Jádiger • 23 Mamyr, 2024

Aıryqsha zermen ádiptelgen belbeý

151 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Myna belbeý Shal aqynnyń (1748-1819) týǵan inisi Qazaqpaıdyń tikeleı urpaǵy Qoshan Jantileýov aqsaqaldyń 30-40 jyldaı qolynan tastamaı tutynǵan dúnıesi eken. Jaqsy ılengen ógiz terisinen jasalǵan.

Aıryqsha zermen ádiptelgen belbeý

Salynǵan órnekteri qazaqtyki emes, kavkazdyq zerlermen kómke­rilgen, ilmeshegi de erekshe, qoldan jasalǵan buıym. Belgisiz zergerdiń uzaq ýaqyt boıy kóz maıyn taýysyp jasaǵan asyl buıymyn Soltústik Qazaqstan oblystyq murajaıynan kórdik. Osy murajaıdyń bólim meńgerýshisi Ǵalııa Jaqypova bul eksponattyń tarıhy men jasalýy jóninde aıtty. Ony mýzeıge Qoshan aqsaqaldyń nemeresi Murat aǵamyz tapsyrypty.

Qoshan aqsaqaldyń taǵy bir balasy akademık Amanjol Qo­shanovty (1934-2021) halyq jaqsy biledi. Ol ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi atanǵan. Memlekettik syı­lyqtyń laýreaty, Qazaqstanǵa eń­bek sińirgen qaıratker. Uzaq jyldar boıy akademııanyń Ekonomıka ınstıtýtyn basqarǵan. Naryqtyq ekonomıkanyń bilgiri retinde tanylyp, 1995 jyldan Ekonomıka ınstıtýtynyń naryqtyq ekonomıka teo­rııalary bólimin basqarǵan, al 2010 jyldan ómi­riniń sońyna deıin Áleýmettik baǵ­darlanǵan ekonomıka teo­rııalary orta­lyǵy­nyń dırektory boldy. Ol 400-deı maqalanyń, 29 mo­nogra­fııanyń avtory.

Al akademıktiń ákesi Qo­shan Jan­tileýov aqsaqaldyń ózi shejireshi, tereń bilikti áńgimeshi bolǵan. Ol tarıhty, aqyndar men jyraýlardyń shyǵarmalaryn tegis bilip, kezinde halyq muralaryn jınaǵan jazýshy, ǵalym Muhtar Maǵaýınge ákesiniń aǵasy Shal aqyn týraly mol maǵlumat bergen. Muhtar aǵamyz 1964 jyly Qoshan aq­saqaldyń úıinde qona jatyp, Shal aqyn týraly kóp málimet jazyp alǵan.

Myna belbeýdi aq­saqalǵa kav­­kazdyq zer­gerdiń ózi syı­ǵa tartypty. Tur­mysta tózimdi ári sándi belbeýdi aqsaqal 50-jyldardyń ortasynan ómiriniń sońyna deıin tastamaı, býynyp júrgen. Ákesinen qalǵan asyl kózdi Murat Qoshanov uzaq jyldar boıy saqtap, aqyry mýzeıge tapsyrǵan. Sóıtip, ol qazir kóńilge túrli oı salar ótken tarıhymyzdyń bir kúnderin eske salyp, mýzeı kó­rermenderiniń kózaıymyna aınalyp tur.

Stalındik qýǵyn-súrgin jyldarynda Qap taýynyń turǵyndaryn Qazaqstanǵa kóshirdi emes pe? Ásirese 1944 jyly Qap taýy óńiri halqyn tutastaı Qazaqstan men Orta Azııaǵa jer aýdardy. Sonda kelgen kavkazdyq sheberdiń biri Qoshan aqsaqaldan bir qamqorlyq kórip, óziniń qolyndaǵy asyl dúnıesin syıǵa tartyp ketken bolýy kerek. Mýzeı qyzmetkerleri onyń tarıhyn áli de zerttep, anyqtaı túsemiz dep otyr.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy 

Sońǵy jańalyqtar