Tanym • 20 Maýsym, 2024

Ǵalam ǵajaptary: Tamyry tereńge ketken

290 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Jaıqalyp turǵan aǵashtar men ósimdikterdiń negizgi qoregi tamyry arqyly keletini belgili. Bir­aq kóbimiz sol aǵash tamyrynyń qu­pııa­syn bile bermeımiz-aý.

Ǵalam ǵajaptary: Tamyry tereńge ketken

Máselen, Afrıkanyń ontústik-batys aımaǵynda ósetin akasııa aǵashynyń tamyry óte tereńge boılaıtyn kórine­di. Ǵalymdar bul ósimdik tamyrynyń 68 metrge deıin jetkenin anyqtady. Al Italııanyń Pemont aımaǵynda Bialbero di Casorzo dep atalatyn erekshe qos aǵash bar. Ereksheligi sol, tut aǵashynyń dińgeginen ótip, onyń ústinde shıe aǵashy jaıqalyp tur eken.

 

Dińi myqty

v

Baobab – erekshe aǵash. Onyń úlken dińi jaýyn-shashyn maýsymynda kóp mólsherde sý jınap alady. Sol sýdy paıdalaný arqyly baobab «aryqtaıdy».

Aǵashtyń dińi qýystarǵa toly bolǵandyqtan, janýarlar men qustar ózge jyrtqyshtardan qorǵanyp, sol jerlerde tyǵylady. Qushaǵy keń aǵashty ań-qus túgili adamdar da panalaıdy. Bir qyzyǵy, Afrıka men Aýstralııadaǵy baobabtardyń ishinde kofehanalar da bolǵan. Eger savannalarda órt týyndasa, dymqyl bolyp turatyn Baobab otqa oranbaıdy.

 

Mundaı da bolady eken-aý

pa

Toǵaı degendi estip júrmiz. Aǵash degendi bilemiz. Biraq toǵaı aǵashy degendi bilip pe edińiz? Olaı atalatyn da jóni bar. О́ıtkeni bul aǵashtyń dińi bireý emes, birnesheý.

Ǵylymı ataýy – banıan. Áýelde onyń jas shybyǵy jan-jaqqa butaqtaryn jaıa­dy. Al bul butaqtardan japyraqtar ǵana emes, tamyrlar da ósip shyǵyp, tómen ıiledi. Mundaı tamyr jerge jetisimen-aq jýandanyp, aǵashtyń taǵy bir dińine aınala bastaıdy. Eń úlken banıan aǵashynyń 4 myńnan astam dińi bar ekeni anyqtalǵan. Bul degen tipti de toǵaı-aǵash emes, naǵyz orman-aǵash emes pe!

Sońǵy jańalyqtar