Sákenniń sońǵy sapary

Qaraǵandydaǵy Sá­ken teatry. Tyq-tyq etken jazý má­­shińkesiniń damylsyz daýysy. Bul dybysty buryn qaıdan estip edim? Múmkin, qyzyl attyń dym­qyl asfaltta shoqyraqtap kele jat­qanynda qulaǵyma kelgen dybys pa?.. Múmkin, taý ishinde aqbozat­tyń aıdaı taǵasy tastaq­qa kezek ­tús­kenin, shyrqalǵan án­niń arasy­­nan qulaǵym shalyp qal­dy ma?.. Joq! Bul eshqandaı at júrisiniń kórkem sýreti, ne bolmasa «Tar jol, taıǵaq keshýdi» tasqa basqan má­­­shiń­­keniń dybysy emes, terrorlyq ­qan­dy qyzyl mashınanyń daýysy bola­­tyn! Úreı shaqyryp, arqa-ba­syń­­dy shymyrlatqan sol sýyq ty­­qyl «Atý jazasyna kesilsin» de­­gen sot sheshimin qaǵazǵa basyp jatty... Joltaı Álmashulynyń shy­ǵarmasy boıynsha qoıylǵan «Sá­kenniń sońǵy sapary» atty dra­manyń premerasy osy ásermen bas­taldy. Shyǵarma Sákenniń kindik qany tamǵan, týǵan jeri – Arqa tósine jasaǵan sońǵy saparynan syr shertti. Qoıýshy rejısseri Qa­zaqstan Respýblıkasynyń mádenıet qaıratkeri Dýnaı Espaev, sýretshisi Qazaqstan Respýblıkasynyń má­denıet qaıratkeri T.Akkert. Hor­meıs­ter – D.Sataeva. Bas-aıaǵy bútin, aıtary bar jemisti eń­bek. Tipti, 1906-1909 jyldary Sáken oqyǵan mektepte bolashaq rejıs­serdiń dáris alýy da onyń bul taqyrypqa úlken daıyndyqpen kelgendigin ańǵartady. Qoıylymǵa kósheıik. Sákenniń bolmysy Sáken men Sadyqtyń (Sadyqbek Saparbekovıch – obkom hatshysy) hatshynyń eki kómekshisi bolyp oınaıtyn – Tasjan men Ulanbektiń únemi qarama-qaıshy kele beretin alýan pikirleri arqyly ashylyp, ádebıetshiler sheshe almaı kele jatqan Maǵjan-Sáken-Sábıt túıini syndy daýly máselelerge birneshe márte jaýap berildi. Til – kórkem, oıyn – sheber, talǵam – bıik. Kásibı kózqarastan bólek, qarapaıym kórermen shyn Sákendi kórdi. Daýysy jumsaq, biz portret qylyp tastaǵan tákappar qalyptan ada Sáken. Bul sózimizdi qoıýshy rejısserdiń ózi: – Týyndynyń basqa qoıy­lym­dardan ereksheligi esh jasan­dylyqsyz, birde bir áýensiz kóm­kerilip, kórermenge shynaıy túrde usynylýynda, – deıdi. Onyń aıtýynsha, Sáken Halyq komıssarıatynyń tóraǵasy bolyp turǵanda, qazaq jastary bilim alýy úshin úkimet qarjysynyń basym bóligin osy salaǵa bólip otyrǵanyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. Sondaı-aq, spektaklde aqyn­nyń ana tilimizge mártebe berý jáne ulttyq kadrlardy memlekettik iske kóptep tartý, elimizdiń bolashaq astanasy Arqa tósine kóshetini týraly kótergen máseleleri jan-jaqty beınelenedi. Qoıylym Sákenniń buryn beımálim bolyp kelgen ómir qaltarystaryn dál aıtqandyǵymen qundy boldy. Belgili ardager ártis Erǵalı Júnisbekovtiń jıyn­tyq obrazy et júrekti ezdi. Tuman­dy janarǵa kelmeske ketken kóshpendiler órkenıetiniń soń­ǵy ókili sııaqty eles qaldyrdy. Seri Sáken halyqtyń ortasynan shyq­qan, halyqtyń qamyn shyn oılaı biletin, jaı-kúıine shyn peıilimen aralasqan, qaıǵy-qasiretti qatar shekken tiri tulǵa retinde somdaldy. Názir Tóre­qulo­v­tyń rólin somdaǵan belgili ak­ter Keńes Jumabekovtiń sheber oıy­nyna da kórermen qoshemet kór­setti. Qoryta aıtqanda, aınala­syn­daǵy keıipkerler arqyly Sáken­niń shyn obrazy bekigendeı áser qal­dyrdy. Sáken rólinde – Ǵanı Ber­dembetov atty jas akter oınady. Mıras ASAN. QARAǴANDY.