О́ndiris oshaqtary kóbeıip keledi
Oblys bıylǵy eginshilik kezeńinde aıtarlyqtaı nátıjege qol jetkizdi. О́ńirdiń agrarshylary ortasha ónimdilikti 14 s/ga-dan asyryp, keıingi onjyldyqta bolmaǵan 6,6 mln tonnadan astam kólemde rekordtyq astyq jınady. Munyń bári qajyrly eńbek, memlekettik qoldaý men zamanaýı agrotehnologııalardy ýaqtyly qoldanýdyń nátıjesinde múmkin boldy.
Jyl sońyna qaraı aýyl sharýashylyǵy ónimi kóleminde bir trln teńgeden asa qarajat kútilip otyr. Bul ótken jylmen salystyrǵanda, bir jarym esege kóp. Mal sharýashylyǵy ónimderiniń kólemi de artyp keledi. Bıyl Selınograd pen Arshaly aýdandarynda 3 sút-taýar fermasy iske qosyldy, taǵy ekeýi – aıaqtalý satysynda. О́ńdeý salasynda da oń dınamıka baıqalady. Bul baǵytta óńirde jyl basynan beri 208 mlrd teńgeden astam somaǵa azyq-túlik óndirgen. Et, sút, maıly jáne dándi daqyldardy óńdeıtin 67 kásiporyn jumys isteıdi.
Ákim agrarshylardy memlekettik qoldaý sharalary týraly da aıtty. Fermerler arasynda «Ken dala 2» kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryna jeńildikpen kredıt berý baǵdarlamasy erekshe suranysqa ıe. Ol aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge jalaqy tóleý úshin aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa, sapaly tuqymdardy, mıneraldy tyńaıtqyshtardy, basqa da qajetti taýarlar men qyzmetterdi aldyn ala satyp alýǵa kómektesedi.
Investısııa – el yrysy
Jyl basynan beri óńirde 460 mlrd teńgeden astam ınvestısııalyq bastamany iske asyrý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetti. Iri jobalardyń biri – Atbasar aýdanynda lokomotıv óndiretin zaýyt salý boldy. Ol keleshekte jylyna 360 birlik tehnıka shyǵaratyn bolady. Sondaı-aq Býrabaı men Zerendi aýdandarynda eki bıogaz zaýyttyń qurylysy oryn tebedi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda biz sheteldik kompanııamen astyqty tereń óńdeý boıynsha iri zaýyt salý týraly kelisimge qol qoıdyq. Bul joba myń jumys ornyn quryp qana qoımaı, eldiń eksporttyq áleýetin keńeıtý jolyndaǵy mańyzdy qadam bolady. Elimizdiń odan ári ekonomıkalyq ósýi men halyqaralyq saýda men ınvestısııalyq aǵyndarǵa ıntegrasııalanýy úshin qýatty serpin bolady», dep atap ótti oblys ákimi.
О́ńirdiń ınvestısııalyq ahýalyn jaqsartý maqsatynda respýblıkalyq mańyzy bar «Aqmola» ındýstrııalyq aımaǵy quryldy. Investorlar pýly osy aýmaqta óndiristi ornalastyrýǵa múddeli, derekterdi óńdeý ortalyǵyn, kólik-logıstıkalyq ortalyqty, aýyl sharýashylyǵy agregattaryn óndirý zaýytyn, t.b. salý josparlanyp jatyr. Oǵan qosa, elordada «Aqmola Invest» ınvestısııalar tartý ortalyǵy ashyldy. Ortalyq bazasynda 50 kompanııamen, onyń qatarynda Majarstan, Reseı, Túrkııa, Tájikstan, Aýstralııa, Germanııa, t.b. sheteldik kompanııalarmen kezdesýler ótkizildi.
Aýyzsý jobasy júzege asty
Oblysta halyqty sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etý máseleleri belsendi túrde sheshilip jatyr. «2024 jyly sýmen jabdyqtaý, sý burý jelilerin salý men rekonstrýksııalaýdyń 68 jobasyn iske asyrýǵa 34 mlrd teńgeden asa qarajat bólindi. 30 joba bıyl aıaqtalady. Al qalǵan 38 jobany 2025 jyly iske asyrý jumystary jalǵasady», dedi M.Ahmetjanov.
О́ńirdiń basty jetistikteriniń biri – Egindikól aýdanyndaǵy Nura toptyq sý qubyryn qaıta jańartýdy aıaqtaý. Sonyń arqasynda Qarǵaly, Janteke, Qumkól, Egindikól, Toǵanas eldi mekenderiniń turǵyndary taza aýyzsýǵa qol jetkizdi. Joba aıasynda 70 km sý qubyry jelisi salyndy. Úkimet rezervinen Egindikól jáne Qorǵaljyn aýdandaryndaǵy basty sý jınaǵyshtardy qaıta jańartýǵa qosymsha qarajat bólindi. Bul jobalar jergilikti turǵyndardyń ómir súrý sapasyn edáýir jaqsartyp, aýyzsýǵa úzdiksiz qoljetimdiligin qamtamasyz etedi.
Aıta ketý kerek, jyl sońyna qaraı oblys qalalarynda sýmen qamtý deńgeıi 99 %-ǵa, al aýyldyq eldi mekenderde 96,1%-ǵa jetedi. Qosymsha 10,5 myń adam aýyzsýmen qamtamasyz etiledi. Bul qabyldanyp jatqan sharalardyń tıimdiligi men osy baǵyttaǵy jumystyń mańyzdylyǵyn rastaıdy.
Jol ınfraqurylymyn damytýdyń jańa kezeńi
Kólik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý oblystaǵy negizgi baǵyttardyń biri bolyp qala beredi. «Respýblıkalyq jáne jergilikti mańyzy bar avtojoldardy salý men jóndeý boıynsha 130-dan astam jobany iske asyrý úshin 104 mlrd teńge qarjy bólindi. 800 shaqyrymǵa jýyq jalpyǵa ortaq paıdalanylatyn avtojoldar men eldi mekenderdiń kóshe-jol jelisi salyndy jáne jóndeldi», dedi oblys ákimi.
Bıyl eldi mekenderdegi joldardy jóndeýge erekshe nazar aýdaryldy. Sonyń qatarynda Astanaǵa irgeles eldi mekenderde bar. Iri jobalardy júzege asyrý Qosshy qalasynda, Talapker, Qaraótkel, Qoıandy, Jibek joly, Bozaıǵyr, basqa da kóptegen aýylda jalǵasty. Kókshetaýda Qopa kóli boıyndaǵy aýmaqty abattandyrý boıynsha aýqymdy jumys júrgizildi. Demeýshi qarajaty esebinen jaryqtandyrylǵan joǵary deńgeıli avtojol salyndy. Ol qala aýdandary arasyndaǵy kólik baılanysyn jaqsartyp qana qoımaı, ortalyq kóshelerdegi júktemeni jeńildetedi.
Jol qurylysynan basqa, gazben jabdyqtaý jobalaryna erekshe nazar aýdarylady. Memleket basshysynyń Joldaýyndaǵy mindetterdi iske asyrý sheńberinde elordalyq eldi mekenderdi, atap aıtqanda, Selınograd pen Arshaly aýdandaryn gazben jabdyqtaý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Qazirdiń ózinde 407 km gaz jelileri salyndy, Jibek joly aýylynda qurylys aıaqtaldy. Sondaı-aq «Nurly» О́K, Qoıandy men Shubar eldi mekenderinde jumys jalǵasyp otyr.
Ortalyq gazben jabdyqtaýǵa óńirdiń 23 myń turǵyny qol jetkize alady. 2025 jyly 68 myń adamdy qamtıtyn 6 eldi meken gazben qamtylady. Osy jobalardy iske asyrý halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa jáne zamanaýı ınfraqurylymdy qurýǵa yqpal etedi.
Baspana – basty másele
О́ńirdegi áleýmettik saıasattyń basym baǵytynyń biri – turǵyn úı qurylysy. Jalpy, bıyl oblysta 530 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul 5 myńnan asa aqmolalyqtyń turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartty. Bıýdjet qarajaty esebinen 9 kóppáterli turǵyn úı turǵyzyldy. Jyl sońyna deıin taǵy 16 turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde halyqtyń áleýmettik osal toptary daıyn páterlerdi satyp alý arqyly baspanamen qamtamasyz etiledi. Tańdaý talaptary kúsheıtildi. Belgili bir jaılylyq klasy men qajetti ınfraqurylymy bar turǵyn úı satyp alýǵa múmkindik bar. Bul tetik kópbalaly otbasylarǵa, jetim balalarǵa jáne azamattardyń basqa da sanattaryna arnalǵan turǵyn úı máselelerin jedel sheshýge múmkindik beredi. Barlyq shara kesheni 2 myńǵa jýyq otbasynyń turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartady. Eń bastysy – turǵyn úıge kezekti qysqartýǵa múmkindik beredi», dedi M.Ahmetjanov.
Bıyl HÁOT sanatyndaǵy azamattar úshin 736 jaıly páter satyp alyndy. Jyl sońyna deıin Atbasar, Astrahan, Býrabaı men Qorǵaljyn aýdandarynda taǵy 104 páter satyp alynady. Aıtarlyǵy, bolashaqta bul úıler jekeshelendirýge jatady. Bul mehanızm alǵash ret Aqmoladan bastaý aldy. Sondaı-aq bıyl Kókshetaýda turǵyn úı qoryn jańartý baǵdarlamasy bastaldy. Oblys ortalyǵynda eski úıler syrylyp, ornyna 11 zamanaýı turǵyn úı kesheni salynady.
