2023 jyly «Nature» jýrnalynda jarııalanǵan zertteýge súıensek, Antarktıdadaǵy ósimdikter keıingi 50 jylda 60 paıyzǵa deıin ósken. Bul ósim temperatýranyń ortasha jyldyq kórsetkishiniń joǵarylaýynan týyndap otyr. Mysaly, 1970 jylmen salystyrǵanda, Antarktıdadaǵy ortasha temperatýra 3°C-qa deıin kóterilgen. Onda ósip jatqan jasyl jelektiń negizgi túrleri – múk, japyraqty ósimdikter, qynalar. 2022 jylǵy zertteýlerge sáıkes, kontınentte 1,5 mıllıon gektardan asa aýmaqqa múk ósken. Bul ótken ǵasyrdaǵy derektermen salystyrǵanda 20 paıyzǵa kóp.
Hanamı dástúri
Japonııanyń baı mádenı muralarynyń biri – tabıǵatpen úndesýdi dáripteıtin hanamı dástúri. Bul – sakýra aǵashtarynyń gúldeýin tamashalaıtyn rásim.
Kóktem saıyn sakýra aǵashtary gúldeı bastaǵanda, turǵyndar men týrıster saıabaqtarǵa aǵylady. Tipti Japonııanyń meteorologııalyq agenttigi bul sátti jiberip almaý úshin aldyn ala boljam jasaıdy. Hanamı dástúri japon halqynyń náziktigi men tabıǵatqa degen súıispenshiligin kórsetip, ýaqyttyń ótpeliligin, ómirdiń qysqalyǵyn eske salady. Hanamı – jaı ǵana tabıǵat qubylysy emes, adamnyń ómirmen úılesimdi qarym-qatynasyn, tabıǵatpen úndestigin seziný múmkindigi.
200 jyl burynǵy jazba
Fransııada arheologııalyq qazba jumysy kezinde shyny bótelkege salynǵan hat tabyldy.
200 jyl buryn jazylǵan jazbany Depp qalasynyń janyndaǵy gall qonysynda qazba jumysyn júrgizip jatqan stýdent-volonterler tapqan. Qaǵaz oralyp, jippen baılanǵan jáne tyǵyny bar kishkentaı shyny bótelkege salynǵan eken. Jazbada: «P.J.Fere (P.J.Féret), Depp týmasy, túrli ıntellektýal qaýymdastyqtyń múshesi, 1825 jyldyń qańtarynda osy jerde qazba jumysyn júrgizdi. Ol osy aýmaqta, Sıte-de-Lımes nemese Sezar lageri dep atalatyn jerde, zertteýlerin jalǵastyryp jatyr» dep jazylǵan. Jergilikti muraǵatta Fereniń zertteý jumysyn júrgizgeni týraly derekter saqtalǵan.
Tabylǵan ýaqyt kapsýlasy bótelkede saqtalǵan eń kóne hat bolýy múmkin.
