– Oý, aǵasy, tynyshtyq pa, ne bolyp qaldy sonshama?
– Nasharsyńdar, osalsyńdar.
– Nege?
– Myqty bolsańdar, myna qoǵam osyndaı qoıyrtpaqqa tolyp keter me edi?
– Aıtyp ta, jazyp ta jatyrmyz. Odan kende bolǵan jerimiz joq. Biraq sony estir qulaq, uǵar sana az bolyp tur ǵoı.
– Mine, senderdiń osaldyqtaryń – qulaqtarǵa estirte, sanalarǵa uqtyra almaǵandyqtaryńda. Dástúrli jýrnalıstıkany óz deńgeıinde ustap qala almadyńdar. Túrli áleýmettik jelide «ottaıtyndar» men dattaıtyndardyń, jeńiltek, ársiz de nársiz oıyn aıqaılap aıtpaı aıyzy qanbaıtyn jaıdaqtardyń, blogerler men «pıarshıkterdiń», ishkeni men jegenin dáripteıtin dańǵoılardyń daýryqpa úniniń astynda qalǵan qoǵamdy salıqaly, salmaqty, dástúrli jýrnalıstıka qutqarýǵa tıis.
Men oılanyp qaldym. On jerden oılanyp, tolǵansań da aǵam aıtyp otyrǵan máseleniń sheshimin tabý qıyn-aq. Muny sharasyzdyq deımiz be, qalaı?..
Aǵam sózin jalǵady.
– Dástúrli jýrnalıstıkanyń qadamyn ashyp, alǵa ozdyrý kerek. Osynyń amalyn tappaı ońbaımyz. Myna aqparattyq keńistigimizge, aqparat almasý alańymyzǵa syrttan kelip jatqan neshe túrli beıádep, jurtty buzatyn, adastyratyn, eliktiretin, jeliktiretin kórsetilimder men jarııalanymdar, saıası hám mádenı-tanymdyq shabýyldar bizdiń óz ishimizdegi áleýmettik jelini ońdy-soldy paıdalanýshylar tarapynan kórip jatqan quqaıymyzdyń janynda jip ese almaı qaldy, – dedi aǵam.
Aǵamnyń aıtýynsha, anaǵan da, mynaǵan da aralasyp edireńdegen áperbaqandar men qoltyqqa sý búrkýshilerdiń, otqa maı quıyp, búlikke úndeýshilerdiń, tanymymyzǵa jat dúnıelerdi nasıhattaýshylardyń, qazaqtyń salt-dástúrinen habary az, biraq onyń janashyry bolǵansyp shala búlinip júrgenderdiń, ultymyzǵa, tilimizge bolysqan túr tanytqanymen óz jazylýshylarynyń kóp bolýynan ózge tileýi joq joıdasyzdardyń, jartykesh derekterin tyqpyshtap tarıh pen ádebıettiń tóbe bıi bolýǵa umtylǵan aıǵaıshylardyń, ishkeni men jegenin, kıgeni men sheshkenin mán-maǵynasyz jarııalaıtyndardyń, ne aıtsa da eki sóziniń biri bylapyt, boqtyq sózden turatyn, aýzynan aq ıt kirip, kók ıt shyǵatyn mádenıetsiz mástekterdiń, Qudaı násip etip esimi el aýzyna ilikken, kóptiń kóz aldynda ónerimen jıi kórinetin, daryny men talanty daralaǵan, jurttan osy artyqshylyǵyn izgilik pen ıgilikke, qoǵam tárbıesine, ózinen keıingige úlgi bolýǵa arnaýdyń ornyna halyq densaýlyǵyn ýaıymdaǵansyp, túrli dári-dármek, jaqpamaıdy uıat pen ádepti syryp qoıyp, yńǵaısyz keıipte jarnamalaýshylardyń qoǵamnyń betin ońǵa emes, solǵa buryp, tyǵyryqqa tiremesine eshkim kepil bola almaıdy. Eger eshkim kepil bola almasa, onda osy bastan batyl túrde tıisti sharalar qabyldanǵany jón. Ásirese búginde názik te sezimtal mánerde júrgizilýge, syrtqa baıqatpaı iske asyrylýǵa tıis saıası-ekonomıkalyq, mádenı-rýhanı sharýalardy, qazaq qoǵamy ishindegi tynys-tirshilikti, óz qazanymyzdyń qalaı qaınap jatqanyn búkil álemge pash etýde osy áleýmettik jeliler aldyna qara salmaı keledi. Bul bizdi oılandyrýǵa tıis. О́ıtkeni máseleniń tórkini memleketimizdiń qaýipsizdigine qatysty.
Onyń oıynsha, el bolyp aqyldasyp, áleýmettik jelilerdi sóz bostandyǵyna nuqsan keltirmeıtindeı, pikir alýandyǵyna tusaý salynbaıtyndaı etip bir júıege keltirý kerek. Bul júıe «tártipke baǵynǵan qul bolmaıdy, tártipsiz el bolmaıdy» sharty aıasynda qalyptastyrylýǵa tıis. Ereje kerek. Bul eń quryǵanda jeli paıdalanýshylar mádenıetin kóteretindeı, jaýapkershilik júgin sezindiretindeı, ádepti bolýǵa úndeıtindeı deńgeıde bolǵany abzal.
Qarap otyrsam, meniń aǵam elge shyn jany ashıtyn tileýles myńdaǵan aǵaıynnyń jıyntyq beınesi sekildi.
