, sory qaınady deı berińiz, súrinbeske súrinedi, urynbasqa urynady. О́tkir sezim, ójet qııaldyń shyǵarmashyl janǵa túkke keregi joq. Jasyndaı jarqyraǵan uly Mosarttyń mýzykasyn estigende syralǵy Salerı sońǵy jyldary qatygez halge dýshar bolady. Jaratýshynyń bozbala Volfgangqa ólmeıtin áýen jazýdy syılaǵanyn túsinbeıdi. Jas darynnyń kóleńkesinde qalý ony ajalǵa ıtergenmen birdeı áser etedi. Sóıtip, Qudaıdyń ádildigine kúmándanady. Osylaısha, taǵdyrdyń qateligin túzeýge tóte sheshim qabyldaıdy. Bizge jetken ańyz boıynsha aqyry qarsylasyn ýlap óltiredi.
Jo-joq, Salerı jaýyz emes, ol da mýzyka áleminiń áýlıesi, tek Mosart dáýirine tap kelgeni bolmasa...
Osy sátte ǵajaıyp kompozıtor Temirjan Bazarbaevtyń ǵumyr syzyǵyna úńileıikshi. Ol da jaısań Jetisýdyń parasatty perzentiniń biri, biraq Jetisý jeri «jerlesimen» eshqashan maqtanǵan emes, maqtaǵanyn da kórmedik. О́kinishti-aq. Sum soǵys eki jasynda jetimdiktiń qamytyn kıgizgen óner ıesi Alakól aýdanyna qarasty Qarabulaq aýylyndaǵy balalar úıinde tárbıelenedi. Áıtse de ol tusta «talant izdeý» degen dástúr bolǵan. Sol meıirimdi mindetti qazaqtyń qos alyby Nurǵısa Tilendıev pen Beken Jylysbaev qolǵa alady. At arbamen túkpirdegi tútinge kelip, ánge áýes úsh balany Almatyǵa áketedi. Qalaǵa jetkenshe qaradomalaqtar qapelimde qasha jóneledi. Ekeýinen kóz jazyp qalǵanymen, biriniń aıaǵy Tilendıevtiń ýysynda qalady. Bul – «Qazdar qaıtyp barady» dep júrekti eljiretken Temirjan Bazarbaev edi. Eger ol da qoldan sýsyp ketkende qazaq dalasy «Aýylym», «Tamasha» sekildi tańǵajaıyp shyǵarmalardy estir me edi, estimes pe edi? Biraq qazaq valsiniń koroli Shámshiniń kóleńkesinde qalǵan kompozıtordyń ómirderegi báribir ókinishke toly. Qalaı deseńizde qaltarysta qalǵan ǵumyrdyń qamyryǵy – ónerdi baǵalaý.
Birde ataqty sýretshi Pıkassonyń aldyn orap ketken syrbaz sýretker Modelıanı Parıj kósheleriniń birinde amalsyz kartınalaryn satýǵa shyǵady. Úlde men búldege oranǵan asqaq qala kimdi de bolsyn jasytýǵa asyq qalyptan áli de aınyǵan emes. Sol ádetimen sýretshini synap kórýge oqtalady. Keremet keskindemelerdiń birine qydyrympaz baıdyń áıeliniń kózi túsedi. Degenmen shynaıy ónerdiń ısi murnyna barmaıtyn kerbez kelinshek Modelıanıge azǵantaı aqsha usynady. Ash-qursaq satýshy qaıtsin, sharasyzdan shyǵarmasyn qolyna ustatady. Artynan kóńili alaburtyp, ketip bara jatqan tutynýshydan ne sebepti osy kartınaǵa tańdaý jasaǵanyn suraıdy. Sonda sylqym kelinshek «úıdegi kilemimmen tústes eken» dep jaýap beredi. Muny estigen qylqalam sheberi yzadan býlyǵyp, sol mańda kartınany jyrtyp tastaıdy.
Uly ónerdiń ordasy Italııadan tákappar Parıjdi moıyndatýǵa kelgen jas talant joqshylyqtyń jolyna túsedi. Sondyqtan kúnkóris úshin osyndaı qadamǵa barǵan edi. Biraq qarabaıyr qoǵam aqyry ony da óltirdi. Iаkı, sol dáýirde de ónerdi óltirý oıyny júrip jatqan. Áli de tolastaǵan emes. Bilesiz be biz, o basta dúldúl Dımashty baǵalamaǵan qazaqpyz... Osy oıymyzǵa arasha túsip kórińizshi?
Jyr qaǵany Jumataı Jaqypbaev «Aqyndy óltirý oıyny» atty óleńinde qýys keýde qoǵamnyń qalamgerdi ǵana emes, talantty óltirýdegi áreketin jazady. Shynynda aldúzik aqyn osy Jetisýdyń bir balasy, topyraǵynan túlegen, tarıhyn jyrlaǵan jasampaz er emes pe edi? Biraq quddy mynaý baıtaq atyrapqa bóten sekildi. Eshqandaı estelik, kózkórgen mura saqtalmaǵan. Tipti kishigirim kóshe de buıyrmaǵan. Bizdi qanjyltatyny osy. О́nerpazdy óltirý ońaı shyǵar, al ónerin qaıda qoıasyz?
«Oınaıdy muny kúshtiler,
Oınaıdy muny tistiler.
Jumsalmaǵanmen kúsh túgel,
Jeńisti aram ish tiler.
Aıaqtalsa toı uly –
Aqyn óltirý oıyny!»
