Uıymdastyrýshylar mundaı aksııanyń tek tazalyqqa ǵana emes, halyqtyń mádenı sanasyn oıatýǵa da paıdasy zor ekenin aıtady. Máselen, tazalyq is-sharasyna qatysqan mektep oqýshylaryna qorshaǵan ortany qorǵaý kerektigin, ekologııaǵa zııan keltirmeý – adam ómirin saqtaýmen birdeı ekeni túsindirildi.
Bir qýantarlyǵy kóktem shyǵa bastalǵan «Taza Qazaqstan» aksııasynda tek erikti jastar ǵana emes, zııaly qaýym ókilderi de, qarııalar da qarap jatpaı qoldaryna kúrek, ketpen ustap, qala ishindegi kóshe, saıabaq, gúlzar, taǵy da basqa oryndardyń aınalasyn kúl-qoqystan tazalaýǵa kiristi. Aksııa jyl boıy jalǵasatyndyqtan áli de eldiń betke ustar azamattary kópke úlgi kórsetip, eńbektiń kórigin qyzdyrýǵa ázir ekenin aıtyp jatyr.
Osynaý tazalyq aksııasy aıasynda birinshi kezekte aryq-atyzdardyń, kóshe boıyndaǵy ırrıgasııalyq júıelerdiń ishi kúl-qoqystan, túrli turmystyq qaldyqtardan tazartyldy. Munyń qala ekologııasyna mańyzy erekshe. О́ıtkeni kúz-kóktemde jańbyr jaýsa kóshe boıyndaǵy sýaǵarlar tolyp, ol syrtqa aǵyp, jolaýshylarǵa da, kólikke de yńǵaısyz jaǵdaı týdyrady. Al endi kóptegen aryq kózi ashylǵan soń jaýyndy kúnde ırrıgasııalyq júıelerde sý tolyp qalmaıdy.
Sonymen qatar saıabaqtar men gúlzarlardyń aınalasyndaǵy bar qoqys syrtqa shyǵarylyp, artyq ósken buta-shópteri otalyp, aǵash túpteri áktelip, qalanyń kórki bolǵan saıaly mekenderdiń reńi kirip qaldy. Tal-teregi jaıqalǵan demalys aımaqtaryn tazalap turýdyń da ózinshe máni zor. Sebebi jasyl jelekti alqaptar óndirisi óristegen, kún sanap kásiporyn qatary kóbeıip kele jatqan alyp megapolıstiń ókpesi ispetti. Sol sebepti, saıabaqtardy jyl on eki aı kútip ustaý, jasyl jelek qataryn kóbeıtý, shahar ekologııasy úshin óte mańyzdy. Onyń ústine kún ystyq kezde salqyn jer izdep, damyl tabatyn qolaıly oryn – saıabaqtar. Onyń tazalyǵyna kóńil bólý tek ákimdiktiń emes, barsha turǵynnyń mindeti bolsa kerek-ti.
Osy rette buǵan deıin atqarylǵan sharýalarǵa qysqasha toqtalsaq, joǵary oqý oryndary, tehnıkalyq, kásiptik orta bilim berý mekemeleriniń jastary Arbat gúlzary aımaǵynda «О́z elin súıetin ónegeli urpaq» taqyrybynda fleshmob uıymdastyryp, osynaý is-shara barysynda mektepterdiń aýlasy men aınalasy tazalandy. Al «Móldir bulaq» aptalyǵyndaǵy senbilikke qatysýshylar qala aýmaǵyndaǵy sý qoımalar men ózen-kólderdiń jaǵalaýyndaǵy shashylyp jatqan qoqystardy tazalap shyqty.
Jalpy, tazalyq is-sharasyna qala turǵyndarynan 142 myńnan asa adam qatysyp, jeti myńǵa jýyq tehnıka jumyldyryldy. Naýqan barysynda 6 myń sharshy metrden asa kóshe, 5 myń sharshy metr aıaqjol, 724 sharshy metr ırrıgasııalyq júıe, kanal men aryqtar tazalanyp, nátıjesinde 6 myń tonnaǵa jýyq qoqys shyǵaryldy. Qoqystardy tazalaýmen birge syrlaý, ákteý, retteý jumystary da qatar atqaryldy. Búginge deıin iske asyrylǵan tazalyq aksııasy kezinde 128 myńnan asa aǵash butalyp, 12 myńdaı tal kóshetteri otyrǵyzyldy. Sondaı-aq megapolıstiń 40 myń sharshy metr aýmaǵyna 1 mln túpten asa qyzǵaldaq gúli egildi.
Shymkent qalasynyń qalalyq jaıly ortany damytý basqarmasy kógaldandyrý bóliminiń basshysy Áýesbek Opabektiń aıtýynsha, tazalyq aksııasynyń belsendi ótýine qaladaǵy erikti jastar kóp kómegin tıgizipti. Sonymen birge maman jyl sońyna deıin «Taza Qazaqstan» aksııasy boıynsha is-sharalar jospary bekitilgenin jetkizdi. Ár aptalyqqa arnalyp túrli taqyrypta senbilik jumystar belgilengen. Máselen, «Meniń taza aýlam» aptalyǵynda kópqabatty úılerdiń turǵyndary óz aýlalarynyń tazalyǵyna arnaıy senbilik uıymdastyryp jatyr. Aldaǵy shilde aıynda qaladaǵy Badam, Qoshqarata sekildi ózen jaǵalaýlaryn tazalaý maqsatynda senbilikter ótkizý josparlanǵan.
О́z kezeginde qala turǵyny, zeınet demalysyndaǵy eńbek ardageri Álıma Bekseıitova shahardaǵy Ortalyq saıabaǵyna demalyp, taza aýamen tynystaýǵa jıi keledi eken. Bıylǵy atqarylǵan tazalyq jumystaryna dán rıza ekenin aıtady. «Mundaı senbilikterdiń saıabaqtar kútimine paıdasy zor. Sebebi osynda demalýǵa kelgen adamdar aınala jasyl jelekke oranǵan tabıǵattyń ortasynda otyrsa, kóńil kúıleri kóterilip, júıke júıesiniń de bir sát tynyshtalýyna kúshti áseri bar», deıdi buryn dáriger bolǵan Álıma apamyz.
ShYMKENT
