Aımaqtar • 21 Qarasha, 2024

О́ńirdiń aýyzsý máselesi tolyq sheshiledi

80 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Aýyldaǵy aǵaıynǵa eń qajeti – jol men sý. Eger osy negizgi degen eki másele oń sheshim tapsa, onda aýyldyń ajary artady, tirshiligi túzeledi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2025 jyldyń sońyna deıin sapaly aýyzsýmen 100 paıyz qamtamasyz etý týraly Úkimettiń aldyna mindet qoıdy. Prezıdent pármeninen soń Qaraǵandy oblysynda ańqasy kepken aýyl sany azaıyp keledi. Buǵan deıin birneshe aýyldaǵy el-jurt qyr asyp, qudyqqa qaýǵa salyp, pálenbaı shaqyrymnan sý tasyp keldi. Endi olar alystan arbamen sý tasymaıdy, úıiniń irgesindegi sapaly sýdy tutynady.

О́ńirdiń aýyzsý máselesi tolyq sheshiledi

Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»

Tegeýrindi tapsyrma

«Jalpy, ondaǵan jyl boıy qomaqty qarjy bólingenine qaramastan, aýyzsý máselesi áli sheshimin tapqan joq. Sondyqtan óńirlerdi damytýdyń ulttyq jobasy aıasynda bes jyl ishinde halyqty 100 paıyz taza aýyzsýmen qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Bul – Úkimettiń aldynda turǵan basty mindet», degen edi Prezıdent 2021 jylǵy 1 qyrqúıektegi «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atty Joldaýynda.

Memleket basshysynyń te­geýrindi tapsyrmasynan soń árbir eldi mekendi aýyzsýmen qamtamasyz etý jóninde kezeńdik jospar ázirlendi. Alys jatqan aýyldardaǵy aýyzsý máselesi alǵashqy bolyp qolǵa alyndy. Mine, jyl saıyn bul másele oń sheshimin taýyp kele jatyr. Ásirese byltyr men bıylǵy jyly shal­ǵaı aýyldarǵa sý tartylyp, tur­ǵyn­dar sapaly tirshilik kózin tutynyp otyr.

– Úkimet 2023–2029 jyl­darǵa arnal­ǵan turǵyn úı-kom­mýnaldyq ınfra­qurylymdy damytý tujyrymdamasyn be­kitip, oǵan sáıkes sý qubyry jeli­lerin salýǵa, qaıta jańǵyrtýǵa qarjy bóldi. Búginde sýmen jabdyqtaý qyz­metine oblys halqynyń 95,7 paıyzy, qala halqynyń 98,8 paıyzy, al aýyl turǵyndarynyń 93,6 paıyzy qamtyldy, – deıdi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary Arman Sattybaev.

 

Aýyzsýsyz aýyl qalmaıdy

Aımaqta 342 aýyldyq eldi meken bar. Ondaǵy jalpy halyq sany – 209 186. Qazirgi ýaqytta ortalyqtandyrylǵan sýmen 225 aýyl qamtylǵan. Bıyl aýyldyq eldi mekenderdi sapaly aýyzsýmen qam­tamasyz etýge qatysty 31 joba iske asyrylyp, 60 shaqyrym sý qubyry jelilerin salý men rekonstrýksııalaý jumysy júrip jatyr.

– Turǵyn úı-kommýnaldyq ınfraqu­rylymdy damytýdyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasy sheńberinde bıyl aýyldarda 31 jobany iske asyrýǵa 5,4 mlrd teńge bólindi. Onyń ishinde jańa jeliler salý jóninde 14 joba, qoldanystaǵy jelilerdi qaıta jańǵyrtý jóninde 17 joba júzege asý ústinde. Bólingen qarajatqa 93,8 sha­qyrym sý qubyry je­lilerin salý, qaıta jańartý josparlanǵan. Búgingi kúni 90,8 km sý qubyry jelileri salyndy, qaıta jańartyldy. Sonymen qosa, 26 aýyldyq eldi mekende sýdy tazartýdyń keshendi blok-modýlderin ornatyp jatyrmyz. Bul jumystarǵa bıýdjetten 700 mln teńge qarastyrylǵan. Jyl sońyna deıin sý qubyry jelileriniń qurylysyn, keshendi blok-modýlderin ornatýdy aıaqtaýdy jos­parlap otyrmyz. Bul aýyl­darda sýmen jabdyqtaý qyzmetterine qoljetimdilikti 95,6 paıyzǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beredi. 2025 jyly qalǵan 63 aýyldy 100 paıyz aýyzsýmen qamtamasyz etý mindeti tur. Oǵan 6,3 mlrd teńge qarastyrýdy jos­parlap otyrmyz, – deıdi A.Sattybaev.

 

Iri jobalarda irkilis joq

Bıylǵa josparlanǵan jobalardyń ishinde Jarly-Qarqaraly toptyq sý qubyrynyń qurylysy eń aýqymdy. Bul nysan iske qosylǵan soń qaladaǵy sý tapshylyǵy problemasy tolyǵymen sheshiledi. Qazirgi ýaqytta qyryq shaqy­rymdyq sý qubyryn tartý jumystary aıaqtalǵan. Endi qala ishindegi jeliler jańartylyp jatyr. Sý qubyry aldaǵy jyly toly­ǵymen iske qosylady. Aýdan­daǵy Qaraǵaıly, Mataq, Terekti, Búrkitti, Tomar eldi mekenderinde de aýyzsý qu­byr­­lary tartylyp jatyr. Toǵyz aýylda blok­tyq-modýldik sorǵy stansalary orna­tyldy.

Jaqynda ǵana sapaly aýyz­sýǵa qol jetkizgenderdiń biri Buqar jyraý aýdany Astahovka aýylyndaǵy el-jurt. 300-ge jýyq adam turatyn bul eldi mekenniń turǵyndary 30 jyldan beri aýyzsýdy aýyl syrtyndaǵy bir shaqyrym jerde aǵyp jatqan bulaqtan tasyp iship kelgen edi. Endi mine, «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasynyń sheńberinde ol beınetten qutylyp, sapaly aýyzsýǵa qol jetkizip otyr.

– О́tken jyly sý qubyry salynatynyn aıtqan kezde oǵan bárimiz kúmánmen qaraǵanymyz ras. Biraq ýáde etilgendeı, onyń qurylysy 2023 jyldyń jazynda qolǵa alynyp, bıyl kúzde támamdalyp otyr. Aýylǵa aýyzsýdyń kelgeni erekshe qýanysh syılady. Endi alystan arbamen sý tasymaımyz, beınetten qutyldyq, – deıdi aýyl turǵyny Arman Álimov.

Buqar jyraý aýdanynda bıyl taǵy úsh aýylda jańa sý qubyrlary paıdalanýǵa beriledi. Olar – Aqjar, Aıýly, Alabas. Osy jobalar iske asyrylǵannan keıin aýdan turǵyndarynyń 99 paıyzy or­ta­lyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz eti­ledi. Keler jyly bul kórsetkishti 100 pa­ıyzǵa jetkizemiz, deıdi aýdan bas­shylyǵy.

Aqtoǵaı aýdany Qýanysh aýylyn­daǵy­lardyń da qýany­shynda shek joq. Bul eldi meken de kópten beri sý tap­shy­lyǵyn sezinip kelgen. Qýanysh aýylynyń sý jelilerin tartyp bergen «LifeStoryInvest» JShS merdigeri márttik tanytqan. Kelisimshart boıynsha sý jelisin tek úıdiń aýlasyna deıin ǵana jetkizý kórsetilgen. Al jaýapty merdiger úıge deıin tartyp berip otyr. Aýyl halqy, aýyl ákimshiligi kompanııa qyz­metkeri Saǵat Dúısekınge dán rıza. Mer­diger tipti, aýyldyń meshitine, mek­tebine, klýbyna sýdy aqysyz tartyp bergen.

 

Baqylaý barynsha kúsheıedi

Jaqynda ǵana oblys ákim­diginde ótken apparattyq jıynda halyqtyń 100 paıy­z aýyzsýmen qamtamasyz etilýi kelesi jyldyń sońyna deıin erekshe baqylaýda bolatynyn atap ótti aımaq basshysy Ermaǵanbet Bólekpaev.

– Alda azamattardyń, ásirese aýyldyq jerlerde ómir súrý sapasyna tikeleı áser etetin sý qubyry jelilerin salý, qaıta qurýǵa qatysty úlken jumystar kútip tur. Maqsaty aıqyn, mindeti anyqtalǵan, qarjylandyrý máselesi sheshilip jatyr. Bul – bıýdjetti qalyptastyrý kezinde eskerilýge tıis basym mindet. Jumysty durys uıymdastyrý, jaýapkershiligimizdi este saq­taýymyz mańyzdy, – dedi Erma­ǵanbet Qabdýlauly.

90-jyldary oblystaǵy aýyldyń kóbi orta­lyqtan­dy­ryl­ǵan aýyzsýsyz edi. О́tken ǵasyrdyń 50-60 jyldary salyn­ǵan sý júıesi ábden tozǵan. Bul kúnde munyń bári «Aýyzsý», «Aq bulaq», «Nurly jer», «О́ńirlerdi damytý», «Aýyl – el besigi» sekildi birqatar memlekettik baǵ­­darlama arqyly sheshimin tapty. Má­selen, 1992 jyly oblystaǵy aýyl­dar­dyń ortalyqtandyrylǵan sýy bary tek 32 paıyzdyń shamasynda bolypty. Bú­ginde ol úles 100 paıyzǵa jýyqtady. Keler jyldyń sońyna deıin shalǵaı aýyl­dardyń aýzy tushy sýǵa 100 paıyz jetedi.

 

Qaraǵandy oblysy

Sońǵy jańalyqtar