Prezıdenttiń ǵylym jáne ınnovasııalar máseleleri jónindegi keńesshisi Kúnsulý Zakarııa, Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov, SIM Investısııa komıtetiniń tóraǵasy Ǵabıdolla Ospanqulov, «QazBioPharm» ulttyq holdıngi» AQ basshylyǵy Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshisi Chjan Sıaomen resmı kezdesý ótkizdi. Keleli keńeste holdıng pen qytaılyq «Beijing Genomics Institute» (BGI) kompanııasy arasyndaǵy seriktestik týraly, sondaı-aq eki jaqtyń ǵylymı baǵyttaǵy atqaryp jatqan nátıjeli jumystary sóz etildi.
Budan bólek, eki el arasyndaǵy ǵylymı áleýetti odan ári damytý maqsatynda bıotehnologııa, bıologııalyq qaýipsizdik, veterınarııa salasyndaǵy kadrlardy daıarlaý, medısına salasyndaǵy zertteýler jáne ǵylymı jobalarǵa ınvestısııa tartý sekildi kóptegen másele talqylandy.
Sonymen qatar Qytaı elshisi holdıngtiń enshiles uıymy Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń bazasynda BGI kompanııasymen birlesip ashqan, zamanaýı quraldarmen jabdyqtalǵan, genetıkalyq, onkologııalyq aýrýlardy qosa alǵanda, túrli aýrýlardy dıagnostıkalaýdyń ınnovasııalyq ádisterin ázirleýge arnalǵan Astana Genomic Centre (AGC) genetıkalyq zerthanasynyń jumysymen tanysty.
«Qazbiopharm» ulttyq holdıngi Qytaımen birlesken jobalaryn tanystyrsa, Syrtqy ister mınıstrliginiń Investısııa komıtetiniń tóraǵasy Ǵabıdolla Ospanqulov qos eldiń birlesip ashqan genomdyq zerthanasy týraly tolyǵyraq málimet berdi. Aıta ketý kerek, qazir qytaı ǵylymy adamzattyń genetıkasyn tereń zertteýmen aınalysýǵa den qoıyp otyr. Al BGI kompanııasy – álem boıynsha osy salada joǵary jetistikterge jetip otyrǵan kompanııalardyń biri. Búginniń ózinde kompanııanyń ǵylymı jetistikterin kóptegen el moıyndap otyr. Osylaı degen komıtet tóraǵasy: «Genetıka – adamdardyń densaýlyǵyna áser etýshi faktor. Sondyqtan bul salany zertteý arqyly túrli aýrýlardyń aldyn alýǵa bolady. Osy maqsattarǵa jetý úshin elimizge zerthana asa qajet», dedi.
Onyń aıtýynsha, qazaq-qytaı birlesken jobalary otandyq ǵylymnyń damýyna septigin tıgizedi. Sol úshin qytaı ǵylymynyń jetken jetistikterin elimizdiń ǵylymyna da engizý kózdelip otyr. «Osyǵan deıin de Qytaımen birlesken birneshe jobamyz bar. Onyń ishinde munaı salasy men aýyl sharýashylyǵy qamtylǵan. Endigi jerde BGI kompanııasymen taǵy bir jobany bastaǵaly otyrmyz. Jobanyń aıasynda Aral mańyndaǵy qurǵaǵan jerlerdiń ylǵaldylyǵyn saqtap, reagentterdi sebý arqyly jasyldandyrý kózdeledi. Mundaı tájirıbe dúnıe júziniń birneshe aımaǵynda sátti júzege asqan. Sondyqtan biz de qytaılyq áriptestermen birge kelesi jyly kóktemnen bastap Qyzylorda aýmaǵyna jasyldandyrý tehnologııasyn engizýdi maqsat etip otyrmyz. Qazirgi ýaqytta jer tańdalyp qoıdy. Degenmen Aral mańyna mıkroaǵzalar men jasyl shópti ósirip shyǵarý biraz ýaqyt alatyny belgili. Ǵylymı jumys 1-2 jylǵa sozylady», deıdi Ǵ.Ospanqulov.
Al «Qazbiopharm» ulttyq holdınginiń basshysy Erǵalı Ábdiraıymov genomdyq zerthana qaterli isik pen tuqym qýalaıtyn aýrýlardyń aldyn alýǵa kómektesetinin aıtady. Onyń sózinshe, osy kúni aýrýdyń túri kóp. Sol úshin zerthana tuqym qýalaıtyn aýrýlardyń aldyn alýdy maqsat etip otyr. Bul úshin júkti áıelderge dıagnostıka jasaý mańyzdy. Budan basqa, zerthana tik ishektiń qaterli isigin emdeýmen aınalysady. «BGI kompanııasynyń qurylǵylary álemdegi eń ozyq tehnologııalar bolyp sanalady. Biz osyndaı jańa qurylǵylar arqyly qaterli isiktiń belgisiz túrin erte anyqtaı alamyz. Bul – otandyq densaýlyq saqtaý salasy úshin ǵana emes, deni saý ultty qalyptastyrý úshin taptyrmas qural», dedi E.Ábdiraıymov.
О́z kezeginde sóz alǵan Qytaıdyń Qazaqstandaǵy elshisi Chjan Sıao mundaı ekijaqty birlesken jobalardyń júzege asýyna qos eldiń kóshbasshylarynyń kezdesýleri de tyń serpin bergenin tilge tıek etti. Osylaı degen ol qazaq-qytaı ǵylymyndaǵy birlesken jobalar áli de jalǵasyn tabatynyn jetkizdi. Joǵary deńgeıde jasalǵan zerthana jumysymen tanysqan elshi mundaı ortalyqtar ǵylymı jetistikti arttyryp, qarapaıym halyqqa da paıdasyn tıgizerine senim bildirdi. Birlesken jobalar eki el úshin de mańyzdy. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan men Qytaıdyń yntymaqtastyǵyn arttyrý baǵytynda atqarylǵan kóptegen jospar bar. Aldaǵy ýaqytta zerthananyń qyzmetkerleri Qytaıda biliktiligin shyńdap, otandyq ǵylymnyń alǵa jyljýyna atsalyssa, halyq densaýlyǵyn jaqsartýda aıtarlyqtaı kómek bolary anyq.
