О́ńirde tasqyn sýmen álek bolǵan halyqtyń alańy basylyp keledi. Sońǵy esepke qaraǵanda, oblys boıynsha barlyǵy 3 419 úıdi sý basqan, sonyń 3 223-inde áli sý tur. Qalǵandarynyń mańy qurǵap, ıeleri úıine kire bastady. Aýlalardaǵy qazan-shuńqyrlarǵa, oıpat jerlerge turyp qalǵan sý sorǵylarmen qurǵatylyp, syrtqa aıdalyp jatyr. TJD habarlaýynsha, búginge deıin evakýasııalanǵan 14 388 adamnyń 800-deıi úıine oraldy. Oblysta ashylǵan barlyq 242 evakýasııalyq bekettiń Petropavl qalasynda – 5-eýi, Qyzyljar aýdanynda 8-i áli jumys istep tur. Olardy panalaǵan 906 adam qajetti dúnıelermen tolyq qamtamasyz etilgen. TJD tasqynnyń áreketi túpkilikti joıylǵansha saq bolýdy aıtyp, halyqqa eskertip júr.
О́tken senbide Petropavldy sýmen qamtamasyz etip turǵan Pestroe kólinde sýǵa batpaıtyn qurylǵyǵa qondyrylǵan jańa sorǵy stansasy ornatyldy. «Bul sorǵy oblys ortalyǵyn sýmen úzdiksiz qamtamasyz etý úshin kerek. Kóldiń sýy shetkergi aımaqta azaıa bastasa, myna sorǵyny kóldiń ortasyna aparyp, sol jerden sý sorýǵa bolady», dedi oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov.
Aıta ketetin jaıt, qalaǵa Esilden sý beretin «Qyzyljar sý» JShS sorǵy stansasy tasqynnyń álegimen qıraǵannan beri qalaǵa sý osy Pestroe kólinen tartylyp jatyr.
«Biz kún saıyn jáne saǵat saıyn rotavırýstar, sibir jarasy, tyrysqaq, parazıtologııalyq zertteýlerge óndiristik baqylaý aıasynda synama alyp, vırýsologııalyq jáne radıologııalyq kórsetkishterge, sanıtarlyq-hımııalyq zertteýler – organoleptıkaǵa, RN hlorıdterge, qaldyq hlorǵa zertteý júrgizip, alıýmınıı, nıtrat, nıtrıttiń bolýyn tekseremiz. Sý synamalary sanıtarlyq-hımııalyq jáne bakterıologııalyq kórsetkishterge, gıgıenalyq normatıvterdiń talaptaryna sáıkes keledi», dedi Petropavl qalalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý basqarmasynyń basshysy Galına Sharıpova.
Alaıda kóldiń sýy qansha tazartylyp berilse de, ishýge jaramaıdy. Tipti ydystardy jýǵannan keıin olardy taza sýmen shaıý keregi eskertilgen. Turǵyndar aýyzsýdy qazir dúkenderden satyp alyp ishedi. Áıteýir, 5 lıtrlik tetrapakettermen satylatyn sý jetkilikti, barlyq dúkende eshqandaı talassyz, emin-erkin alýǵa bolady. Jan-jaqtan jetkizilgen qaıyrymdylyq kómektermen kelgen sý qyzyljarlyqtardy ázirge tolyq qamtamasyz etip tur. Al mekteptegi oqý onlaın rejimge aýystyrylǵan. О́ıtkeni qazirgideı jyly kúnderde úziliste júgirip, shóldegen balalar shydamaı, qubyrdyń shúmeginen sý ishse, jappaı aýyryp qalýy múmkin ǵoı. Tipti epıdemııalyq aýrýlar da shyǵyp ketýi ǵajap emes. Qalalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmet basshysynyń orynbasary Danııar Ospanovtyń aıtýyna qaraǵanda, bul sý tazartýdyń barlyq kezeńinen ótkenimen, keıbir kórsetkishterdiń sebebinen ony ishýge bolady dep aıtýǵa quqy joq eken.
«Biz 12 sáýirden beri sýdyń 139 synamasyn aldyq. Sonyń 83-i vırýstardyń baryna teris nátıje kórsetti, al 11-i oń nátıje berdi. Demek bul sý qoldanylýǵa tıisti sanıtarlyq-hımııalyq kórsetkishterge saı emes», dedi D.Ospanov.
О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginen alynǵan habarǵa qaraǵanda, úıleri tolyq buzylǵan qyzyljarlyqtarǵa memleket tarapynan turǵyn úı alýdyń eki túrli balamasy usynylady. Arnaýly komıssııa tehnıkalyq zertteýler jasaǵannan keıin buzylǵan úıdi ákimdik tapqan merdiger uıymdary qalpyna keltirip beredi. Al ózim qalpyna keltiremin degen adamdarǵa qurylystyń shyǵyny eseptelip, ótemaqy beriledi. Qalpyna keltirýge múlde bolmaıdy dep anyqtalǵan úılerdiń ıelerine jańa úı salynady nemese jyljymaıtyn múlik naryǵynan qalaǵan úıdi satyp alýǵa aqsha bólinedi. Biraq bul qarajattyń kólemi bekitilgen tıptik jobanyń qunynan aspaıdy. Úıleri sýda qalǵan turǵyndar qazir osy habardy qyzý talqylap jatyr.
Tasqynnyń sýy birshama erte qurǵaǵan Taıynsha aýdanynda buzylǵan úılerdiń shyǵynyn anyqtaý jumysyna saraptaý komıssııasy kirisip te ketti. «Basqa aýdandarda jáne Petropavl qalasynda bul jumystardy júrgizýge ázirge múmkindik joq. Úıler áli de sýda tur», deıdi oblystyq qarjy basqarmasynyń basshysy Natalıa Dyshkant.
Sonymen birge ol 19 sáýirge deıin soltústikke 400 tonnadan asa qaıyrymdylyq kómek zattary kelgenin aıtty. Al birrettik áleýmettik kómek 1 092 otbasyna aýdarylypty. Buǵan bıýdjettiń 403,2 mln teńge qarajaty ketken.
Senbi kúni evakýasııalyq beketterge qonystanǵan bir top adam M.Jumabaev kóshesindegi stýdentterdiń jańa jataqhanasyna kóshirildi. Birneshe kún mektepterdiń sportzaldarynda jatqan jandar jarqyraǵan jataqhanaǵa kirgende, qýanyshyn jasyra almady. Munda ystyq sý da, jýynatyn, tamaq daıyndaıtyn oryn da bar. Eń bastysy, bári jap-jańa, tósek-oryndardyń ózi qyry synbaǵan kúıinde. Osy jataqhanaǵa ornalasqandar turǵyn úı máselesi tolyq sheshilgenshe osynda bolatynyn estip qýanyp qaldy.
Tasqynnyń ekinshi tolqyny tómen bolady degen habar túskenimen, jaǵdaı áli de kúrdeli. Bul týraly jedel shtabtyń basshysy, TJD azamattyq qorǵanys basqarmasynyń bastyǵy, maıor Kırıll Ivannıkov jýrnalısterge bergen brıfıngte aıtty.
«О́tken táýlikte Petropavl sý torabynyń deńgeıi 33 sm-ge tústi, alaıda dál osy ýaqytta Sergeev sý toraby 32 sm-ge kóterilip, bógetten asqan sýdyń deńgeıi 3 metr 48 sm-ge jetti. Bul 2017 jylǵy 338 sm-den áli de artyq», dedi K.Ivannıkov.
Sondaı-aq ol qazir qutqarýshylar tasqynnyń baǵytyn anyqtaýǵa jańa mobıldik beketter qoıyp, óz kúshterin dıslokasııalaıtynyn aıtty. Degenmen Petropavl men Qyzyljar aýdanyndaǵy sý deńgeıi únemi túsip, ekinshi tolqyn kelgende tasqynnyń kúshi azaıady-mys.
Búginde Soltústik Qazaqstanda Tótenshe jaǵdaı mınıstrliginiń myńnan asa qyzmetkeri jumys istep jatyr. Olardyń 116 tehnıkasy, 137 motopompasy, 39 júzgish quraldary bar. Eki tikushaq qaýipti jaǵdaıda ushýǵa ázir. Sonymen qatar qutqarý jumystaryna jergilikti atqarý organdarynyń 4 myńnan asa adam kúshi, 750 tehnıkasy, 900 sý aıdaǵysh quraldary, 87 júzgish tehnıkalary jáne Ulttyq ulannyń bir tikushaǵy jumyldyrylǵan.
Tasqyn bastalǵannan beri 5 myńnan asa mal qaýipsiz jerge aıdaldy. Petropavl qalasynyń ózinde mal baǵatyn 3 qabyldaý pýnkti ashylǵan. Qazir onda 470 tuıaq mal bar. Zarechnyı kentiniń turǵyny Larısa Hızbýlına 16 qoıyn qalanyń Esilge qarsy betinde ornalasqan Shahovskoı aýlyna aparyp, tanystarynyń qorasynda saqtaǵanyn aıtady. «Osyndaıda qolushyn bergen jandarǵa alǵysym sheksiz. Bizdiń mańaıdy túgel sý basty ǵoı, mal qyrylyp qalar edi. Áıteýir myna aýyldan qutqarýshylar oryn taýyp berdi. Mine, endi, malyma jemshóp apara jatyrmyn», deıdi ol.
Petropavldyń veterınarlyq qyzmetiniń aıtýyna qaraǵanda, tasqyn bastalǵannan beri mal ólimi tirkelmegen.
Halyq basyna kún týyp jatqanda, erikken qaskúnemder de tynshymaıdy. 27 jastaǵy bir áıel evakýasııalyq beket ornalasqan bir mekteptiń muǵalimderin qaıyrymdylyq kómekpen kelgen zattardy tonap jatyr degen jalǵan aqparat taratqan. Mektep dırektory polısııaǵa júginip, jalaqor dereý ustalyp, sottyń sheshimimen 36 920 teńgeniń aıyppulyn arqalady.
Soltústik Qazaqstan oblysy
