Biraq osy jerde men elimizdegi jasandy ıntellekt pen tehnologııalyq úderistiń damýyn bul suhbatta aıtylǵan basqa da oılar tóńireginde órbitkim keledi. О́ıtkeni tehnologııa men jasandy ıntellektige bir qaraǵanda úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyndaı kórinse de, basqa suraqtarǵa bergen jaýaby keıbir oıymyzǵa tamyzyq bolady.
Mysaly, ol kisi «Prezıdenttik basqarý júıesi áli de Qazaqstannyń búgingi ahýalynda óz tıimdiligin kórsetip keledi», dedi. Al Prezıdent ınnovasııa men sıfrly transformasııa salasyn ilgeriletýge tikeleı yqpal etip otyr. Prezıdenttiń saıası baǵyt-baǵdary men naqty tapsyrmalary arqaý bolǵandyqtan, memlekettik apparat azamattarǵa sapaly qyzmet kórsetýdi jedeldete sıfrlandyrýda. Osy oraıda sıfrly tehnologııalardy kúndelikti ómirge engizý halyqtyń turmys-tirshiligin jeńildetip, básekege qabiletti arttyrary sózsiz. Memleket tarapynan IT-ekojúıelerdi damytý jumysy da, el ishinde «Astana Hub» sekildi iri tehnoparkter men Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek myrzanyń tarapynan jasalyp jatqan «AI-Sana» sekildi bastamalar men elimizdiń irgeli oqý oryndaryndaǵy sýperkompıýter klasterleriniń ashylǵany da – maqtaýǵa turarlyq qadam.
Memlekettiń osyndaı naqty ustanymy – bizdiń elimizdi Eýrazııa keńistigindegi iri sıfrly habqa aınaldyrýǵa áleýetti ekenimizdi kórsetedi. Joǵary oqý oryndarynda «Google» kompanııasymen birlesip jasalǵan kýrstardyń engizilýi, «KazLLM» jáne «Alem.AI» sekildi irgeli bastamalardyń qolǵa alynýy – Prezıdenttiń ınnovasııaǵa jáne sıfrly ekonomıkaǵa mańyz bergeniniń aıǵaǵy.
Degenmen bul suhbattyń aıasynda Prezıdent ınvestısııanyń mańyzyn alǵa tartqanyna qaramastan, tehnologııa men sıfrly sheshimderge baǵyttalǵan batyl qadamdar áli de jetkiliksiz kórinedi. Naqty aıtqanda, sıfrly nemese IT-jobalardy tikeleı qoldaý, sýbsıdııa bólý nemese salyqtyq jeńildik berý sharalary «Astana Hub»-ty aıtpaǵanda, tolyqqandy kórinis tappaı keledi. Eldegi bıznes úshin jeńildetilgen nesıeler men qaıtarymsyz granttar kóp jaǵdaıda aýyl sharýashylyǵy nemese ónerkásip salasyna kóbirek baǵyttalady da, tehnologııalyq ınnovasııa jobalary onymen salystyrǵanda az qamtylady. Mundaı ahýal memleket qoldaýyn qajet etetin sıfrly startaptar men ınnovasııalyq jobalarǵa kedergi týdyrýy múmkin.
Sonymen qatar memleket pen jeke sektordyń arasyndaǵy seriktestiktiń áleýeti jetkilikti deńgeıde ashylmaǵandaı áser qaldyrady. Memlekettik qurylymdar jańa tehnologııalardy ilgeriletkenmen, jekemenshik sektor men venchýrlyq qorlardyń qoldaýy, batyl sheshim qabyldaýy jetkiliksiz bolyp tur. Prezıdenttiń saıası jigeri bar, ol tipti bir sózinde «Men mınıstrlerden neǵurlym tıimdi jumys isteýdi jáne sheshim qabyldaǵanda batyl bolýdy únemi talap etemin» dese de, naqty yntalandyrý men jan-jaqty baǵdarlama jasaýda shabandyq seziledi. Oǵan qosa mınıstrler kabınetinde «Eldiń sıfrlyq damýy men jasandy ıntellektini engizýmen tek salalyq mınıstrlik aınalysý kerek» degen kózqaras bar sııaqty. Tehnologııa – aýyl sharýashylyqqa da, densaýlyq saqtaýǵa da, ekonomıkaǵa da, Ádilet mınıstrligi men saýdaǵa, energetıka salasyna da kerek. Sondyqtan bizdiń memlekettik apparat elimizdegi álemdik IT-kompanııalardyń ókildikterine barynsha ashyq bolǵany az. Oǵan qosa otandyq tehnologııalyq alyptardy ósirip, básekelestikke shyńdaıtyn iri jobalarǵa serpilis berýi kerek.
Osy jerde qytaılyq ádisti tilge tıek etpeı ketýge bolmaıdy. Qytaı memleketiniń jasandy ıntellekt jáne tehnologııa baǵytynda aıtarlyqtaı nátıjege jetip, bul salada búginde AQSh sekildi alpaýyt memleketke des bermeı otyrǵany:
1) tehnologııa salasynda ınvestısııany kóbeıtý;
2) memlekettiń nazaryn bul salaǵa tolyq aýdartý;
3) bıznes pen ǵylymı ortanyń tehnologııa salasyndaǵy bastamalaryna tolyq qoldaý jáne serpin berý arqyly júzege asty. Bizge de osyndaı joǵary ambısııalyq qadamdar qajet.
Soǵan qaramastan Prezıdenttiń jasandy ıntellektini damytýdy jaýapkershilikpen qolǵa alýy qýantady. Endi onyń ekonomıkalyq ósim úshin ǵana emes, qoǵamdyq úderisterdiń tıimdiligin arttyrý úshin de kúndelikti tájirıbege engizý asa qajet.
Ásirese jekemenshik sektor men ınvestorlardyń belsendi qatysýy, startaptar men venchýrlyq qorlardyń kóbeıýi arqyly el ekonomıkasynyń irgeli quramdas bóligine aınalatyn jańa ónerkásip qalyptasýy yqtımal. Táýekelge bel býyp, bolashaǵy zor tehnologııalarǵa qarjy salatyn kásipkerler qataryn arttyrýǵa memleket jan-jaqty qoldaý kórsetse, otandyq IT-ındýstrııanyń tamyry tereńdeı túsedi. Osy rette memlekettik organdar da bıznestiń pikirine qulaq asyp, ashyq dıalog tetikterin damytyp, jańa bastamalardy birlese oryndaýdy jalǵastyrǵany jón.
