Týrıstik astana ataný bul salanyń jumysyn damyta túsýdi qajet etetini, jergilikti ákimdik pen tıisti mekemelerge úlken jaýapkershilik júkteıtini aıan. Bul oraıda jýyrda túrkistandyq delegasııa Samarqanda oblystyń týrıstik áleýetin tanystyrý, eki el arasynda týrızmdi damytý, óńirge halyqaralyq reısterdi ashý boıynsha ózbekstandyq tarappen kezdesti. Atalǵan kezdesýde týrıstik nysandarǵa baı óńirde emdik-saýyqtyrý, tarıhı-tanymdyq týrızmi, ekotýrızm baǵyttary qarqyndy damyp kele jatqany, bul baǵyttar boıynsha túrli formatta eki el arasynda aqparattyq týrlar uıymdastyrýǵa bolatyny aıtyldy.
Eýrazııa aımaǵynyń barlyq negizgi qurlyqtyq tranzıttik jolynyń qıylysynda ornalasqan Ortalyq Azııa aımaǵy árqashan Shyǵys pen Batys, Eýropa men Azııa mádenıetteri arasyndaǵy «kommýnıkasııalyq dáliz» sanalady. О́zbekstan bul baǵytta úlken ról atqarady. О́zbekstanmen aradaǵy týrıstik baılanysty nyǵaıtý maqsatynda eki taraptyń týrıstik kompanııalarynyń resmı kezdesýi B2B formatynda jalǵasyn tappaq. Naýryzda Túrkistan – Samarqand baǵytynda alǵashqy áýe reısiniń jasalýy da týrızmdi damytý salasyndaǵy ózara qarym-qatynastardy qosymsha yntalandyrý retinde baǵalandy.
Bul qalada qazaqtyń mádenıeti men salt-dástúrin, kórnekti jerlerin keńinen tanytýǵa basymdyq beriledi. Osy maqsatta Syrtqy ister mınıstrliginiń uıymdastyrýymen, Túrkistan oblysy ákimdiginiń qoldaýymen sheteldik BAQ ókilderine baspasóz týry uıymdastyryldy. О́ńir týrızmin nasıhattaýǵa 14 elden 20-ǵa jýyq BAQ ókilderi keldi. Delegasııa quramynda Ázerbaıjan, Germanııa, Ispanııa, Koreıa Respýblıkasy, QHR, Qyrǵyzstan, Marokko, О́zbekstan, Polsha, Serbııa, Sıngapýr, Úndistan, Fransııa, Shvesııa elderiniń jýrnalısteri bar. Olar Arystan bab jáne Qoja Ahmet Iаsaýı keseneleri, Otyrar qalashyǵy, «Sapar» ortalyǵy, «Appaq Ishan» tarıhı kesheni, «Kerýen saraı» keshenin aralady. Sapar barysynda 8D formatyndaǵy «Altyn Samuryq» ushatyn teatrynda Qazaqstanǵa vırtýaldy saıahat jasady. «Kerýen saraıdaǵy» aıdynda «Qyz Jibek pen Tólegen» etnıkalyq qoıylymyn tamashalady. Buǵan qosa «Uly dala eli» ortalyǵy men «Farab» kitaphanasynda boldy. О́ńirdiń tynysymen jan-jaqty tanysqan qonaqtar Báıdibek aýdanyna baryp, tylsymǵa toly Aqmeshit úńgirin aralady. Sondaı-aq sheteldik jýrnalıster «Armysyń, áz-Naýryz!» merekelik is-sharasyna qatysyp, halqymyzdyń mádenıetimen tanysty, qazaq dastarqanynan dám tatty. Oblys ákimi Darhan Satybaldymen kezdesip, týrızmdi damytý maqsatynda júzege asyrylatyn jobalar jóninde málimet aldy.
Týrıster, zııarat etýshiler jıi at basyn buratyn Otyrar aýdany ejelden ǵylym men bilimniń, mádenıet pen ónerdiń ordasy bolǵan, qazaq órkenıetinde mańyzdy rólge ıe. Bul oraıda týrısterge tanymdyq aqparat berý, kelýshilerge sapaly qyzmet kórsetý mańyzdy. Aýdan aýmaǵyndaǵy Arystan bab kesenesine kelýshiler qatary da sıregen emes. Arystan bab – XI-XII ǵasyrlarda ómir súrgen, ıslam ǵulamalarynyń biri, Qoja Ahmet Iаsaýıdiń ustazy. Kesenede Qarǵa bab, Lashyn bab jáne Sherimbet ázder jerlengen. Kesene XII ǵasyrda salyna bastaǵan. XIV ǵasyrda Ámir Temir úlken kesene turǵyzǵan. HH ǵasyrdyń 1907-1909 jyldary Qalmyrza Músápiruly Arystan bab kesene-meshitine qaıta jóndeý júrgizgen. Sońǵy jóndeý jumystary 2004 jyly júrgizilgen. Arheologııalyq-qoryq murajaıynda 24 852 eksponat qory bar. Al ǵylymı kitaphanadaǵy kitap sany – 3 180. Búginde mýzeıde 77 adam jumys isteıdi. О́tken jyly kesenege kelýshiler sany 278 844-ti quraǵan. Al «Otyrar qalajurty» týrıstik nysanynyń aýmaǵy – 189,6 gektar. Uly Jibek jolyndaǵy iri ortalyqtyń biri sanalatyn Otyrar – Qazaqstannyń ońtústiginde ornalasqan ortaǵasyrlyq qala. О́zge de ortaǵasyrlardaǵy qalalar sııaqty Otyrar qalajurty da sıtadel, shahrıstan jáne rabad tárizdi úsh bólikten turady. Qalanyń shahrıstan bóliginiń aýmaǵy 20 gektar, rabadymen qosa eseptegende 200 gektar bolady. Qos nysannyń da týrıstik múmkindigi óte joǵary. Arystan bab kesenesinen soń kelýshiler Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine jol tartatyny aıan. Bul oraıda dańǵyl joldyń alar orny erekshe. Búginde oblystyq mańyzy bar KH-190 «Túrkistan – Sháýildir» avtomobıl jolyn qaıta qurý jumystary júrgizilip jatyr. Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń tapsyrysymen júrgizilip jatqan qurylys jumystaryn «AlemTransJol» JShS jáne «Otaý-stroı» JShS atqarýda. «Túrkistan – Sháýildir» jolyn qaıta qurý jobasy 4 kezeń boıynsha júzege asady. Joldyń uzyndyǵy 60 shaqyrymnan asady. Aldyńǵy jyldyń qyrkúıek aıynda bastalǵan jóndeý jumystaryn 2025 jyldyń shilde aıynda aıaqtaý josparlanǵan.
– Biz týrızm salasyn damytýdy Túrkistannyń negizgi baǵyttarynyń birine aınaldyramyz. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev týrızm salasyn eldiń ekonomıkalyq ósý draıverleriniń birine aınaldyrý jóninde naqty mindet qoıdy. Bul rette Túrkistan oblysynyń týrızm salasyndaǵy áleýeti óte joǵary. О́tken jyly oblysqa kelgen sheteldik týrıster sany 15 myńǵa jetti. Al bir kúndik kelýshiler sany 1 mln adamǵa jýyqtady. Týrızm salasyn damytý maqsatynda Túrkistandaǵy áýejaıda halyqaralyq áýe reısteriniń sanyn kóbeıtip jatyrmyz. Álemniń basqa da qalalarynan Túrkistan qalasyna jańa áýe baǵyttaryn ashý bıyl da jalǵasady. О́ńirde álem jurtshylyǵyn tańǵaldyratyn týrıstik oryndar kóp, – deıdi oblys ákimi Darhan Satybaldy.
Iá, Túrkistan halyqaralyq áýejaıy el ishinde aptasyna 22 reıs, halyqaralyq deńgeıde 3 baǵyt, 9 reıs boıynsha qyzmet kórsetip keledi. Sheteldik týrısterdi arttyrý maqsatynda jyldyń basynda Wizz Air loýkosterlik kompanııasymen Abý-Dabı – Túrkistan baǵyty iske qosylǵan bolatyn. Kıeli qalaǵa «Túrki áleminiń 2024 jylǵy týrıstik astanasy» mártebesiniń berilýi – tarıhı shahardyń Túrki elderiniń arasynda alatyn ornynyń joǵary ekenin bildiredi. Bıyl osyǵan oraı óńirde halyqaralyq deńgeıde – 25, respýblıkalyq deńgeıde – 23, oblystyq deńgeıde – 56, jalpy 100-den asa is-shara ótkizý josparlanyp otyr. Týrıstik astana mártebesi – tek týrızm salasynyń ilgerileýine ǵana emes, kásipkerlik pen ekonomıkanyń da damýyna yqpal eteri anyq. Artylǵan senim údesinen shyǵý úlken jaýapkershilikti de qajet etedi. Osy oraıda óńir basshysynyń tapsyrmasymen oblystyq mádenıet jáne týrızm basqarmasy tarapynan «Túrkistan oblysynyń týrızm salasyn damytýdyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy» ázirlengenin aıta ketelik.
Talaıdy baı murasymen, qundy tarıhymen tamsandyrǵan Túrkistan óńiri ashyq aspan astyndaǵy ózindik murajaı ispetti. Oblys aýmaǵynda 1 770 tarıh jáne mádenıet eskertkishi bar. Keıingi jyldary ekologııalyq týrızm de damyp keledi. Oblys boıynsha tabıǵı aýmaqtarda jáne oǵan irgeles aýdandarda 99 demalys orny, 62 qonaqúı, 12 shıpajaı, 6 kıiz úı, ańshylar úıi ornalasqan. Bular – negizinen Tólebı men Túlkibas aýdanynda. Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda týrıstik-rekreasııalyq maqsatta 30 týrıstik soqpaq pen marshrýttar qurylǵan. Al «Aqsý-Jabaǵyly» jáne «Qarataý» qoryqtary, sondaı-aq «Saıram-О́gem» ulttyq tabıǵı parki jáne «Syrdarııa-Túrkistan» óńirlik tabıǵı parki IýNESKO bıosferalyq nysandarynyń tizimine engizilgen. Sondaı-aq Túrkistan – respýblıkanyń saýyqtyrý týrızmi damyǵan óńirdiń biri. Búginde oblys aýmaǵynda 72 emdeý-saýyqtyrý orny jumys isteıdi. Olardyń nómirlik qory 7 940 tósektik oryndy quraıdy. Atalǵan týrızm áleýetiniń basym bóligi, ıaǵnı emdik-saýyqtyrý ornynyń 51-i nemese 70,8%-y Saryaǵash aýdanynyń Kókterek aýlynda ornalasqan.
Týrızm salasyndaǵy sheteldik jáne otandyq tájirıbe eskerilip, 2024-2028 jyldarǵa tıisti nysanaly ındıkatorlar belgilengen baǵdarlamanyń negizgi maqsaty – kelýshi týrıster sanyn arttyrý, oblystyń týrıstik áleýetin joǵarylatý, týrızm salasynda ınvestısııa tartýǵa qolaıly ahýal qalyptastyrý. Is-sharalar jospary aıasynda óńirge kelýshi týrıster sanyn 2028 jylǵa deıin 1 mln adamǵa, al birkúndik kelýshiler sanyn 2028 jylǵa deıin 2,5 mln adamǵa jetkizý, salany damytý arqyly óńirde jańa jumys oryndaryn kóbeıtý, ózindik tabysyn ulǵaıtý josparlanyp otyr.
Túrkistan oblysy
