Búgingi tańda týrısterdi tirkeý mıgrasııalyq polısııada emes, eQonaq biryńǵaı bazasy arqyly júrgiziledi. Sheteldik saıahatshylar Shymqalaǵa negizinen О́zbekstan, Reseı, Qytaı, Úndistan, Túrkııadan keledi. Sheteldikterdiń kóshin bastap turǵan – osy memleketterdiń azamattary. Ispanııa, Italııa, Ulybrıtanııa, Germanııa, AQSh pen Aýstralııadan keletin týrısterdiń de sany jeterlik.
Jalpy, saıahatshylar birneshe maqsatpen megapolısti týrıstik baǵyt retinde tańdaıdy eken. Bul – birinshiden, kıeli oryndarǵa zııarat etý. Bularǵa, kóbinese, ózbekstandyq týrıster barady. Máselen, Saıramdaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı babamyzdyń áke-sheshesi jatqan jer Ibrahım ata men Qarashash ana kesenesi bar. Kórshi eldiń týrısteri Shymkentke qonaqtap, arasynda Túrkistandy da kórip qaıtady. Sondaı-aq ózbekstandyq saıahatshylardy qyzyqtyratyny – shopıng eken, ıaǵnı dúken aralaý. Sebebi kóptegen álemdik brendtik kıimder satatyn dúkender Shymkentte ornalasqan. Sondyqtan ózbek aǵaıyndar bizden kelip qymbat kıimder kıgendi, kosmetıka satyp alǵandy unatady eken.
Al eýropalyq týrısterdi bizdiń ómir súrý saltymyz, turmys jaǵdaıymyz ben mádenıetimiz kóbirek qyzyqtyratyn kórinedi. Olarǵa ınfraqurylym, qonaqúıdiń jaǵdaıy mańyzdy emes. Bar bolǵany burynǵy kóshpeli halyqtyń búgingi ómirin kórgisi keledi. Qalaǵa kelýshi týrısterdiń baratyn jeri – eski qorǵan ornalasqan sıtadel, qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan mýzeı, Túrkistan oblystyq ólketaný murajaıy men taǵy basqa tarıhı-mádenı oryndar. Sondaı-aq Shymkentte birinshi ret óndiristik týrızm salasy qolǵa alynyp otyr. Iаǵnı sheteldik saıahatshy-blogerler megapolıstiń Shymkent syra zaýyty, Bal tekstıl kilem ónimderi fabrıkasy, Saıramdaǵy naýbaıhanalar, qalaǵa irgeles jatqan Bórte Mılka sút ónimderi fabrıkasy sekildi óndiris oryndaryn aralap, arnaıy sıýjet túsirip qaıtady. Sonymen qatar týrısterdi ońtústiktiń tamyljyǵan tabıǵaty da qyzyqtyrady. Bul rette olar Aqsý-Jabaǵyly qoryǵyna, Qasqasýdaǵy demalys aımaqtaryna, Saıram-О́gem ulttyq tabıǵı parkine barǵandy unatady eken.
Qonaqúıde jatýy, kólikti paıdalanýy, túrli kádesyılar alýy nemese basqa da qosymsha servısterdi qosqanda bir týrıst megapolıstiń qazynasyna bir kúnge 45-50 myń teńge tabys ákeletin kórinedi. Bylaısha aıtqanda, bir týrıstiń bir kúndik shyǵyny shamamen 100 dollardy quraıdy.
Saıahatshylar negizinen áleýmettik jeli, saıt, bir-birinen estý arqyly Shymkentti taýyp kelip jatady. Bıyl Qytaıdaǵy Qazaqstan týrızmi jylyna oraı bul eldiń de týrısteriniń sany artqan. Oǵan jyl basynda Qytaıda ótken týrıstik kórme de sep boldy. Atalǵan is-shara aıasynda qonaqúılermen, odan bólek týrıstik operatorlarmen ekijaqty iskerlik baılanystar ornatylǵan. Biz qoldanyp júrgen áleýmettik jelilerdiń kópshiligi Qytaıda tyıym salynǵan eken. Osyǵan baılanysty jýyrda Shymqalada blok-týr uıymdastyrylyp, oǵan 30-ǵa jýyq sheteldik tanymal blogerler shaqyrylyp, shahardyń kórnekti oryndary tanystyryldy. Olardyń qatarynda Qazaqstannyń da belgili blogerleri boldy. 300 myńǵa jýyq oqyrmany bar sheteldik blogerler eline oralǵan soń Shymkent týraly arnaıy beınerolıkterin jarııalaǵan. Al onyń qaralymy mıllıonnan asyp jyǵylypty. Iаǵnı megapolısti tanytý maqsatynda qala ákimdigi osyndaı ádisterdi de qoldanyp jatyr. Bul da jarnamanyń bir túri deıdi maman. Bir sózben aıtqanda, álemdik áleýmettik jelige qosylmaǵan Qytaıǵa Shymqalany tanystyrýdyń ebin qala ákimdigi sol eldiń blogerlerin qonaqqa shaqyryp, ózimizdi jarnamalatý arqyly da taýyp jatyr.
Týrısterdi qyzyqtyratyn Shymkenttiń taǵy bir erekshe qasıeti – gastronomııasy. О́ıtkeni megapolıste shyǵys ashanasynyń ısi men dámi sezilip turady. Qalada tamaqtanýdyń úsh túrli deńgeı satysy bar. Bul – birinshiden, qymbat meıramhanalar. Mundaǵy bir rettik tamaqtanýdyń chek baǵasy 10 myń teńgeden bastalady. Ekinshiden, baǵasy orta dámhanalar jelisi. Bul jerde klıent bir rettik tamaqtanǵanyna 3 myń teńgedeı aqsha jaratady. Úshinshisi – arzan kóshe tamaqtary. Munda jol-jónekeı toqtap jep ketetin samsalar men kvas, aıran kójelerdi aıtýǵa bolady. Sheteldik týrıster osynyń barlyǵyn da tatyp, tilimen dámin sezip kórgisi keledi. Samsa kóshe tamaǵy sanalǵanymen, onyń da til úıirer dámi erekshe. Sosyn samsanyń tamshy, kese dep atalatyn neshe túrlisi tek Shymkenttiń ashanalarynan tabylady. Máselen, qalanyń 112 kvartal, 4 shaǵyn aýdanynda osy samsanyń túr-túrin daıyndaıtyn oryn bar. О́tkendegi blok-týrda sheteldik týrıster sol jerge baryp, qazaq samsasynan dám tatyp kóripti.
Jalpy, «Visit Shymkent» mekemesi týrıstik salany damytý maqsatynda qyzmet atqarady. Onyń ishinde týrısterge aqparat berý, týroperatorlardy bir-birimen baılanystyrý sekildi mindetterdi moınyna alǵan. Sondaı-aq týrındýstrııa salasynda kásip bastap, týroperatorlyq nemese týragenttik bıznes ashamyn degen kisilerge lısenzııa áperý, qujat rásimdeý jaǵynan kómek kórsetedi. Resmı málimet boıynsha qalada 140-tan asa qonaqúı, 100-den kóp týrıstik operator men agenttik bar.
«Keıingi jyldary memleket týrızmge qatty kóńil bóle bastady. Sebebi bul saladan túsetin paıda kóp. Eýropa elderin alsaq, Ispanııa, Fransııada bıýdjettik kiristiń basym bóligin týrızm quraıdy. Túrkııa elinde de sondaı. Bir kezde Reseı otandastaryn Túrkııaǵa barýǵa tyıym salǵan kezde olardyń bıýdjeti ájeptáýir oısyrap qalǵan edi. Árıne, Shymkent Taıland, Túrkııa, Dýbaı sekildi tabıǵatymen týrısterdi tarta almaıdy. Degenmen megapolıstiń de ózindik qyzyqtyratyn tustary bar. Bul – qala týrızmi, sosyn iskerlik týrızm. Sheteldik iri ınvestorlarmen kelisimsharttar túzý de týrızmniń damýyna oń yqpalyn tıgizedi. Sonyń bir aıǵaǵy – búginde shaharǵa bıznes ashsam degen nıetpen keletin sheteldik ınvestorlar sany kóp. Olar ındýstrıaldy, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarda bolyp, ishki naryqtyń jaǵdaıymen tanysyp qaıtady. Sondaı-aq gastronomııalyq týrızm bar. Biraq Shymkenttiń dámdi ári arzan tamaǵyn izdep kelýshiler – ázirge ózimizdiń otandastar. Onyń ústine «Sandyq», «Bozjyra» sekildi qazaqtyń ulttyq taǵamdaryn daıyndaıtyn meıramhanalar qalada óte kóp. Osy tusta bir nárseni aıtqym kelgeni sheteldik týrıster eshqashan jaıly kúı, rahat izdep Shymkentke kelmeıdi. Munda olardy qyzyqtyratyny – burynǵy kóshpeli halyqtyń qazirgi turmysy men áleýmettik jaı-kúıi. Sheteldik týrısterge qymbat qonaqúıge toqtaǵannan góri qazaqtyń kıizúıinde damyldaǵan áldeqaıda qyzyq. Olar eń aldymen sony qalaıdy», dedi «Visit Shymkent» týrıstik aqparattyq ortalyǵynyń ókili Baǵdat Pardabaı.
Sonymen qatar jýyrda qalalyq týrızm, syrtqy baılanystar jáne kreatıvti ındýstrııa basqarmasy alty aılyq jumystaryn qorytyndylap esep bergen edi. Jıynda atalǵan basqarma basshysy Beksultan Ádilhanov shahardan taǵy bir álemge áıgili bes juldyzdy qonaqúıdiń biri «Hilton» qonaqúıiniń qurylysy Shymsıtı shaǵyn aýdanynan bastalyp, 2026 jyly aıaqtalatynyn jetkizdi. Prezıdent tapsyrmasyna oraı elimizde kreatıvti ındýstrııany qoldaý maqsatynda basqarmanyń uıymdastyrýymen ár senbi saıyn qalanyń Arbat jaıaý júrginshiler alańynda arnaıy jármeńke ótip turady. Onda osy kásippen nan taýyp otyrǵan jandar óz dúnıelerin saýdaǵa shyǵarady. Sala basshysynyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta basqarma megapolısten kreatıvti hab ortalyǵyn ashyp, Baký men Samarqand qalalaryna roýd-shoý uıymdastyrýdy josparlap otyr.
ShYMKENT
