Memleket basshysy qonaqjaılyq tanytqany úshin Prezıdent Emomalı Rahmonǵa shynaıy rızashylyǵyn bildirip, baýyrlas Tájikstan eline jasaǵan memlekettik saparyna erekshe mán beretinin atap ótti.
– Bul sapar ózara qurmetke, senimge jáne jan-jaqty yntymaqtastyqqa negizdelgen qazaq-tájik qatynastarynyń dáıekti túrde nyǵaıýyna tyń serpin beredi. Tájikstan – senimdi dosymyz ári ýaqyt tezinen ótken odaqtasymyz. Eki eldi ortaq tarıh, mádenıet jáne rýhanı qundylyqtar baılanystyrady. Biz barlyq deńgeıde tyǵyz ári ózara senimge qurylǵan saıası dıalog ornattyq. Birlesken kúsh-jiger arqyly naǵyz dostyq pen tileýlestik rýhynda ortaq keleshektiń negizin qalap kelemiz, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Qasym-Jomart Toqaev búginde Qazaqstan men Tájikstannyń memleketaralyq baılanysy odaqtastyq qatynastar deńgeıine shyqqanyn aıtty.
– Jańa ǵana biz qurmetti Emomalı Sharıpovıchpen Qazaqstan men Tájikstannyń arasyndaǵy Odaqtastyq qatynastar týraly shartqa qol qoıdyq. Bul – ekijaqty yqpaldastyqtyń múldem jańa kezeńine qadam basqanymyzdy aıǵaqtaıtyn tarıhı qujat. Budan bylaı baýyrlas halyqtar bizdiń odaqtas elder ekenimizdi nyq senimmen aıta alady. Osy oraıda kóregen saıasaty jáne qazaq-tájik qatynasyn nyǵaıtýǵa qosqan zor úlesi úshin baýyrlas tájik eliniń kóshbasshysy Emomalı Sharıpovıch Rahmonǵa zor rızashylyǵymdy bildirgim keledi, – dedi Memleket basshysy.
Prezıdent kelissóz barysynda qos tarap baýyrlas halyqtardy bir-birine jaqyndastyrýǵa, qazaq-tájik qatynasyn jan-jaqty nyǵaıtýǵa umtylatynyn taǵy da rastaǵanyn jetkizdi.
– Elderimiz arasynda eshqandaı túıtkildi másele joq. Muny úlken yqylaspen atap óttik. О́zara tıimdi ári jan-jaqty seriktestikti arttyrý úshin aldaǵy ýaqytta da barynsha kúsh-jiger jumsaýǵa ýaǵdalastyq. Ekijaqty saýda-sattyq máselesine aıryqsha nazar aýdaryldy. Sońǵy bes jylda elderimiz arasyndaǵy jyl saıynǵy taýar aınalymy eki eseden artyq ósim kórsetip, 1 mıllıard dollardan asyp tústi. Bıylǵy alty aıdyń qorytyndysy da oıdaǵydaı, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy ózara saýda-sattyqty odan ári damytýǵa eki eldiń mol múmkindigi bar dep sanaıdy. Máselen, Qazaqstan Tájikstanǵa jalpy quny 200 mıllıon dollar bolatyn 85 taýar túri boıynsha eksportty ulǵaıtýǵa daıyn. Tájikstan tarapy da Qazaqstanǵa eksport kólemin arttyrý úshin aıtarlyqtaı resýrsqa ıe.
– Biz jetkiziletin taýarlardyń nomenklatýrasyn keńeıtý jáne elderimizdiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyn tejeıtin kedergilerdi kezeń-kezeńimen joıý, kólik-logıstıka salasyndaǵy seriktestikti arttyrý jóninde kelisimge keldik. Ekonomıkalyq kooperasııany kúsheıtý úshin eki el úkimetterine 2027 jylǵa deıin ózara taýar aınalymyn ulǵaıtý týraly jol kartasyn qabyldaýdy jedeldetý jóninde tapsyrma berdik. Keleshekte ózara saýda-sattyq kólemin 2 mıllıard dollarǵa deıin jetkizýge, tipti odan asyrýǵa múddelimiz. Taýar aınalymyn arttyrýǵa agroónerkásip sektory aıtarlyqtaı úles qosa alady. Bıylǵy alty aıdyń qorytyndysy boıynsha elderimizdiń biri-birine aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizý kólemi 12 paıyzǵa ulǵaıyp, bul baǵyttaǵy saýda aınalymy 300 mıllıon dollarǵa jýyqtady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, taraptar un tartý ónerkásibin damytý, ósimdik maıyn, kondıterlik jáne mal sharýashylyǵy ónimderin shyǵaratyn birlesken kásiporyndar qurý múmkindikterin qarastyrýǵa ýaǵdalasqan. Prezıdent qazirgi kezde ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, kólik, sıfrlandyrý jáne ekonomıkanyń basqa da salalarynda birqatar aýqymdy joba ázirlenip jatqanyn aıtty.
– Dýshanbege saparymnyń qarsańynda qazaq-tájik bıznes forýmy ótti. Onyń sheńberinde birqatar kommersııalyq kelisimshartqa qol qoıyldy. 1 mıllıard dollardan astam somaǵa kelisimder jasaldy. Osyǵan baılanysty biz Emomalı Sharıpovıchpen birge qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy tolyq iske asyrý týraly tapsyrma berdik. IT-sektoryndaǵy yntymaqtastyq eki memleket úshin zor múmkindikterge jol ashady. Elimiz memlekettik qyzmetterdi sıfrlandyrý jáne IT-tehnologııalardy damytý baǵytyndaǵy tájirıbesimen bólisýge daıyn. Joǵary deńgeıde qol jetkizilgen ýaǵdalastyq aıasynda tájik tarapyna Elektrondyq úkimet platformasynyń sıfrlyq sheshimderin berdik. Qazirgi kezde KazAID Qazaqstandyq halyqaralyq damý agenttiginiń uıymdastyrýymen tájik mamandary elimizdiń ozyq IT-mektepterinde bilim alyp jatyr. Mundaı tájirıbe almasý IT-mamandarymyzdyń biliktiligin arttyrýǵa oń septigin tıgizetinine senimdimin, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sonymen qatar brıfıngte kólik-tranzıt jáne energetıka salalaryndaǵy yntymaqtastyqty damytý máseleleri egjeı-tegjeıli talqylanǵany aıtyldy.
– Biz Ortalyq Azııanyń transshekaralyq ózenderiniń resýrsyn rasıonaldy paıdalaný úshin ózara úılesimdi jumysty jalǵastyrý jóninde ýaǵdalastyq. Qazaqstan sý-energetıka salasyndaǵy mindettemelerdi oryndaǵany, naqtyraq aıtqanda elimizge sý jetkizýge baılanysty sheshimdi ýaqtyly qabyldaǵany úshin tájik tarapyna alǵys aıtady. Bul – biz úshin óte mańyzdy. О́z kezeginde elimiz «Bahrı Tochık» sý qoımasynyń jumys rejımine qatysty úshjaqty hattamada kórsetilgen barlyq mindettemeni oryndaıdy. Atalǵan baǵytta konstrýktıvti yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa nıettimiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtý kelissózderge arqaý bolǵanyn jetkizdi.
– О́tken jyly Qazaqstan qalalarynda Tájikstannyń mádenıet kúnderi men aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kórmesi tabysty ótti. Bul jolǵy sapar aıasynda Dýshanbe, Hýdjand jáne Bohtar qalalarynda qos halyqtyń arasyn jaqyndata túsýdi kózdeıtin mańyzdy is-sharalar uıymdastyrylyp jatyr. Sonymen qatar jastar arasyndaǵy baılanysty jandandyrýǵa, ásirese, bilim salasyndaǵy yntymaqtastyqty tereńdetýge eki tarap ta múddeli ekenin rastadyq. Sapar qarsańynda eki el jastarynyń, ǵalymdary men zııaly qaýym ókilderiniń basyn qosqan forým sátti ótti. Qazaqstan óńirdegi elder ishinde Tájikstannan keletin stýdentterge eń kóp bilim grantyn bóledi. Biz bilim salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa kelistik. Tájikstannyń mamandaryn daıarlaýǵa jáne tájik áskerı-tehnıkalyq mamandaryn oqytýǵa qosymsha múmkindikter qarastyramyz. L. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti men M. Osımı atyndaǵy Tájik tehnıkalyq ýnıversıtetinde birlesken aqparattyq tehnologııalar fakýltetiniń ashylýyn quptaımyz. Mundaı jańalyqtardyń mán-maǵynasy zor ári halyqtarymyz muny erekshe yqylaspen qabyldary sózsiz, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Prezıdent óńirlik jáne halyqaralyq kún tártibindegi ózekti máseleler jóninde pikir almasqanyn atap ótti.
О́z kezeginde Emomalı Rahmon Qasym-Jomart Toqaevpen júrgizgen kelissózderdiń qorytyndysyna kóńili tolatynyn jetkizip, eki eldiń yntymaqtastyǵyn joǵary baǵalady.
– Búgingi ózara senimge qurylǵan kelissózder barysynda biz turaqty saıası dıalogty odan ári qoldaýǵa daıyn ekenimizdi taǵy da rastadyq. Osynyń negizinde qazaq-tájik baılanystarynyń quqyqtyq bazasyn aıtarlyqtaı nyǵaıtatyn birqatar mańyzdy qujat bekitildi. Odaqtastyq qatynastar týraly shartqa qol qoıyldy. Munyń tarıhı máni zor ekenin atap ótkim keledi. Bul mańyzdy qujat eki eldiń yntymaqtastyǵy jylnamasynyń jańa paraǵyn ashady jáne strategııalyq seriktestigimizdiń myǵym irgetasy bolady, – dedi Tájikstan Prezıdenti.
