Sharýasy shaıqalmaǵan aýdan

Sońǵy úsh jylda Esil aýdanyna respýblıka­lyq, oblystyq bıýdjetterden 5 mlrd 800 mln teńge, bıyl 3 mlrd 587 mln teńge bó­­­lindi. Osyndaı qarjylyq qol­daýdyń arqasynda aýdanda bıylǵy jyldyń on aıynda damýdyń oń serpini baıqalady. О́nimniń barlyq túrlerin óndirý ulǵaıtyldy, ın­fraqurylymdy damytý artty, halyqtyń ál-aýqaty men ómir súrý sapasy jaq­sara tústi. Halyqtyń ómir súrý sapasynyń basty kór­set­kishteriniń biri jalaqynyń ósýi desek, bıylǵy on aıda ortasha aılyq jalaqy 251 768 teńgeni qu­rady, bul ótken jyldyń sáıkes mer­zimimen salystyrǵanda 13 295 teńgege artyq, al aýdandaǵy negizgi óndiris salasy aýyl sharýa­shy­lyǵynda ol 264 140 teńgeni qurady.

Esil aýdanynyń ákimi Mereke Muhamedııarovtyń aıtýyna qa­raǵanda, bıyl aýdan dıqandary 300 myń gektarǵa jýyq egistik alqabynan 446,2 myń tonna dándi daqyl, 67,5 myń tonna maıly daqyl alǵan. Dándi daqyldyń gektar ónimdiligi 21,2 sentnerden bolsa, maıly daqyl gektaryna 12 sentnerden aınalǵan.

«Dıqandar egis alqabyn ár­ta­raptandyrý jumysyn da es­kerip otyrady. Bıyl maıly daqyldar egý 9,1 myń gektarǵa ul­ǵaı­tylyp, barlyǵy 58 myń gektar alqapqa egildi. Sonymen qatar bıyl 220 myń gektar egistik alqabyna 18,3 myń tonna mıneraldy tyńaıtqyshtar sebildi. Bul byltyrǵydan 5 myń tonnaǵa artyq. Dıqandar sapaly suryptardy arttyrýdy 10%-ǵa jetkizdi. Tehnıkalyq park 4,9 mlrd teńgege jańartylyp, 250 birlik jańa tehnıka satyp alyndy. Osynyń bárine Úkimettiń aýyl sharýashylyǵyn qoldaý baǵdarlamalarynyń arqasynda qol jetkizildi. Nátıjesinde buryn-sońdy bolmaǵan kólem­de astyq jınaldy», deıdi M.Mu­hamedııarov.

Aýdanda búginge deıin árqaı­synda 400 sıyrdan saýylatyn – 3, árqaısynda 100 sıyrdan saýylatyn 2 taýarly sút fermasy jumys isteıdi. Bıylǵy jyldyń 10 aıynda sút óndirýshiler 7147,8 tonna sút óndirip, kórsetkishti ótken jylmen salystyrǵanda 7 pa­ıyzǵa arttyrdy.

Bıyl aýdan aýmaǵynda eki ın­vestısııalyq joba iske asyryldy. Sonyń birin Kor­neevka aýylyndaǵy «Atameken-Agro-Korneevka» JShS iske asyryp, 11,7 mlrd teń­­gege golshtın-frız asyl tu­qymynyń 1300 sıyryna arnalǵan taýarly sút fermasyn salyp shyqty. Tolyq qýatyna engende bul ferma 60 adamǵa jumys ornyn ashyp, jylyna 7500 tonna sút óndiretin bolady. Kelesi ınvestısııalyq jobany «Azııa-Torańǵul» JShS iske asyryp, 4 mlrd teńgege 800 tuıaq sımmental sıyryn saýatyn taýarly-sút fermasyn saldy. Jalpy bıylǵy on aıda negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi 19,4 mlrd teńge boldy. Bul byltyrǵydan 5 mlrd 745 mln teńgege artyq.

О́nerkásip salasynyń ósimi byltyrǵy jyldyń sáıkes mer­zimimen salystyrǵanda tó­men­degen. Munyń basty sebebi aýdan aýmaǵynan qıyrshyqtas óndirý byltyrǵymen salystyr­ǵanda azaıyp qalǵan. О́ńdeý óner­kási­biniń ónimderi de tómen­degen. Bıyl aýdan aýmaǵynda «Qyzyl­jar joldary» JShS 800 mln teńgege jylyna 165 myń tonna asfalt shyǵara alatyn asfalt-beton zaýytyn salyp shyq­ty. Onda 12 jańa jumys oryny ashyldy. Mundaǵy ortasha eńbekaqy 300 myń teńgeden artyq bolmaq.

Aýdan ónerkásibiniń bolashaq jetistikteri qatarynda 2025-2028 jyldary salynyp, paıdalanýǵa beriletin 27 jel generatorlaryn aıtýǵa bolady. Bul jobany «Green Era company» JShS qolǵa alyp otyr. Joba quny 3 mlrd teńge, qýattylyǵy 200 M/Vatt bolady.

Aýdan aýmaǵynda kásipker­likpen aınalysqysy keletinder sany da jyl saıyn artyp keledi. Bıyl olar 7 mlrd teńgeniń ónimin shyǵarady dep kútilip otyr. Sonyń biri «Bereke» JK Gúlstan Jarasbaeva bıyl oblystyq «Bir aýyl – bir ónim» baıqaýynda sharýashylyq sabynyn shyǵarý boıynsha birinshi oryn aldy. «Damý» kásipkerlikti damytý qoryna usynylǵandardyń arasynda 1 mlrd teńgeniń 11 jobasy qoldaý tapqan.

Joldardy jóndeý jumys­tary da qarqyndy damyp keledi. Bıyl barlyǵy 60 shaqyrym jol jóndeldi. Budan bólek, alty aýyldyń 30 shaqyrymǵa je­tetin kentishilik joldary 1,3 mlrd teńgege jóndeldi. Mem­lekettik bıýdjet esebinen bıyl halyqtyń álsiz toptaryna arnalyp 300 mln teńgege 17 turǵyn úı salynǵan. Bulardan bólek, sharýashylyq ujymdary óz jumyskerlerine arnap 10 úı salǵan. Aýdan ortalyǵynda «Eń­bek» baǵdarlamasyna sáıkes qonys aýdarǵandarǵa arnap 53 mln teńgege 29 úı salynǵan. Bıyl aýdan aýmaǵyna jalpy sany 124 adamy bar 31 otbasy qonys aýda­rýshy, 16 adamy bar qandastar kóship kelgen.

Aýdanda jalpy bilim beretin 27 mektep bar, onyń 23-i shaǵyn jınaqtalǵandar. Oqýshylardyń jalpy kontıngenti 3 myńǵa jýyq, byltyrǵymen salystyrǵanda 80-ge artyq. Mektepke deıingi daıyndyq synyptarynda 203 baldyrǵan tárbıelenedi. Sóıtip 3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy mektepke deıingi tárbıemen qamtý 100%-dy quraıdy. Mektepke deıingi tárbıemen qamtý 1 jastan 6 jasqa deıin – 82,3%.

2024 jyly bilim salasyna 7 mıllıard 170 mıllıon 824 myń teńge bólindi. Aýdan mektepteriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaraqtandyrý, bilim berý nysandaryn jóndeýge 2024 jyly 394,4 mln teńge bólindi. Barlyq bilim berý mekemeleri keshendi qaýipsizdik júıesimen qamtamasyz etilgen. Osy maqsatqa aǵymdaǵy jyly 50 mıllıon teńge bólindi.

Jalpy somasy 256 mln teń­gege Amangeldi, Iаsnovka orta mektepteri men Qaraǵaı negizgi mektebine kúrdeli jóndeý júr­gizildi. 3 pándik kabınet satyp alyndy: Zagradovka orta mek­tebine hımııa kabıneti, sondaı-aq jalpy somasy 23,5 mln teńgege №1 Iаvlenka orta mektebine bıologııa, fızıka kabınetteri.

«Prometeı-Agro» JShS-niń (Iýrıı Shol) qarajaty esebinen Zagradovka orta mektebiniń aýma­ǵynda shamamen 5 mln teńgege ór­nektas tóseldi.

Aýdannyń emdeý-profı­laktıkalyq uıymdarynyń je­lisi 50 tósektik stasıonardan, aýysymyna 250 kelýshige arnalǵan emhanadan, 5 dári­gerlik ambýlatorııadan, 3 feld­sherlik-akýsherlik pýnktten, 29 medısınalyq beketten turady. Búgingi tańda aýdandyq aýrýhanada 26 dáriger, 151 orta me­dısınalyq qyzmetker jumys isteıdi. 2024 jyldyń tamyz aıynda Nıkolaevka aýylynyń dá­rigerlik ambýlatorııasyna jalpy praktıka dárigeri jumysqa ornalastyryldy. Materıaldyq-tehnıkalyq bazany nyǵaıtý maqsatynda aýdandyq aýrýhanaǵa jalpy somasy 210 mln teńgege jýyq medısınalyq jabdyq satyp alyndy, bul 2023 jylmen salystyrǵanda 98 mln teń­gege artyq. «Aýyl – el besigi» baǵ­darlamasy aıasynda 2024 jyly Nıkolaevka aýylynyń dárigerlik ambýlatorııasyna jalpy somasy 56 654,2 myń teńge qarjyǵa kúrdeli jóndeý júrgizildi.

Aýdanda qyzmeti mádenı murany saqtaýǵa, damytýǵa baǵyt­talǵan barlyq menshik nysa­nyndaǵy 46 mádenıet oryny jumys isteıdi. Bıyl 170 mln teńgeden astam somaǵa aýdandyq má­denıet úıine kúrdeli jón­deýler júrgizildi. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda Nı­kolaevka aýylynda mádenı-demalys ortalyǵynyń ǵımaraty paıdalanýǵa berildi.

«Aýyldyń úzdik mádenıet mekemesi» ataǵyna arnalǵan oblystyq baıqaýda bizdiń aýda­n 2 jyl qatarynan Gran-prı ıegeri atandy. «Bir el – bir kitap» respýblıkalyq aksııasy aıasynda Berdibek Soqpaqbaevtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan býktreıler baıqaýynda Esil aýda­nynyń balalar kitaphanasy Gran-prıge ıe boldy», deıdi aýda­n ákiminiń orynbasary Aınagúl Bektasova.

2025 jyly «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda Iаsnovka aýyldyq mádenıet úıiniń tóbesine 30 mln teńgege kúrdeli jóndeý júrgizý josparlanýda eken. Jo­balaý-smetalyq qujattama daıyn­dalyp, vedomstvodan tys saraptama júrgizilgen.

Aýdanda sportqa da úlken mán beriledi. Bıyl aýdan ortalyǵynda «Aq bıdaı-2024» aýyl sportynyń oblystyq merekesi ótkizilip, Esil aýdanynyń komandasy bas júl­dege ıe boldy. Qysqasha aıt­qanda, Esil boıyndaǵy aýdan­nyń búgingi tynys-tirshiligi osyndaı.

Soltústik Qazaqstan oblysy,

Esil aýdany