Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Tegeýrindi tapsyrma
«Jalpy, ondaǵan jyl boıy qomaqty qarjy bólingenine qaramastan, aýyzsý máselesi áli sheshimin tapqan joq. Sondyqtan óńirlerdi damytýdyń ulttyq jobasy aıasynda bes jyl ishinde halyqty 100 paıyz taza aýyzsýmen qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Bul – Úkimettiń aldynda turǵan basty mindet», degen edi Prezıdent 2021 jylǵy 1 qyrqúıektegi «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atty Joldaýynda.
Memleket basshysynyń tegeýrindi tapsyrmasynan soń árbir eldi mekendi aýyzsýmen qamtamasyz etý jóninde kezeńdik jospar ázirlendi. Alys jatqan aýyldardaǵy aýyzsý máselesi alǵashqy bolyp qolǵa alyndy. Mine, jyl saıyn bul másele oń sheshimin taýyp kele jatyr. Ásirese byltyr men bıylǵy jyly shalǵaı aýyldarǵa sý tartylyp, turǵyndar sapaly tirshilik kózin tutynyp otyr.
– Úkimet 2023–2029 jyldarǵa arnalǵan turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytý tujyrymdamasyn bekitip, oǵan sáıkes sý qubyry jelilerin salýǵa, qaıta jańǵyrtýǵa qarjy bóldi. Búginde sýmen jabdyqtaý qyzmetine oblys halqynyń 95,7 paıyzy, qala halqynyń 98,8 paıyzy, al aýyl turǵyndarynyń 93,6 paıyzy qamtyldy, – deıdi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Arman Sattybaev.
Aýyzsýsyz aýyl qalmaıdy
Aımaqta 342 aýyldyq eldi meken bar. Ondaǵy jalpy halyq sany – 209 186. Qazirgi ýaqytta ortalyqtandyrylǵan sýmen 225 aýyl qamtylǵan. Bıyl aýyldyq eldi mekenderdi sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etýge qatysty 31 joba iske asyrylyp, 60 shaqyrym sý qubyry jelilerin salý men rekonstrýksııalaý jumysy júrip jatyr.
– Turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytýdyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasy sheńberinde bıyl aýyldarda 31 jobany iske asyrýǵa 5,4 mlrd teńge bólindi. Onyń ishinde jańa jeliler salý jóninde 14 joba, qoldanystaǵy jelilerdi qaıta jańǵyrtý jóninde 17 joba júzege asý ústinde. Bólingen qarajatqa 93,8 shaqyrym sý qubyry jelilerin salý, qaıta jańartý josparlanǵan. Búgingi kúni 90,8 km sý qubyry jelileri salyndy, qaıta jańartyldy. Sonymen qosa, 26 aýyldyq eldi mekende sýdy tazartýdyń keshendi blok-modýlderin ornatyp jatyrmyz. Bul jumystarǵa bıýdjetten 700 mln teńge qarastyrylǵan. Jyl sońyna deıin sý qubyry jelileriniń qurylysyn, keshendi blok-modýlderin ornatýdy aıaqtaýdy josparlap otyrmyz. Bul aýyldarda sýmen jabdyqtaý qyzmetterine qoljetimdilikti 95,6 paıyzǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi. 2025 jyly qalǵan 63 aýyldy 100 paıyz aýyzsýmen qamtamasyz etý mindeti tur. Oǵan 6,3 mlrd teńge qarastyrýdy josparlap otyrmyz, – deıdi A.Sattybaev.
Iri jobalarda irkilis joq
Bıylǵa josparlanǵan jobalardyń ishinde Jarly-Qarqaraly toptyq sý qubyrynyń qurylysy eń aýqymdy. Bul nysan iske qosylǵan soń qaladaǵy sý tapshylyǵy problemasy tolyǵymen sheshiledi. Qazirgi ýaqytta qyryq shaqyrymdyq sý qubyryn tartý jumystary aıaqtalǵan. Endi qala ishindegi jeliler jańartylyp jatyr. Sý qubyry aldaǵy jyly tolyǵymen iske qosylady. Aýdandaǵy Qaraǵaıly, Mataq, Terekti, Búrkitti, Tomar eldi mekenderinde de aýyzsý qubyrlary tartylyp jatyr. Toǵyz aýylda bloktyq-modýldik sorǵy stansalary ornatyldy.
Jaqynda ǵana sapaly aýyzsýǵa qol jetkizgenderdiń biri Buqar jyraý aýdany Astahovka aýylyndaǵy el-jurt. 300-ge jýyq adam turatyn bul eldi mekenniń turǵyndary 30 jyldan beri aýyzsýdy aýyl syrtyndaǵy bir shaqyrym jerde aǵyp jatqan bulaqtan tasyp iship kelgen edi. Endi mine, «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasynyń sheńberinde ol beınetten qutylyp, sapaly aýyzsýǵa qol jetkizip otyr.
– О́tken jyly sý qubyry salynatynyn aıtqan kezde oǵan bárimiz kúmánmen qaraǵanymyz ras. Biraq ýáde etilgendeı, onyń qurylysy 2023 jyldyń jazynda qolǵa alynyp, bıyl kúzde támamdalyp otyr. Aýylǵa aýyzsýdyń kelgeni erekshe qýanysh syılady. Endi alystan arbamen sý tasymaımyz, beınetten qutyldyq, – deıdi aýyl turǵyny Arman Álimov.
Buqar jyraý aýdanynda bıyl taǵy úsh aýylda jańa sý qubyrlary paıdalanýǵa beriledi. Olar – Aqjar, Aıýly, Alabas. Osy jobalar iske asyrylǵannan keıin aýdan turǵyndarynyń 99 paıyzy ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etiledi. Keler jyly bul kórsetkishti 100 paıyzǵa jetkizemiz, deıdi aýdan basshylyǵy.
Aqtoǵaı aýdany Qýanysh aýylyndaǵylardyń da qýanyshynda shek joq. Bul eldi meken de kópten beri sý tapshylyǵyn sezinip kelgen. Qýanysh aýylynyń sý jelilerin tartyp bergen «LifeStoryInvest» JShS merdigeri márttik tanytqan. Kelisimshart boıynsha sý jelisin tek úıdiń aýlasyna deıin ǵana jetkizý kórsetilgen. Al jaýapty merdiger úıge deıin tartyp berip otyr. Aýyl halqy, aýyl ákimshiligi kompanııa qyzmetkeri Saǵat Dúısekınge dán rıza. Merdiger tipti, aýyldyń meshitine, mektebine, klýbyna sýdy aqysyz tartyp bergen.
Baqylaý barynsha kúsheıedi
Jaqynda ǵana oblys ákimdiginde ótken apparattyq jıynda halyqtyń 100 paıyz aýyzsýmen qamtamasyz etilýi kelesi jyldyń sońyna deıin erekshe baqylaýda bolatynyn atap ótti aımaq basshysy Ermaǵanbet Bólekpaev.
– Alda azamattardyń, ásirese aýyldyq jerlerde ómir súrý sapasyna tikeleı áser etetin sý qubyry jelilerin salý, qaıta qurýǵa qatysty úlken jumystar kútip tur. Maqsaty aıqyn, mindeti anyqtalǵan, qarjylandyrý máselesi sheshilip jatyr. Bul – bıýdjetti qalyptastyrý kezinde eskerilýge tıis basym mindet. Jumysty durys uıymdastyrý, jaýapkershiligimizdi este saqtaýymyz mańyzdy, – dedi Ermaǵanbet Qabdýlauly.
90-jyldary oblystaǵy aýyldyń kóbi ortalyqtandyrylǵan aýyzsýsyz edi. О́tken ǵasyrdyń 50-60 jyldary salynǵan sý júıesi ábden tozǵan. Bul kúnde munyń bári «Aýyzsý», «Aq bulaq», «Nurly jer», «О́ńirlerdi damytý», «Aýyl – el besigi» sekildi birqatar memlekettik baǵdarlama arqyly sheshimin tapty. Máselen, 1992 jyly oblystaǵy aýyldardyń ortalyqtandyrylǵan sýy bary tek 32 paıyzdyń shamasynda bolypty. Búginde ol úles 100 paıyzǵa jýyqtady. Keler jyldyń sońyna deıin shalǵaı aýyldardyń aýzy tushy sýǵa 100 paıyz jetedi.
Qaraǵandy oblysy
