Saıram aýdanyna saparymyzda bul erekshelik pen eskertýdiń nátıjesine kóz jetkizdik. Iаǵnı mal asyrap, kókónis egýden basqa baǵyttar da órkendep keledi. Mysaly, Aqsýkent aýlynda «Bella mebel» brendimen ónim shyǵaratyn jıhaz fabrıkasy 2017 jyldyń mamyr aıynan beri jumys isteıdi. Búginde kompanııa ońtústik óńirdegi jıhaz naryǵynda óz ornyn oıyp turyp aldy deýge bolady. Otbasylyq bızneske Dıldora Nýrıddınova kóp kásipker sııaqty saýdadan kelipti. Bastapqyda olar Serbııa men Italııada jasalǵan jıhazdardy kóterme baǵamen satqan. Jıhazdyń túr-túrin kórip júrip, sondaı dúnıelerdi ózderi jasaýǵa bel býady. Nátıjesi jaman emes. Qazir fabrıkada 150-den asa bilikti maman jumys isteıdi. Jumsaq jıhazdyń 120 túri shyǵady. Arzany da, qymbaty da bar. Tutynýshy qaltasyna qaraı kez kelgen úlgini tańdaı alady.
Jıhaz fabrıkasyndaǵy «Zamanaýı», «Neoklassıka», «Dástúrli klassıka», «Provans» jáne «Vıntaj» stılindegi ónimder nemis, ıtalııa jabdyqtarynda, zamanaýı materıaldardy qoldana otyryp jasalady. Sondaı-aq fabrıka ónimderi sapa menedjmenti men ekologııalyq taza degen sertıfıkatpen rastalǵan. О́ndiris orny ıtalııalyq dızaınerlerdiń qatysýymen ekologııalyq taza materıaldar men senimdi komponentterdi paıdalana otyryp, tutynýshyǵa tek joǵary sapaly jıhaz usynady. Kompanııa jıhaz óndirisindegi aınalym qarajatyn tolyqtyrý úshin jylyna 21,75%-ben 2022 jyly «Forte Bank»-ten nesıe alǵan.
«Kásipkerlikti damytý jónindegi 2021–2025 jyldarǵa arnalǵan ulttyq joba» memlekettik baǵdarlamasyna qatysýdyń arqasynda onyń 13,75%-yn «Damý» qory sýbsıdııalaıdy. «Joǵary sapa, zamanaýı dızaın, qolaıly baǵalar, eń bastysy satyp alýshylardyń rızashylyǵy – bizdiń bıznesimizdiń basty qundylyǵy. Búgin biz daıyn ónimdi Ázerbaıjan, Reseı jáne О́zbekstan elderine eksporttaımyz», deıdi zaýyt dırektory Dıldora Nýrıddınova.
Osy aýdandaǵy «Naýryz-5» JShS «Korkem» saýda belgisimen jemis jáne kókónis óńdeýmen, konservileýmen aınalysady. Kompanııa ótken jyly jabdyqtar satyp alý úshin «Halyk Bank»-ten jyldyq 21,75%-ben nesıe alǵan, onyń 16,75%-yn «Damý» qory sýbsıdııalaıdy. Barlyq ónim sertıfıkattalǵan. 2002 jyly negizi qalanǵan óndiris orny táýligine 10 tonnaǵa deıin konservilengen ónim shyǵaratyn ámbebap tehnologııalyq jelimen qamtylǵan. Zamanaýı jabdyqtar satyp alýǵa qomaqty ınvestısııa salynǵan. О́nim elimizdiń barlyq oblysynda satylady.
Konservi jasaýǵa joǵary sapaly ónimder, salat, tomat tuzdyqtary, marınadtar men djemder úshin jańa pisken kókónis, jıdek qoldanylady. Onyń barlyǵy kompanııanyń óz reseptisimen daıyndalady. Aıyna orta eseppen 50 tonnadan astam ónim naryqqa shyǵarylyp otyr.
Al et óndirisimen aınalysatyn «Nurym Group» JShS taǵy bir erekshe jobany qolǵa alǵan. Endi munda túıirshiktelgen jem jasaý óndirisi iske qosylady. Joba negizinen et óndirisin keńeıtýge baǵyttalǵan. Mal sharýashylyǵy, et óńdeý, et saýdasy, jem óndirisi qatar atqarylady. Qurylymynda bordaqylaý alańy men mal bazasy jáne qoımalar bar. 2018 jyly jumysyn bastaǵan kásiporynda iri qara ósiriledi. Búginde 6 myńǵa jýyq iri qara mal bordaqylanyp jatyr. Kompanııa 2021 jyly 5 myń bas buqa satyp alǵan. О́ńdeý qýattylyǵy – jylyna 5 myń tonna et. О́nim Iran men О́zbekstanǵa eksporttalady. Jaqynda munda ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldana otyryp, túıirshiktelgen jem jasaý óndirisi iske asyrylady. Atalǵan zaýytta saǵatyna 20 tonna túıirshiktelgen jem shyǵarylmaq. О́ndiris orny janynan arnaıy zerthana men 20 myń tonnaǵa deıin mal azyǵyn saqtaıtyn qoıma salý da josparlanǵan. Aldaǵy ýaqytta zaýytta birneshe azamat turaqty jumyspen qamtylady dep josparlanyp otyr.
Oǵan qosa aýdandaǵy qasaphanalardan shyqqan qaldyqtardy tereń óńdeý máselesi de qolǵa alynbaq. Taǵy bir mańyzdy joba et óńdeıtin zaýyttyń qurylysy bıyl bastalady. Kásiporynda kúnine 1 000 iri qara mal soıylady. Maldyń qany men súıegin, ishek-qarnyn, terisin de paıdaǵa asyratyn jańa kásiporyn 2025 jyly iske qosylady dep josparlanyp otyr.
Aýdanda polıetılen jáne polıvınılhlorıd qubyrlaryn shyǵaratyn zaýyt ta jumys istep tur. Kásiporyn ónimderine keıingi kezderi suranys artqan. Sebebi sý, gaz júıesi men drenajdyq uńǵymalardy aýystyrý isi óńirde qarqyn alǵan. Ári aýyl-aımaqty gazdandyrý belsendi júrip jatyr. Memlekettik baǵdarlama negizinde iske qosylǵan «Ońtústik Qazaqstan polıetılen qubyrlary» zaýyty bastapqyda rezeńke men plastık buıymdar shyǵarsa, keıinnen sý qubyry óndirisin qolǵa alǵan. Qazir 35 adam turaqty jumyspen qamtylǵan zaýytta polıetılen jáne polıvınılhlorıd qubyrlarynyń túr-túri shyǵarylady. Daıyn ónim gaz ben sýdy tasymaldaýǵa jáne qurylysqa paıdalanylady. Munda jylyna qalyńdyǵy 630 mıllımetrge deıingi irili-usaqty 10 myń tonna polıetılen qubyrlary óndirilip, elimizdiń birneshe aımaǵyna jóneltiledi. Al dıametri 400 mıllımetr bolatyn polıvınılhlorıd qubyrlaryn elimizde jalǵyz osy zaýyt óndiredi eken.
Zaýytta jumystyń basym bóligi avtomattandyrylǵan. О́ndiriske qajetti barlyq tehnıka Germanııanyń «Kras Maffaı» fırmasynan ákelingen. О́ndiriske qajet shıkizat qazir kórshiles О́zbekstannan jetkiziledi. Kásiporynnyń jyldyq taýar aınalymy – 4 mlrd teńge.
Halyq sany 237 myńnan asatyn aýdanda kókónis, jemis-jıdek, et pen sút kóp óndiriledi. Oǵan biz joǵaryda aıtyp ótken turmysqa, aýyl sharýashylyǵyna qajetti zattar shyǵaratyn kásiporyndar qosylyp otyr. Iаǵnı turǵyndar turmys-tirshilikke qajettini alystan izdemeıdi. Bul oraıda shaǵyn kásipkerliktiń damýyna, óndiris oryndarynyń kóptep ashylýyna úles qosýǵa nıettilerge aýdanda jaǵdaı jasalyp jatyr.
Túrkistan oblysy
