Qaraǵandy oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasyna qaraıtyn bul ortalyq túrli mádenı kesh ótkizgennen bólek, án-kúılerdi taspaǵa basady, aqyndardyń óleńderin jınaqtap, qaǵazǵa túsirip, kitap qylyp shyǵarady. Munyń ózi ilkimdi izdenisti, qajyrly eńbekti qajet etedi. Bir jylda oblystyq, respýblıkalyq, tipti halyqaralyq deńgeıde 26 festıvaldy uıymdastyrý, onyń birine-biri uqsamaýy úshin izdený, ol osy ortalyqtyń qolynan keledi.
Tipti ortalyq uıymdastyratyn mádenı keshter dástúrge aınalyp ta úlgerdi. Úzbeı, jyldaǵydan erekshe etip uıymdastyrý – osy ujymnyń jaýapkershiliginde. Bul mádenı ortalyq jaýapkershiliktiń údesinen únemi shyǵyp keledi. Sózimiz dáleldi bolý úshin toqtala ketelik, kúni keshe ótken oblystyq Martbek Toqmyrza atyndaǵy «Jymııasyń sen nege?» atty ázilkeshter festıval-baıqaýy úzilmeı, ótip kele jatqaly qashan. Jyl sońynda ótetin Memleket jáne qoǵam qaıratkeri Jumabek Táshenov atyndaǵy jyldyń úzdikterine, aqyn-jazýshylaryna, qoǵam belsendilerine tabystalatyn bul syılyq Arqa mádenıetiniń ajyramas bir bóligine aınalǵandaı.
«Armysyń, áz-Naýryz!» atty oblystyq jas aqyndar aıtysyn Qaraǵandy jurty kútedi. «Buqarekeń jyrlaıdy» dástúrli aqyn-jyrshylar saıysynyń da óz orny bar. «Saryarqanyń jańa esimderi» oblystyq kórkemónerpazdar halyq shyǵarmashylyǵynyń baıqaýy arqyly jańa talanttarǵa jol ashyp keledi. Dástúrge aınalǵan «Saryarqa áýenderi» atty taǵy bir baıqaý arqyly qazylar alqasy jer-jerdi aralap, kórkemónerpazdar ujymdarynyń qatysýymen taqyryptyq teatrlandyrylǵan konserttik baǵdarlamalardyń kýási bolyp júr. Bul arqyly ulttyq murany saqtap qalýdy, mádenı ujymdardyń sheberligin shyńdaýdy kózdeıdi.
Ortalyqtyń baspa isindegi bastamalaryn da aýyz toltyryp aıtýǵa bolady. Byltyr ánshi-kompozıtor Amangeldi Ahmetjanovtyń «Saryarqa talanttary» jobasy aıasynda jaryq kórgen «Aınalaıyn» atty ánder jınaǵynyń tusaýy kesilgen edi. Q.Baıjanov atyndaǵy konserttik birlestiktiń Táttimbet atyndaǵy akademııalyq qazaq ult aspaptar orkestriniń dombyrashysy, pedagog Sálim Iztóleýovtiń mýzykalyq ujymdarǵa arnalǵan «Shyńyraý» jınaǵy shyǵaryldy. Mine, osy sekildi iz bop qalatyn, el kádesine jaraıtyn qundylyqtardy dáripteıdi ortalyq ujymy.
Árbir ótkizetin keshtiń ssenarııi, onda óner kórsetetin ónerpazdar, sahnanyń bezendirilýi, qonaqtardyń tizimi, olardy kútip alyp, shyǵaryp salý, josparlanǵan nómirdiń jarasymdy shyǵýy, sahnalyq kıimge deıin jaýap beretin de – bir ózi ortalyq. Aırandaı uıyǵan ujym bul mindetterdiń bárin minsiz atqaryp júr. Ásirese ortalyqtyń byltyrǵy uıymdastyrǵan mádenı keshteri eldiń aýzynda áli júr.
Balqash qalasyndaǵy Aqshaǵyl kentinde (Rembaza) Kókshe teńizdiń jaǵalaýyndaǵy «Balqash Tourfest – 2023» festıvali eldiń esinde erekshe sátimen qaldy. Al «Orteke» oblystyq festıvaline barlyq qala-aýdan qatysty. Aıtpaqshy, ortalyq byltyr túrki halyqtarynyń etnıkalyq tarıhy men mádenı murasy boıynsha bilimdi dáripteý maqsatynda «Orteke» sheberleri men oryndaýshylary qatysqan oblystyq semınar-praktıkým ótken edi. Uly mádenıettiń kórinisi ulyqtalǵan mundaı mádenı keshti. Ortalyqtyń basshysy Indıra Qanafına bıyl halyqaralyq deńgeıde ótkizemiz dep otyr.
Baldyrǵandardy da nazardan qaldyrmaı keledi. Olarǵa arnalǵan birneshe festıval men merekelik kesh uıymdastyrady. Túrli semınar, trenıng, sheberlik saǵattaryn ótkizý de ortalyqtyń basty mindetine kiredi. Ortalyq aýyldaǵy mádenıet úılerin únemi nazarynda ustaıdy. Mýzykalyq aspaptardyń bar-joǵyn, sahnalyq kıim qoryn túgendep otyrady. Buǵan jaýapty ujym músheleri taban tozdyryp, jer-jerdi aralap, joǵarydaǵy máselemen aınalysady, ıaǵnı aýyldaǵy klýbtardyń qamymen de júgiredi. Uly tulǵalardyń, óner jáne mádenıet qaıratkerleriniń, aqyn-jazýshylardyń mereıtoıyn, munymen qosa aýdan-qalalardyń ataýly jyldaryn ataýsyz qaldyrmaıtyn da – osy ujym.
Osyndaı úlken júk arqalaǵan ortalyq sáıkesinshe qoldaýdy da qajet etedi. Bul mekeme Kenshiler mádenıet saraıy ǵımaratynyń 210 sharshy metr aýmaǵyn (úsh kabınet pen bir kıim bólmesi) panalap otyr. Sahnasy jaryq-dybys-beıne jabdyqtarymen tolyq qamtamasyz etilgen, dybys jazý stýdııasy men arnaıy kostıým bólmesi bar jeke ǵımarat bolsa deıdi. Tipti qarajatty syrtqa shyǵarmaı, óz ishinde shaǵyn baspahana ashyp alý oılary bar.
Taýdaı eńbek etip júrgen ujymnyń talap-tilegi búgin-erteń oryndala qoımaıtynyn jáne bilemiz. Bizdiki – uıysqan ujymnyń kópshiliktiń kózine kórine bermeıtin eńbegine el-jurt qanyq bolsa degen oı.
Qaraǵandy oblysy
