Sýretti túsirgen – Jeńis YSQABAI
Aqjoltaı habardy oblys ákiminiń baspasóz qyzmeti habarlady. Jyl aıaǵyna deıin Taldyqorǵanda jańbyrlatyp sýaratyn qondyrǵylar shyǵaratyn óndiris orny ashylady. Kúz basynda iske qosylatyn kásiporynnyń qýaty jylyna myńǵa jýyq jańbyrlatqysh mashınany quraýǵa jetedi. Bul jyl saıyn 30-40 myń gektardy ylǵal únemdeıtin tehnologııalarmen qamtýǵa múmkindik beredi.
Kásiporyn Taldyqorǵandaǵy ındýstrıaldy aımaq aýmaǵynda salynady. «Jetisý Agro kesheni» JShS kompanııasy iske asyratyn jobanyń jalpy quny – 2 mlrd teńge. Bólingen jer ýchaskesinde tıisti daıyndyq jumystary júrip jatyr. Kompanııa dırektorynyń orynbasary Qaırat Ospanovtyń aıtýynsha, zaýyt jylyna 960 birlik jańbyrlatqysh mashına qurastyrýǵa qaýqarly.
О́ndiris barysynda shıkizat retinde otandyq metall, sol sııaqty datchıkter, búrikkishter sekildi quramdas bólikterdiń amerıkalyq túrleri paıdalanylady. Dánekerleý men lazerlik jumystardy júrgizý úshin óndiristik sehta ornatylatyn stanoktar da amerıkalyq bolmaq. Sonymen qatar bolashaqta traktor qurastyrý sehy ashylyp, osy tehnıkaǵa qyzmet kórsetetin servıstik ortalyq qurylady. Ázirge 40 jumys ornyn ashý kózdelgen.
Oblys ákimi Beıbit Isabaevtyń aıtýynsha, jobaǵa qajetti qoldaý kórsetiledi. Jalpy, bul osy kúzde iske qosylatyn jalǵyz kásiporyn emes. Indýstrıaldy aımaqta ónerkásiptik akkýmýlıatorlar shyǵaratyn zaýyt salý jumystary jalǵasyp jatyr. «ASMA Industrial» JShS ókilderiniń aıtýynsha, qurylysty jazdyń ortasynda aıaqtap, qyrkúıek aıynda iske qosý josparlanǵan. Jańa zaýyttyń óndiristik qýaty jylyna 210 myń dana akkýmýlıator shyǵarýǵa jetedi, jobaǵa 3,2 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Kompanııanyń teń quryltaıshysy Serikbaı Ájmaǵanbetovtiń sózine súıensek, kásiporynda stasıonarlyq ındýstrııalyq batareıalarda, ıaǵnı kún jáne jel elektr stansalarynda, teplovozdarda, júk tıeý elektrotehnıkasynda paıdalanylatyn ónerkásiptik akkýmýlıatorlar shyǵarylady.
Aıta keteıik, mundaı ónimder «Qazaqtelekom», «KEGOC» sııaqty kompanııalar úshin kerek. Jalpy alǵanda, ónerkásiptik batareıalar elektr energııasyn úzdiksiz berýmen aınalysatyn kásiporyndar men uıymdarda qoldanylady, ıaǵnı olar rezervtik elektrmen jabdyqtaýdy qamtamasyz etýde paıdaly. О́ndiristi uıymdastyrý úshin Ońtústik Koreıa jabdyqtary ákelingen. Kompanııa ókilderiniń aıtýynsha, kásiporynda daıyn ónimdi ótkizýde qıyndyq týmaıdy, óıtkeni qazir eksportty uıymdastyrý úshin BAÁ kompanııasymen iskerlik baılanys ornatý jóninde usynystar bar.
Kásiporyn basshylyǵymen kezdesý barysynda oblys ákimi óńirdiń «jasyl» energetıkany odan ári damytýda áleýeti zor ekenin aıta kele, Alakól aýdanynda ınvestorlar qýaty 1 GVt bolatyn eń iri JES salýdy josparlap otyrǵanyn jetkizdi. Bul da «ASMA Industrial» JShS ónimderiniń suranysyn arttyratynyn eske saldy. Máselen, byltyr oblysta elektr energııasynyń 75 paıyzy jańartylǵan energııa kózderinen óndirildi. Búginde óńirde belgilengen qýattylyǵy 210,5 MVt bolatyn 15 JEK nysany jumys isteıdi.
Kúnbaǵys maıyn óndiretin «Jetisý Majıko» agrokesheni» JShS zaýyty toqtap qalǵannan keıingi kezeńde qaıta iske qosýǵa daıyn. Dırektory Senan Mustafaevtyń aıtýynsha, zaýyt tehnıkalyq tekserýden ótken. Synaq rejimi aıasynda kúnbaǵys tuqymynan 113 tonna maı syǵylǵan. Shıkizatqa qatysty da problema joq, ony Reseıden jetkizý úshin kelisimder jasalǵan. Tek temirjol ınfraqurylymynyń jaǵdaıy, atap aıtqanda, shpaldardy jóndeýdi nemese aýystyrýdy qajet etetin shaǵyn ýchaskeniń máselesi ǵana ózekti bolyp otyr. Bul rette óńir basshysy máseleniń barynsha qysqa merzimde sheshiletin aıtyp, buǵan qatysty jaýapty tulǵalarǵa tıisti tapsyrmalar berildi.
«Jýyq arada zaýytty iske qosýdyń mańyzy úlken. Onyń ústine tehnıkalyq, tehnologııalyq jaǵynan daıyn bolǵandyqtan, bul qıyndyq týǵyzbaıdy. Zaýyt turaqty jumys istese, jergilikti fermerlerdiń kúnbaǵys ósirýmen túbegeıli aınalysýyna múmkindik týady, óıtkeni ónimin naqty ótkizetin orny bolady. Sodan keıin shıkizatty kezeń-kezeńimen syrttan ákelýdiń qajeti bolmaıdy. Sonda daıyn ónimniń quny da tómendeıdi degen sóz. Sonyń nátıjesinde bolashaqta zaýyt ósimdik maıyn óndirýdiń mańyzdy klasterlik tizbegine aınalady», dedi B.Isabaev.
Búginde kásiporyn jylyna 50-60 myń tonna shıkizat óńdeıdi, odan ári 100 myń tonnaǵa deıin jetkizbek. Kásiporyn qyzmetkerleriniń aıtýynsha, 100 myń tonna kúnbaǵys tuqymynan shamamen 40 myń tonna ósimdik maıyn, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy qustaryn azyqtandyrý úshin keńinen qoldanylatyn jem alýǵa bolady. Zaýyt temirjol ýchaskesi qalpyna keltirilgen soń 1-2 aıdan keıin óz jumysyn qaıta bastaıdy dep mejelengen.
Sapar sońynda oblys basshysy Beıbit Isabaev keramogranıtti plıtalar óndiretin «Almaz-Keramıks» JShS kásipornynyń jumysymen tanysty. Belgili bolǵandaı, kásiporynda plıtalardyń 15 túri shyǵarylady, 260 jumys orny qurylǵan. О́ndiriste otandyq shıkizat paıdalanylady. Al daıyn ónimderi el ishinde ǵana emes, kórshi Reseıde de saýdaǵa shyǵady. Kásiporynnyń óndiristik qýaty jylyna 2 mln sharshy metr plıtka shyǵarýǵa jetedi. Aldaǵy jyly odan da kóbirek materıal óndirýge nıetti.
Jetisý oblysy
