Foto: akchabar.kg
«Qarjy ortalyǵy qurylǵaly beri elimizde ıslamdyq qarjyny ilgeriletý boıynsha júrgizilgen jumys búginde edáýir tabysqa qol jetkizip otyr. Aıta ketetin jaıt, Qazaqstan ótken jylǵy ıslamdyq qarjy elderiniń ındeksinde 24-oryndy ıelendi. TMD elderi arasynda ıslamdyq qarjylandyrýdy damytýda kósh bastap kele jatqan memleket sanalamyz. Jalpy, ıslam qarjysy 80 mıllıon adamnan asatyn musylman halqy bar TMD elderinde úlken áleýetke ıe», deıdi Mádına Tuqulova.
AHQO zańnamasyna saı, kompanııalar ıslamdyq qarjy qyzmetiniń keń spektrin júzege asyra alady. Onyń ishinde ıslamdyq bankıng, ıslamdyq qarjylandyrý, saqtandyrý jáne qaıta saqtandyrý (takafýl, retakafýl), sonymen qatar ıslamdyq qorlardy basqarý men baǵaly qaǵazdardy shyǵarý bar. Qazir lısenzııalardy «Alif Islamic Bank», «Al Saqr Islamic Bank Ltd», «Kazakhstan Islamic Finance Company» ıslam qarjy ınstıtýttary alyp úlgergen. AHQO qatysýshylary qataryna Malaızııa, Bahreın, Pákstan, Tatarstan jáne elimizden sharıǵat salasyndaǵy halyqaralyq ári otandyq konsaltıngtik kompanııalar kirgen.
«Elimizde ıslamdyq qarjyny odan ári damytý maqsatynda ıslamdyq qarjy ónimderine suranysty baǵalaý turǵysynan zertteý júrgizildi. Bul óz kezeginde naryq dınamıkasyn bilip, qajettiligi men úrdisteri týraly mańyzdy aqparat jınaýǵa múmkindik berdi. Ol naryqtaǵy suranysty barynsha dál anyqtaýǵa, neǵurlym talap etiletin ónimder men qyzmetterge nazar aýdaryp, ındýstrııany odan ári jetildirýge, negizgi baǵyttardy qalyptastyrýǵa, ıslamdyq qarjy úshin básekege qabilettilikti nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Atalǵan qarjy ónimderiniń damýy eń aldymen musylmandyqty berik ustaýshy jeke tulǵalar men bıznes ókilderin qyzyqtyryp otyr», deıdi maman.
Aıtýynsha, zertteý qorytyndysy boıynsha ıslamdyq qarjy ónimderine áleýetti suranys bólshek segmentte ıslamdyq depozıtter – 2,8 trln teńge, ıslamdyq qarjylandyrý – 2,3 trln teńgege baǵalansa, onyń ishinde bólip tóleý, avtoqarjylandyrý jáne tutynýshylyq qarjylandyrý, sonymen qatar naryqtyq mólsherlemeler boıynsha ıslamdyq ıpoteka 1,6 trln teńgege deıin baǵalanǵan. Korporatıvtik sektor úshin ıslamdyq qarjy ónimderine jyl saıynǵy suranys 760 mlrd teńgeden asýy múmkin deıdi M.Tuqulova.
Zertteý nátıjeleri ártúrli ıslamdyq qarjy quralyna suranys aıtarlyqtaı joǵary ekenin, onyń naryqtaǵy damytý qajettiligi dinı senimderine qaraı klassıkalyq bank quraldaryn paıdalana almaıtyn dindi berik ustaýshy musylmandar sanynyń artýymen baılanystyrylady. Alaıda ıslamdyq qarjylandyrý tek dindi berik ustaýshy musylmandarǵa ǵana arnalmaǵanyn atap ótken jón. Balamaly qarjylandyrýdyń bul túrin dinı senimderine qaramastan, kez kelgen adam paıdalana alady. Elimizdiń barlyq óńirinde júrgizilgen saýalnamaǵa qatysýshylardyń 85%-y eshqashan ıslamdyq qarjylandyrý ónimderin qoldanbaǵan bolyp shyqty. Oǵan kedergi keltiretin sebepterdiń arasynda ónimderdiń qoljetimsizdigi, usynystardyń joqtyǵy jáne ıslamdyq qarjy týraly qate túsinikter men senim máselesi atalǵan.
Bıyl aqpan aıynan bastap AHQO qatysýshy kompanııalarynyń el azamattaryna kórsete alatyn qarjylyq qyzmetteriniń tizbesi keńeıtildi. Máselen, zańdy jáne jeke tulǵalarǵa kez kelgen valıýtada ıslamdyq qarjylandyrý boıynsha qyzmetterdi AHQO ıslamdyq bankteri nemese saqtandyrý kompanııalary ǵana emes, ıslamdyq qarjy uıymdary da kórsete alady. Buǵan tutynýshylyq qarjylandyrý, bólip tóleý, ıslamdyq lızıng, saýdany qarjylandyrý men sharıǵat qaǵıdattaryna sáıkes qarjylandyrý kiredi.
«Valıýtalyq retteý qaǵıdalaryna jáne AHQO-da júrgiziletin valıýtalyq operasııalar týraly málimetterdi usynýǵa» ózgerister men tolyqtyrýlardy AHQO Ulttyq bank pen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen birlesip engizgen. AHQO alańynda lısenzııalanatyn ıslamdyq qarjy uıymdarynyń ashylýy elimizdiń rezıdentteri, onyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznes úshin usynylatyn quraldar jelisin arttyrýǵa yqpal etip qana qoımaı, tutastaı alǵanda el ekonomıkasynyń naqty sektoryn damytýǵa septigin tıgizedi.
AHQO alańyna kompanııalardy tartý maqsatynda 2026 jyldyń mamyryna deıin ıslamdyq bankter men qarjy uıymdary úshin jarǵylyq kapıtal boıynsha talaptar tómendetilgen. Budan ózge, AHQO retteýshisi lısenzııalaǵan qarjy kompanııalary korporatıvtik tabys salyǵy (KTS) men qosylǵan qun salyǵyn (QQS) tóleýden bosatylyp otyr.
