Aımaqtar • 30 Mamyr, 2024

Jyr bolǵan jylyjaı kimdiki?

1430 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jaqynda ǵana áleýmettik jelide Qyzylorda qalasynyń irgesindegi «Iаgodka» saıajaıyndaǵy jylyjaılardyń búgingi ahýalyn kórsetken vıdeo jarııalandy. Kezinde áp-ádemi keshen bolyp bastalǵan jylyjaılardyń julym-julymy shyqqan qazirgi keıpi shynymen de adam aıarlyqtaı. Jelidegi beıneúzik astyna tizilgen neshe túrli pikir bar. Birazynyń oıy «esil dúnıeni bulaı qor qylǵansha, bizge nege bermeıdi?» degenge saıady.

Jyr bolǵan jylyjaı kimdiki?

Osyǵan baılanysty jergilikti Aýyl­sharýa­­shy­lyq jáne jer qatynastary bas­qar­ma­sy­na habar­las­tyq. Olardyń máli­me­tinshe, 120 jylyjaı­dan turatyn keshen sonaý 2012 jyly «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» ak­sıonerlik qoǵamy esebinen salynyp, jeke kásipkerge lızıngke berilgen. «Bul ju­mysqa oblys bıýdjetinen bir tıyn da bólingen joq» desedi basqarma mamandary. Tartylǵan ınfraqurylym da kásipker ese­binen júrgizilgen.

«Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qol­­­daý qory» AQ keıinnen «Agrarlyq nesıe korporasııasy» aksıonerlik qoǵamyna qosylý jolymen taratylady. Iаǵnı talap etý quqyǵy osy korporasııaǵa ótip, búginde olar sharttyq mindettemelerdi oryndamaýyna baılanysty bereshekti óndirip alý úshin sotqa talap-aryz bergen.

«Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ Qyzylorda oblystyq fılıalynyń dırektory Mahanbet Turmahanovtyń aıtýynsha, 10 gektarlyq alqap ıesiz emes. Olardyń jyly­­jaılardy qaraýyldaý qyzmetin toqtat­qa­nyna da kóp bola qoımapty.

Alǵashqy lızıngke alýshy mindettemesin oryndamaǵasyn keri qaıtarylyp, keshenge ınvestor izdep, satylymǵa da shyǵarǵan kezi bolypty. Tek 2017 jyly ǵana bir kásipker osy iske bel býyp, jumys bastaıdy. Tipti alǵashqy ónimin de shyǵarypty. Biraq kóp uzamaı onyń tirligi de tuıyqqa tirelgen. 2021 jyly kásipker 10 gektarlyq alqapty bólip, qaryzdyń jartysyn moınyna alǵandar 5 gektaryna kúrish kóshetin daıyndamaq ta bolǵan eken. Biraq bul da aıaqsyz qalyp tur. Ekinshi márte mindettemelerin oryndaı almaǵandardan byltyr «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ jylyjaılardy qaıtaryp alý jumystaryn bastap ketti.

«Áýeli bizge keltirilgen shyǵyndy anyq­taýy­myz kerek. Osy úshin mamandan­dy­ryl­ǵan kompanııa izdedik. Olar kelip, jan-jaqty zerttep, jylyjaılardyń qural-jab­­dyǵynyń isten shyǵyp, jaramsyz bolyp qal­­ǵandyǵyn rastaıtyn anyqtama berdi. Bul shy­ǵynnyń bári kásipkerler esebinen óteledi», deıdi fılıal jetekshisi.

Jylyjaı kesheniniń jumysyn bastaǵan bıznesmenniń, keıingi eki kompanııa ıeleriniń de aty-jóni men basqa da derekteri banktik qupııa retinde saqtalady. Jalpy, berilgen 600 mln teńgege jýyq qaryzdyń osy ýaqytqa deıin 30 paıyzǵa jýyǵy qaıtarylǵan.

Korporasııa keshenge jańa ınvestor izdep te kóripti. Ákimdikke, «Baıqońyr» ÁKK» AQ men «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasyna da hat jazǵan. Biraq osy kúnge deıin isti ári qaraı jalǵastyratyn ilkimdi jan tabylmaı otyr.

«Bul – qor men kásipker arasyndaǵy má­sele. Munda bıýdjettiń qarjysy joq. Bıznestiń qaı salasynda da is basta­ǵandardyń báriniń kóshi birden túzelip sala ber­meıtinin bárimiz bilemiz ǵoı. Bul da – sondaı táýekeli aqtalmaǵan tirliktiń biri. Bizge qaıtarylǵannyń ózinde de qaryz alýshy bar­lyq mindettemesin oryndaıdy. Oǵan eshqan­daı kúmán bolmaýy kerek», deıdi Mahanbet Aqylbekuly.

Qazir is Qyzylorda oblysynyń mamandan­dy­rylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sotynda qaralyp jatyr.

 

Qyzylorda oblysy