Bir tamshy mahabbat

Alyp qalaǵa alǵash kelgen ańqaý qyz árkimniń arbaýyna túsip, alda­nary belgili jaǵdaı. Másele túpten bastalyp tur. Shetelge shyqpa degen sóz joq. Biraq qaıda baryp, ne istese de adam balasyna áýeli daıyndyq kerek. Saýaty, bilimi, til bilýi, kásibı daǵdysy, túrli ortada til tabysa alýy men boıyn tyıýy, sosyn ábden qalyptasyp alǵanǵa deıin ózin asyraıtyndaı qarajat. Al bulardyń biri bolmady eken, kim kóringen­niń jemine aınalýyń múmkin. Sonyń bir mysaly – Aıka. Qazaq­sha aıtqanda on eki de bir nusqa­sy joq, atalǵan qasıetter men daǵdylardan ada qyz burysh-buryshtaǵy buzaqy men alaıaq­tyń jemine aınalmaǵanda she? Aby­roısyz qalady. О́zi sekildi sol jaqta júrgen birneshe qan­­das­ymen birigip, kásip ash­paq­­shy bolady. Osy maqsatta qaı­­daǵy bireýlerden qaryzǵa qo­­maqty qarajat alady. Biraq ara­­laryndaǵy alaıaqtar boı­jet­­kendi aldap, aqshasyn alyp ketedi.

Fılm áýeli dúnıege jańa kel­gen sábılerdi kórsetýden bas­ta­lady. Demek adam balasy ińgálaǵan kúninen áleýmettik, rýhanı turǵyda qamtamasyz etilýi kerek. Tárbıesi, kıimi, tamaǵy men bilimi, kásibı daǵdysy. Aıkanyń Máskeý perzenthanalarynyń birinde bosana salysymen qashyp shyǵýy – keýdesindegi shybyn jannyń dármensiz kúıde qalýy edi. Rýhanı álsiz jannyń qaı-qaısy bolsyn bul arada ózin jazym etýi ǵajap emes. Osynshama qorǵansyz qalǵan qarshadaı qyzdyń qaısarlyǵy, kúsh-qýaty men jigeri tańǵaldyrady. О́ıtkeni dúnıede jas bosanǵan áıelden álsiz joq. Ol óz-ózine kelgenshe erekshe kútim kerek. Qazaq uǵymyndaǵy «qaljanyń» qasıeti osyndaıda baıqalady. Jańa bosanǵan áıelge qaljaǵa semiz qoı soıǵyzyp, sol áıelge etin jegizip, sorpasyn ishkizýinde de kóp mán jatyr. Álsiregen aǵzaǵa qorǵasyndaı qoı etin, maıly sorpany em-shıpa retinde qoldanǵan. Al bizdiń Aıkada osynyń biri joq. Kereýetinen shuǵyl turyp, jantalasqan kúıi tasada kıimin aýystyryp, terezeni buzyp-jaryp, qaqaǵan aıaz ben boranǵa qoıady da ketedi... Munshama aýyrtpalyq pen azapty keshken jalǵyz Aıka deı alamyz ba jáne? Bolashaq taǵdyr ıesi bala qaıda qaldy? Qashyp shyqqan ana jumysqa qaıta jegilgen soń oǵan ne daýa?

Súıegi syrqyrap, jany shyr­qy­rap, ólýdiń aldynda júrip azappen jumysyn atqara beredi. Endigi jerde jas bosanǵan ana tósin kergen bir qudiretke tap bolady. Eki tósi mazasyn ala bastaıdy. Tájirıbeli bireýdiń «Bulaı júre berseń, qaterli aýrýǵa dýshar bolasyń», degen sózinen seskenip, saýyp tas­taý­dy qolǵa alady. Qazaqta «sú­tim­di kókke saýam» degen analar turǵysynan aıtylatyn eń aýyr sóz. Osy kezde bos ydysqa sa­ýyl­ǵan ana sútiniń qasiretti úni tóbe quıqańdy shymyrlatady. Baıaǵyda sheshelerimiz bıe, sıyr saýǵanda osyndaı daýys­tardy estýshi edik. Biraq ol qu­laqqa jaǵymdy, mýzykalyq yr­ǵaqtaı estiletin. Al kúıinish­pen kúızele saýǵan sorly ana­nyń sábıine buıyrmaǵan sútiniń kúń­­girin estý adam janyn kózi­ne­ kórsetip qınaǵanmen para-par.

Adam janyn qaradaı qınap qoıary – balasynan aıyrylyp, esh kútim kórmegen jas bosanǵan ana ıtterdi kútýshi bolyp isteıdi ǵoı. Sonda enesin raqattana emip jatqan ıttiń tórt kúshigin kórsetedi. Adamdardan góri ıesi, qojaıyny bar ıtterdiń kúni áldeqaıda jaqsy qoǵamnyń týǵanyna kúmán keltirmeısiz. Tipti qazir qańǵybas ıtterge memleket tarapynan nazar tiktelip, jylyjaılar salynyp, kútim kórsetiledi. Ár jaǵyn sabaqtap jatý artyq shyǵar. Osy tusta oqıǵa basyndaǵy qaraýsyz qalǵan tórt náresteni bir júgirtip ótse­ńiz, tipten shoshısyz. Itterdi emdep, operasııa jasaıtyn orta­lyq­taǵy adamǵa qas dári­ger ıtke «janym», «kúnim», «súıiktim» dep asty-ústine túsedi ol azdaı.

Ábden amaly quryp daǵ­dar­ǵan ana alǵan qaryzynyń óteýine ne bererin bilmeı aqyrynda perzenthanada qalǵan balasy baryn oılaıdy. Qaryz berýshi balanyń «tiri taýar» ekenin oılap qýanady. Perzenthana dári­geri Aıkaǵa týǵan balasyn qaı­ta­rady. Ol nárestesine syzdap tur­ǵan tósin tosady. Analyq sezi­mi oıanǵan Aıkanyń ana keı­pin­degi aıanyshty da azapty túrin kór­seńiz… Fılm osy tus­ta oqys aıaqtalady. Bárimizge jet­peı qalǵany bir tamshy mahabbat eken. Aıkanyń qorǵansyz qa­lyp,­ qatelikterge boı aldyrǵanyna da, ony osynshama qınaǵan qo­ǵam­daǵylardyń aıarlyǵyna da...