Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Chıps surypty kartop alǵash ret egilgendikten 80 gektar arnaıy synaq alqabynda erekshe kútim, bappen ósirildi. Kartop tuqymyn kompanııanyń ózi usynǵan.
– Álemdik kompanııa bizge senim júktep otyr. Bıyl shamamen 1,5–2 myń tonna kartop jınap, synaq retinde qaıta óńdeýge jiberemiz. Keler jyly da osylaı isteımiz. Almatydaǵy zaýyt ashylyp, bizdiń ónim barlyq sapa standarttaryna saı kelse, ónim kólemin ósiremiz. Yntymaqtastyq jumysqa degen yntańdy ashady. Onyń ústine ol tanymal kompanııa bolsa. О́nerkásiptik óńdeýge arnalǵan kartop – kúndelikti ashanadaǵy suryp emes. Bul óz kezeginde satylymdy kepildendirý ekenin atap ótkim keledi. Fermerlerge – múmkindik, sharýalarǵa – taptyrmas tabys, – deıdi seriktestiktiń basshysy Pavel Lýshak.
«PepsiCo» kompanııasy sharýashylyqtyń kartobyn satyp alýmen ǵana shektelmeıdi. Buǵan qosa, astyǵy mol alqapty sýarý, jer tyńaıtýdyń tyń ádisi men kartop ósirýdiń basqa tehnologııalary boıynsha keńes berip, eginshiliktiń jańa tehnologııalaryn engizýge kómektesedi. Osyndaı orasan ıgiligi bar.
– Kartop ósirýdiń óz qıyndyqtary bar. Bárin úırenemiz, tájirıbe jınaımyz. Eń mańyzdysy – tájirıbe arttyrý. О́ıtkeni biz úırengen tehnologııany barlyq alqapta qoldanamyz. О́nerkásiptik óńdeýge arnalǵan kartopqa qoıylatyn talap kúrdeli. Quramynda qant pen qurǵaq zattardyń qajetti kólemde bolýyn qadaǵalaý kerek. Kútiminen bólek, qoımada saqtaý ereksheligi de basqasha, – deıdi sharýashylyq basshysy.
«Naıdorovskoe» sharýashylyǵy keler jyly 25 jyldyq mereıtoıyn atap ótedi. Shırek ǵasyr ýaqyt ishinde sharýashylyq damýdyń dańǵyl jolyna tústi. Búginde aımaǵyndaǵy 200-den asa adamdy jumyspen qamtyp otyrǵan sharýashylyq dándi, maıly daqyldardy, burshaq daqyldary men kartop ósiredi.
Kompanııanyń kartop egýdi qolǵa alǵanyna 10 jyl boldy. Eńbek nátıjesiz emes. Alǵash kartop alqaby nebári 70 gektar bolsa, qazir 480 gektarǵa deıin ulǵaıtqan. Jyldyq ónim kólemi 20 myń tonnaǵa deıin ósken. Búginde kartop ónimin saqtaıtyn alyp qoımasyn salyp alǵan. Keler jyly taǵy bir qoıma salady.
Sharýashylyqta 50 myń tonnaǵa deıin kartop ósire alatyn qaýqar bar. Qazir ónimderimen eldiń ishki naryǵyn qamtyp otyr. Aldaǵy meje – Eýropa naryǵyna shyǵý. Jańashyldyqqa umtylatyn sharýashylyqtyń utary kóp.
Bıyl olar egin jınaýǵa kesh túsipti. Oraq maýsymyn tamyz aıynyń sońynda bastapty. Bıyl jer yrysyn bergen. 57 myń tonnaǵa jýyq ónim jınaımyz deıdi. Onyń ishinde, astyq – 35 myń tonna, kartop – 20 myń tonna, 2 myń tonna zyǵyr bar. Budan erterekte sharýashylyq bıdaıdyń «aýstrııalyq» dep atalatyn surybynyń tuqymyn 550 gektar alqapqa sińiripti. Jerin aýstrııalyq mamandar ázirlegen «Nourivit» ınnovasııalyq tyńaıtqyshymen óńdedi. Bul tyńaıtqyshtyń quramynda topyraqty mıkroelementtermen baıytatyn, onyń aýa ótkizgishtik qasıetin arttyratyn mıkroorganızmderdiń qosyndysy bar. Munyń nátıjesi asta-tók ónim alýǵa qol jetkizdi. Bıdaıdyń bul túrine Italııa men Aýstrııa tarapynan suranys mol bolyp, ónimin Eýropaǵa eksporttaǵan.
Munymen qosa, olar qara bıdaı men qatty bıdaı gıbrıdi – trıtıkale ósirip, alynǵan ónimdi eksportqa shyǵardy. Bul da sheteldik seleksııa. Iаǵnı Reseıdiki. Sol joly 700 tonna trıtıkaleni Tájikstanǵa jóneltken edi. Qalǵan ónimdi jergilikti qus fabrıkalary satyp alǵan.
О́ndiristik úderisti sıfrlandyrýdyń mańyzdy elementterin alǵashqylardyń biri bolyp engizýge kirisken «Naıdorovskoe» sharýashylyǵy bul yrysty sharýanyń paıdany shash-etekten ákeletinin ispen dáleldep júr.
Qaraǵandy oblysy
