Investısııa tartýdyń múmkindigi men tásili

Úsh mańyzdy krıterıı

Konsaltıng agenttiginiń paıymynsha, jobany baǵalaý kezinde ınvestor ózine kapıtaldy salý nemese salmaý týraly sheshim qabyldaýǵa kómektesetin birneshe mańyzdy krıterııdi nazarǵa alady:

• Rentabeldilik. Investor birinshi kezekte jobanyń kútiletin kiristiligine taldaý jasaıdy. Olar bıznestiń rentabeldilik ındeksine (PI), ósim áleýetine, aqsha aǵynyna, ınvestısııa qaıtarymyna (ROI) jáne basqa da mańyzdy qarjylyq kórsetkishterge baǵalaý júrgizedi.
• О́teý merzimi. Investorlar úshin sal­ǵan kapıtaldan túsken taza kiristiń shy­ǵynmen teńesetin merzimin bilý óte mańyzdy. Mer­zimdi baǵalaý kezinde esepteýdiń qarapaıym nemese dınamıkalyq tásili qoldanylady. Qarapaıym baǵalaý kóp jaǵdaıda ótelý merzimi 1-3 jyl aralyǵyn quraıtyn qysqa­merzimdi jobalardy esepteý úshin qajet bolady. Al dınamıkalyq tásilmen eseptegen jaǵdaıda kiristiń árqalaı túsimi jáne múmkin táýekelder eskeriledi, sondyqtan bul tásil áldeqaıda dál bolyp sanalady.
• Táýekel deńgeıi. Táýekelder ártúrli bolýy múmkin: qarjylyq, naryqtyq, operasııalyq, quqyqtyq jáne taǵy basqa.

Investorlardy qaıdan tabýǵa bolady?

Respýblıkada ártúrli jeke jáne mem­lekettik ınvestısııalyq agenttikter bar. Sonymen birge, joba úshin áleýetti ınves­torlardy izdeýmen aınalysatyn uıymdar da jumys isteıdi. Kompanııa solardyń eń mańyzdysy men tanymaldaryn tizbeleıdi.

• «Damý» kásipkerlikti damytý qory». Shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa jáne qoldaýǵa arnalǵan memlekettik qor kásip­kerlikti damytý úshin grant pen ınvestı­sııalardy qosa alǵanda, túrli baǵdarlama men qural usynady.
• «Ǵylym qory» AQ. Qordy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qurǵan (keıin bul vedom­stvonyń ataýy jáne qurylymy aýysyp ketti). Ol joǵary kommersııalyq tabys ákelýi múmkin perspektıvaly ǵylymı joba­lardy granttyq qarjylandyrýmen qam­tamasyz etedi. Kandıdattarǵa qoıylatyn basty talap – el ekonomıkasynyń basym salalaryndaǵy mańyzdy mindetterdi sheshý. Qor qyzmeti sheńberinde 140-tan astam joba júzege asyp úlgerdi.

ASER sarapshylary túrli jobalardy qarjylandyratyn negizgi banktik uıym retinde Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankin aıtady.

«Bank túrli saladaǵy (energetıka, ınfra­­qurylym, hımııa ónerkásibi, tý­rızm, agro­ónerkásip kesheni, «jasyl» tehnolo­gııalar) shaǵyn jáne orta bıznesti qol­daı­dy jáne qarjylandyrady. Eldegi jumys iste­gen ýaqytynda bank jalpy somasy ­­10 mlrd dol­lardan asatyn 300-den asa jo­bany qarjylandyrdy. Qazir de bul qar­jy uıymymen yntymaqtastyq sátti jalǵasyp jatyr», delinedi zertteýde.

Elde sondaı-aq startaptar úshin resýrs pen qoldaý usynatyn bıznes ınkýbatorlar men akseleratorlar bar. Sonyń ishindegi eń tanymaldary:

• Astana Hub. Hab Techpreneurs, Scalerator, Startup Academy, Seed Money dep atalatyn túrli ınvestısııalyq baǵdarlamalar kómegimen startaptar men ınnovasııalyq jobalarǵa qarjylyq qoldaý kórsetedi.
• Tech Garden. Bul – ınnovasııalyq jobalar men tehnologııalyq startaptardy qoldaýǵa mamandandyrylǵan bıznes ınkýbatory men akseleratory. Munda tabıǵı jer qoınaýyn paıdalanýshylar ınvestor bolady.
• Nuris Technopark. Tehnoparktiń maq­saty – tehnologııalyq jobalar men ınnova­sııalyq startaptardy qoldaý jáne damytý. Rezıdentterge 2 baǵdarlama qoljetimdi, olar – 12 aptaǵa sozylatyn «ABC Incubation» jáne 10 aptaǵa eseptelgen «QUICK START XIV».

Elimizde ósim áleýeti joǵary jas kompanııalar men startaptardy qarjylandyratyn birneshe venchýrlyq qor jumys isteıdi. 

• MyVentures. Kompanııanyń basymdyq beretin baǵyttary – fintech, e-commerce, jasandy ıntellekt, medısına, korporatıvtik baǵdarlamalyq qamtamasyz etý.
• Activat VC. Qor áli damý satysynda turǵan perspektıvaly IT-startaptardy izdeıdi.
• Sturgeon Capital. Joǵary tehnologııalyq startaptardy izdeýmen jáne damytýmen aınalysatyn brıtanııalyq ınvestısııalyq kompanııa.
• Falconry. IT salasyndaǵy jobalardy qoldaýǵa mamandanǵan qor. Kásibin endi bastaǵan jas kásipkerlerge eksperttik qoldaý kórsetýmen aınalysady.

Kedergiler men táýekelder

• Salalar men óńirlerdi damytýdyń jalpy strategııasynyń bolmaýy;
• О́ńirge ınvestısııa tartý jónindegi jumystyń qaralyp otyrǵan óńirdiń naqty qajettilikterimen úılespeýi;
• Jer ýchaskelerin bólý úderisinde ınfra­qurylym men ashyqtyqtyń joqtyǵy;
• Tehnıkalyq jaǵdaı jáne qajetti ınje­nerlik-kommýnıkasııalyq ınfra­qury­lymmen qamtamasyz etýdiń álsizdigi;
• Gazdandyrýdyń júıesiniń baıaýlyǵy, elektr energııasynyń tapshylyǵy jáne qoıma úı-jaılarynyń bolmaýy.

Elimiz 2029 jylǵa taman ekonomıka aınalymyn 450 mlrd dollarǵa jetkizemiz jáne soǵan deıin 150 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestısııa tartamyz dep josparlap otyr.