Arheolog ǵalym Aleksandr Nıkolaevıch bul týraly «Kóne Túrkistannyń qupııasy» atty dárisinde baıandady. Ortalyq Eýrazııanyń ejelgi órkenıetter júıesinde Qańly memleketiniń atqarǵan róline arnalǵan dáristi Túrkistan qalasynda «Qalam» bilimı-ǵylymı kóptuǵyrly jobasy uıymdastyrdy.
Qańly arys (proto-soǵdy) jazbasynyń aıǵaqtary Kúltóbe qalasynyń ornynan (Túrkistan oblysy, Ordabasy aýdany, Saryaryq aýyly) qysh taqta-kesteler túrinde tabylǵan bolatyn. Arheologııalyq jáne nýmızmatıkalyq materıaldar boıynsha bul taqtaıshalar bizdiń zamanymyzǵa deıingi I ǵasyr men bizdiń zamannyń I ǵasyr aralyǵynda jasalǵan.
«Bul – álemdik deńgeıdegi jańalyq. Ortalyq Eýrazııa aýmaǵynda taqtaıshalarǵa balama joq. Qazaqstan, Reseı, Ulybrıtanııa, Izraıl, Fransııanyń bedeldi paleolıngvısteri zertteý barysynda onda qandaı jazý keltirilgeni týraly birneshe nusqa keltirdi. Zertteý nátıjesi taqtaıshalardaǵy jazýdyń jol bolyp jazylǵanyn, arameı álipbıimen berilgenin kórsetti. Ejelgi ıran tiliniń shyǵys dıalektileriniń biri anyqtaldy, ony Qańly memleketine tán bólek kórsetýge bolady», dep málimdedi arheolog.
Kúltóbe mátinderi (jalpy sany – 30) bizdiń dáýirimizdiń alǵashqy ǵasyrlaryndaǵy Ortalyq Azııaǵa qatysty saıası, áleýmettik jáne tarıhı-mádenı sıpattaǵy mańyzdy aqparatty qamtıtynyn aıtady arheolog. Taqtaıshalarda ejelgi memleketter men iri qala ortalyqtarynyń (Nahsheb, Samarqand, Kesh, Shash, Buqara) ataýlary, kisi attary, ejelgi bıleýshilerdiń laýazymy jazylǵan. Sonymen qatar áleýmettik termınder («shatyr adamdary» – kóshpeliler); memlekettik termınder («asyl zattar» – qazyna); qoǵamdyq jumystar («qalanyń negizin qalaý, qala salý»); dınastııalyq jáne týystyq termınder («ul»); qyzmettik sózder, aımaqtyq masshtabtaǵy tarıhı oqıǵalardy ataý jáne jergilikti bıleýshilerdiń is-áreketi, taǵy basqalary kezdesedi. Qańly memleketiniń joǵarǵy taby memlekettik deńgeıde jazýdy meńgergen.
Professor Podýshkın qaıtalanbas jazbalar qazaq mádenıetiniń Ortalyq Azııanyń tarıhı-mádenı murasyna qosqan uly úlesiniń dáleli dep sanaıdy: «Joǵary deńgeıli órkenıettiń kórinisi jáne memlekettiliktiń aıryqsha belgisi retinde Qańly jazbasy Qazaqstannyń qazirgi ǵylymı jáne azamattyq qoǵamy úshin úlken áleýmettik mańyzǵa ıe. Bul jádiger qazaq ata-babalarynyń tól murasy jáne ejelgi salt-dástúri qanshalyqty baı ári úlken ekenin anyq kórsetedi. Bizge ony memleket jáne halyqaralyq qaýymdastyq deńgeıinde saqtap, nasıhattaý qajet. Jazba mádenıeti – adamzat qol jetkizgen eń uly jetistikterdiń biri ekenin, álemde sanaýly ǵana el «burynǵy babalarymyzda jazba bolǵan» dep aıta alatynyn atap ótkim keledi», deıdi arheolog.
