Sýret: ru.freepik.com
Jalpy, Fransııa 1973 jylǵa deıin elektr energııasynyń jartysyn shetelden ımporttap, jartysyn munaıdan alatyn. Munaı daǵdarysy biraz eseńgiretkennen keıin, el úkimeti atom energetıkasyn qarqyndy damytýdy qolǵa aldy. Qazir elde 19 atom elektr stansasy bar. Onda 56 reaktor úzdiksiz jumys istep tur. Reaktorlarǵa qajet otyn-ýrandy bizdiń elden alady. Eldiń ıadrolyq qaýipsizdik basqarmasy eń joǵarǵy qaýipsizdik standartyn qoldanady.
Bir qyzyǵy, fransýzdar basynda eń arzan elektr energııa óndirý maqsatynda ǵana ıadrolyq energetıkany damytqan. Biraz jylǵy eńbekten keıin reaktorlaryn iske qosa bastady. Al qazir ózinen artylǵan qýat kózin Ispanııa, Italııa, Shveısarııa, Ulybrıtanııaǵa eksporttap, jylyna 3 mlrd eýro paıda kórip otyr. Árıne, álem tájirbıesine súıensek, ekonomıkany dekarbonızasııalaýda munaı men gazdy atom energııasymen almastyrý mańyzdy-aq.
«AES mańyndaǵy ómirdiń qandaı bolatyny bizge tańsyq. Mysaly, osy Damper atom elektr stansasynyń aınalasynda turyp jatqan adamdar qalaı ómir súredi, nendeı tirshilik keshedi? Damper-an-Bıýrlı eldi mekeninen birneshe shaqyrym jerde AES bar. Úlken ıadrolyq reaktorlar parkinen shamamen 10 km qashyqtyqta 630 myńǵa jýyq adam turady eken. Lýar departamentiniń turǵyndary 40 jyldan beri nysan mańynda ómir súrip keledi. Keıingi jyldary qyzyq qubylys ornap, aýyl halqynyń sany úsh ese ósken.
«AES mańynda ómir súrýdiń biraz ereksheligi bar. Biraq stansa janyndaǵy eldi meken turǵyndary atom energetıkasynan esh qoryqpaıdy. О́ıtkeni olar atom elektr stansasynyń qaýipsiz ekenin jaqsy biledi. Onyń ústine AES janyndaǵy aýmaq qazynaly aımaqtarǵa jatady. Tutas aımaqtyń ekonomıkasy úshin de mańyzy orasan. Jergilikti turǵyndar elektr stansasynyń jumysymen jaqsy tanys. Ondaǵy úderisti tamashalaý úshin nysanaǵa arnaıy ruqsatpen kirip, kóre alady. Biraq baqylaýshy organ men aqparattandyrý komıssııasy kim kelse de, ol qyzmetker, bılik ókili, belsendi nemese qarapaıym turǵyn bolsyn qatań qadaǵalaıdy», deıdi Jergilikti halyqty aqparattandyrý komıssııasynyń prezıdenti Jak Mesa «24 KZ» telearnasyna bergen suhbatynda.
Mamandar 2050 jylǵa qaraı Fransııada toqty tutyný 35%-ǵa ósedi dep topshylap otyr. Sondyqtan el úkimeti aldaǵy ýaqytta taǵy 14 atom elektr stansasyn salmaqshy. Sáıkesinshe, elektr energııasynyń baǵasy da tómendep, halyqtyń satyp alý qabileti arta túsedi.
«Biz jaqtaǵy AES qaınaǵan tirshiliktiń qaq ortasynda ornalasqan. Sol sebepti munda qonystanǵan jergilikti halyqpen senimdi baılanys ornatý óte mańyzdy. Mundaı senim ashyq pikir, úgit-nasıhat jáne túsindirme jumystary arqyly júzege asyrylady. Bul jumystardy Jergilikti aqparattandyrý komıssııasy depýtattar, qaýymdastyq ókilderi jáne turǵyndardyń kómegimen júıeli júrgizip otyr», deıdi Damper AES dırektory Loran Berte.
