Kollajdardy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Baspasóz máslıhatynda sóz alǵan Ulttyq testileý ortalyǵynyń dırektory Bolatbek Ábdirásilov talapkerlerdiń kóbi testileýdi qazaq tilinde tapsyrýdy tańdaǵanyn jetkizdi. Onyń sózine qaraǵanda, qazirgi tańda 330 myńǵa jýyq ótinish qabyldandy. О́tken jylmen salystyrǵanda testilenýshilerdiń sany 19 myńǵa artqan, buǵan elimizdegi demografııanyń ósýi sebep. 2023 jyly 162 myń talapker UBT-ny 291 myń ret tapsyrǵan edi. 6 oblysta ótinishter qabyldaý áli de jalǵasyp jatqanyn eskersek, bul san áli de ósýi ábden múmkin.
«Talapkerlerdiń basym bóligi, ıaǵnı 75%-y emtıhandy qazaq tilinde tapsyrýdy tańdaǵan. 25%-ǵa jýyq testilenýshi orys tilin, 221 adam aǵylshyn tilinde tapsyrýdy uıǵardy. Testileý formaty ózgerissiz qaldy: talapkerler úsh mindetti jáne eki tańdaý boıynsha eki pánnen test tapsyrady. «Oqý saýattylyǵy» men «Matematıkalyq saýattylyq» mindetti pánderinen tapsyrmalar sany 5 suraqqa qysqardy. Bul beıindi pánder boıynsha suraqtar sanyn 40-qa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Sonymen qatar beıindik pánderde berilgen tizimnen sáıkestikti anyqtaýǵa arnalǵan 5 tapsyrma qosyldy. Osylaısha, UBT tapsyrmalar sany ózgerissiz qalady, jalpy 120 suraq. Onyń ishinde «Qazaqstan tarıhynan» 20, «Oqý saýattylyǵynan» 10, «Matematıkalyq saýattylyqtan» 10 jáne eki beıindi pán boıynsha 40 tapsyrma. Joǵary upaı – 140, bul da ózgerissiz qaldy. Testileýdiń jalpy ýaqyty – 4 saǵat (240 mınýt)», dedi B.Ábdirásilov.
Ulttyq testileý ortalyǵy basshysynyń baıandaýynsha, ótken jyldardaǵydaı, 2024 jyly UBT-da erekshe bilim berý qajettiligi bar talapkerlerge usynylatyn qosymsha 40 mınýt ýaqyt saqtalady. Sonymen qatar kórý qabileti buzylǵan balalardyń yńǵaıy úshin syzba jáne dıagrammalarsyz suraqtar ázirlendi. Qabyldanǵan sharalar nátıjesinde testileýge qatysatyn múmkindigi shekteýli balalar sany artyp keledi. Eger 2021 jyly UBT-ǵa 90 talapker qatyssa, 2022 jáne 2023 jyldary olardyń sany 500 adamǵa jetti.
«Negizi, mınıstrlik bilimdi talapkerlerdiń joǵary oqý oryndaryna qabyldanýyna múddeli. Sondyqtan UBT ótkizý barysynda bizge akademııalyq adaldyqty qamtamasyz etý mańyzdy. Osy maqsatta 2022 jyly engizilgen «1 kompıýter – 2 kamera – 1 testilenýshi» qaǵıdaty saqtalady. Sondaı-aq ótken jyldan bastap test nusqalary tańbalanǵanyn atap ótken jón. Iаǵnı UBT-ǵa qatysýshylardyń árqaısysynda jeke test nusqasy bolady. Tyıym salǵan zattardy testileýge kirgizýge tyrysqan, testileýde ereje buzǵan talapkerlerdiń nátıjeleri joıylady. Osy oraıda Ulttyq testileý ortalyǵy test tapsyrmalarynyń sapasyna erekshe kóńil bóletinin aıtyp óteıin. Mysaly, qańtar UBT-synda mazmuny boıynsha qanaǵattandyrylǵan apellıasııalyq tapsyrmalardyń sany – 49 biregeı suraq, al naýryz UBT-synda 21 biregeı suraq boldy. Ázirleýshilerdi, testileý boıynsha sarapshylardy, ortalyq mamandaryn halyqaralyq tájirıbege sáıkes tapsyrmalardy tıimdi ázirleýge, saraptaýǵa oqytý maqsatynda mınıstrlik Dúnıejúzilik banktiń «Orta bilim berýdi jańǵyrtý» jobasymen 350 adamdy arnaıy kýrstan ótkizdi», dedi spıker B.Ábdirásilov.
Ortalyq basshysynyń aıtýynsha, Ulttyq testileý ortalyǵynyń jumysy testileýdi sapaly, adal ótkizýge ǵana emes, sonymen qatar UBT-ǵa daıyndalýda talapkerlerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan. Mysaly, ortalyq talapkerlerge tegin onlaın sabaqtar, baıqaý synaqtaryn, qajetti oqý materıaldaryn usynady. Oqý jylynyń basynda ortalyq saıtynda test tapsyrmalary qurastyrylǵan oqýlyqtar tizimi men test jospary; «Qazaqstan tarıhy» jáne «Dúnıejúzi tarıhy» pánderi boıynsha 100 tarıhı data tizimi; «Informatıka» páninen termınder tizimi; «Qazaq ádebıeti» jáne «Orys ádebıeti» boıynsha ádebı shyǵarmalar tizimi jarııalandy.
«Qatysýshylar testileý qorytyndysymen kelispegen jaǵdaıda birden apellıasııaǵa bere alady. Talapkerler test nátıjelerine suraqtardyń mazmuny boıynsha da, tehnıkalyq sebepter boıynsha da apellıasııaǵa bere alady. Suraqtardyń mazmuny boıynsha apellıasııa testileý aıaqtalǵannan keıingi alǵashqy 30 mınýtta beriledi, buny dáleldi túsiniktememen negizdeý kerek. Eger testilenýshi durys jaýapty tabýǵa kedergi keltiretin tapsyrma sharttarynda fragmenttiń (mátin, shema, syzbalar, kesteler) joqtyǵyn anyqtasa, tehnıkalyq sebepter boıynsha apellıasııaǵa berýge quqyly. Apellıasııa boıynsha ótinishterdi Respýblıkalyq apellıasııalyq komıssııa 30 jumys kúni ishinde qaraıdy. Atap ótsek, bıyldan bastap komıssııa otyrysy bastalǵanǵa deıin apellıasııany jeke kabınet arqyly qaıtaryp alýǵa bolady», dedi ortalyq basshysy B.Ábdirásilov.
