Úsh ózenniń ortasynda turǵan Oral qalasynda kóktem saıyn masa men shirkeı kóbeıetini tańsyq emes. Jergilikti ákimdik qarjy bólip, tıisti mekemeler jándikter kóbeıetin qýys-qaltarysty aldyn ala ýlap, qam jasaıtyn. Biraq bıylǵy kóktemde óńirde sý kóp boldy, Jaıyq ózeni tasyp, qala mańyndaǵy saıajaı qoǵamdary túgel sý astynda qaldy. Al sý kóp jerde masa men shirkeı de kóp.
«Burynǵy jyldary ár kóktemde shamamen 13 myń ga jer zııankes jándikterge qarsy óńdeletin edi. Bıylǵy sý tasqynyna baılanysty bul kólem eki esege jýyq ulǵaıyp otyr. Biraq ony aldymen zertteý kerek, jándikterdiń jumyrtqa salǵan aýmaǵyn, lıchınkalarynyń kóp jerin anyqtap alý qajet. Qazir arnaıy mamandar, entomolog-bıologter qala mańyn, Derkól men Krýgloozernyı kentiniń aınalasyn, jaıylma sýlar aýmaǵyn zertteýge daıyn. Tek sýdyń kóptiginen áli keı jerge bara almaı otyr», deıdi oblystyq Energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Qanat О́mirálıev.
Jalpy, Oral qalasy men onyń aınalasynda profılaktıkalyq dezınseksııa jumystaryn júrgizý, ıaǵnı masaǵa qarsy óńdeý jumystaryn atqarý úshin jyl saıyn memlekettik satyp alý baıqaýy ótedi. 2024–2025 jyldarǵa arnalǵan baıqaýdyń jeńimpazy – «Tankeev B.A.» jeke kásipkeri bolypty. О́tken sáýir aıynda jeke kásipker men ákimdik arasynda 187 040,0 myń teńgege 2 jyldyq kelisimshart jasalǵan. Munyń 105 395,0 myń teńgesi bıyl, ıaǵnı 2024 jyly ıgerilýge tıis. 81 645,0 myń teńge keler jyldyń enshisinde. Qarjylandyrý josparyna sáıkes, bıyl oblystyq bıýdjetten 105 395,0 myń teńge bólinip te qoıǵan.
«Bul jumys masa men shirkeı tárizdi jándikterdiń shekten tys kóbeıip ketýiniń aldyn alý úshin, profılaktıkalyq maqsatta jasalady. Biraq shybyn-shirkeı osy sharalardyń nátıjesinde múldem joıylyp ketedi dep aıta almaımyz. Bıyl tasqyn sýdyń áserinen jándikterdiń shekten tys kóbeıip ketýine qolaıly jaǵdaı týǵanyn túsiný kerek», deıdi Qanat Amangeldiuly.
– Biz atqaratyn dezınseksııalyq sharalar eki kezeńge bólinedi: birinshisi sý aıdyndaryn masalardyń dernásilderine qarsy óńdeý bolsa, ekinshisi aýmaqtardy masalardyń ushatyn túrine (ımago) qarsy óńdeý. Biz birinshi kezeńdi 9 sáýirde bastap kettik. Oral qalasynyń aınalasyn, Serebrıakovo, Krýgloozernoe, Serebrıakovo, Krýgloozernoe Komıntern, Jelaevo, Oktıabrskoe, Zelenoe, Makarovo, Dostyq, Jaıyq, Bortóbe, О́sken, Jambyl sekildi t.b. aýyldardyń mańyndaǵy sý qoımalaryna entomologııalyq monıtorıng júrgizip, masalardyń dernásilderin qaradyq. Sóıtip, 18 sáýirde 3 jáne 4 satydaǵy dernásilder paıda bolǵan jerlerde óńdeý jumysy bastaldy. Biz ony rıýkzak búrikkishtermen júrgizip shyqtyq, 20 dezınfektor jáne 5 tehnıka jumyldyryldy. Sóıtip, bir aıdyń ishinde 3000 gektardan astam aýmaq dernásilge qarsy óńdeldi, – deıdi «Tankeev B.A.» JK dırektorynyń orynbasary Iýlııa Maıer.
Árıne, dernásilge qarsy kúreste Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynǵan, el aýmaǵynda qoldanýǵa ruqsat etilgen ınsektısıdter men larvıdsıdter qoldanylýǵa tıis. Sondyqtan tıisti mekeme ýlaý kezinde qoldanylatyn preparattardyń memlekettik tirkeý týraly sertıfıkatyn, sáıkestik deklarasııasy men sertıfıkatyn qatań tekserip otyrady.
Dezınseksııalyq is-sharalardyń ekinshi kezeńi de Oral qalasy aýmaǵynda, sondaı-aq qala mańyndaǵy Serebrıakovo, Krýgloozernoe, Komıntern, Jelaevo aýyldarynda, orman alqaptarynda, aýyldaǵy orman beldeýinde júrgizilip jatyr. Sonymen qatar Báıterek pen Terekti aýdandarynyń Asan, Jemis-kókónis, Mıchýrıno, Novenkıı, Trekıno, Volodarka, Darııan, Podstepnoe, Oktıabrskoe, Zelenoe, Makarovo, Dostyq, Jaıyq, Bortóbe, О́sken, Jambyl eldi mekenderi, qalalyq mádenıet jáne demalys saıabaǵynyń aýmaǵy, Han toǵaıy, Ánes kóli, Derkúl ózeniniń boıynda, Shaǵan ózeni, saıajaı aýmaǵy da nazardan tys qalmaǵan.
Bıylǵy jumys kóleminiń kóptigine baılanysty qosymsha qarjy bólinýi múmkin be? Bul saýalǵa Qanat О́mirálıev «ábden múmkin» dep jaýap berdi.
«Dál qazir bólingen qarajat bar, jumys júrip jatyr. Eger bólingen qarjy taýsylyp, odan ári qajettilik týsa, qosymsha suratatyn bolamyz. Biraq áýeli naqty taldaý jumystarynyń nátıjesine súıený kerek. Mysaly, byltyr qala mańynda 2 myń ga jerden jándikterdiń lıchınkalary anyqtalǵan edi. Bıyl onyń kólemi taǵy 1 myń gektarǵa ulǵaıǵany baıqalady. Naqty kólemi qandaı bolmaq? Soǵan baılanysty áreket etemiz» deıdi Qanat Amangeldiuly.
Qazir qala ishinde de, aýyldarda da masa men usaq shirkeıdiń erekshe kóbeıip ketkenin aıtyp, dabyl qaǵýshylar kóp. Ásirese Oral qalasynda kóshede júrý qıyndap ketti. «Qala ishi nege masaǵa qarsy ýlaý júrgizilmeıdi?» dep narazylyq bildirýshiler de bar.
«Biz sońǵy 5 jyldan beri qala ishinde ýlaý jumysyn toqtattyq. О́ıtkeni turǵyndar arasynda jaǵymsyz ıiske shaǵymdanǵan, «allergııa derti asqynyp ketti» dep aryz aıtqandar boldy. Búginde kópqabatty úılerdiń jertólesinen masa shyǵyp jatyr deıdi. Bul máselege páter ıeleri kooperatıvteri jaýap berýge tıis. Ereje boıynsha PIK jylyna eki-úsh márte jertólede dezınfeksııa jumysyn júrgizýi kerek. Biz kóktemde osy jaǵdaıdy eskertip, turǵyn úı páter ıeleri kooperatıvteri basshylarymen jınalys ótkizgen bolatynbyz», deıdi Qanat О́mirálıev.
«Masa men shirkeıdiń kóbeıýi – maýsymdyq qıyndyq. Jaz ábden kúshine enip, kún ysysa, ınelik shyqsa, masa-shirkeıdiń bulty da seıiledi. Sál shydaıyq» dep oraldyqtardy sabyrǵa shaqyryp jatqandar da bar. Ázirge Batys Qazaqstanda eń ótimdi taýar – omartashynyń torly betperdesi bolyp tur.
Oral
