Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Qazaq ádebıeti pániniń kezekti saǵatynda otyrmyz. Keń ıyqty, qyrma saqal muǵalim bárimizdi bir sholyp shyqty da: «Al, qane, kim «Aqqýlar uıyqtaǵanda» poemasyn jattady?», dedi. Men sııaqty birnesheýi 10-15 shýmaǵyn jattaǵanyn aıtyp, aldyn-ala aqtalyp jatty. Synyp ishi sál únsizdikke oryn berdi. Kenet muǵalimimiz: «Balalar, buny qazaqtyń eń myqty aqynynyń biri jazǵan, al atalǵan shyǵarmada adamnyń rýhy, jany, qasıeti bar, endeshe osyndaı poemany qazir jattamasańdar, senderden ne kútýge bolady?», dep aýyr kúrsinip aldy.
Bárimizdiń basymyz salbyrap ketti. Kenet óli tynyshtyqty buzyp, bir daýys, názik ún til qatty. «Men jattap keldim», dedi. Japyryla álgi ún ıesine qaradyq. Uıǵyr qyzy Gúlnısa eken. Synyptaǵy alpys kóz qadalǵanyn kórip, ol «Aqqýlar uıyqtaǵanda» poemasyn jattaǵany úshin ózin kináli sezingendeı boldy. Tipti ózine degen keı kózqarastan «tynysh otyrmaı, sende bir» degen lepti de sezgen sııaqty. Qapelimde ne isterin bilmeı, sasty.
«Qane, beri kele ǵoı», dedi pán muǵalimi. Toqpaqtaı burymyn bulǵańdatyp, taqtaǵa shyqqan Gúlnısa al, kep aqtarylsyn.
«О́zen de joq syımaǵan arnasyna,
Jylǵa da joq dalamen jalǵasýǵa.
Tasta tunǵan jańbyrdyń tamshysyndaı,
Qalaı bitken myna kól taý basyna».
Onyń sańqyldaǵan daýysy osylaı synyp ishin qaq tilip, ózgeshe bir álemge bastap bara jatty. Ne degen túısik? Ne degen nıet? Bárimiz siltideı tynǵan ortada óleńniń qudiretine bas ıip, sonymen birge qalyqtap, sonymen birge «sóılegendeımiz». Gúlnısanyń úni osylaı damyldap baryp, basyldy. О́n-boıyna bir ǵasyrdyń, belgili bir ǵalamnyń qasıetin syıǵyzǵan uly shyǵarmany shynaıy da bar sezimmen jattap alǵanyna onyń ózi de senbegendeı. «Aınalaıyn, Gúlnısa, sen aman bol! Bul shyǵarmany sen ǵana júrekpen túsingendeısiń», dep maqtaý aıtty muǵalim.
Sosyn bizge burylyp: «Kórdińder me? Adamda namys degen bolady. Sony túsinińder. Basqa ulttyń ókili bolsa da, Gúlnısada júrek bar eken. «Aqqýlar uıyqtaǵandany» sezinipti, túsinipti. Al senderdi bilmeımin», dedi de, asyǵys basyp synyptan shyǵa jóneldi. Sodan beri attaı jelip jıyrma eki jyl óte shyǵypty. Biraq osy bir oqıǵa meniń kóz aldymda máńgi qalyp qoıdy.
О́tken jazda aýylǵa barǵanda, anadaıdan Gúlnısany kórdim. Kishkentaı ulyn jetelep kele jatyr eken. Burylyp amandastym. Áredikte «Aqqýlar uıyqtaǵandany» umytqan joqsyń ba?», dep suradym. Áli umytpapty.
«Jetim kóldiń» basynda jylqy jatqan,
Dóńge shyǵyp qart turǵan jylqy baqqan.
«...Apyr-aı, bul kim boldy, tańsáride,
Kórgensiz, kól basynda myltyq atqan?!»
dep shubyrta jóneldi.
«Shynymen áli umytpapty», dep kúbirledim ishteı. Gúlnısa balasyn ertip anadaıda ketip barady. Dúkennen gúl satyp alyp, oǵan aparyp berdim. «Bul ne úshin?», dedi. «Aqqýlar uıyqtaǵanda» úshin», dedim. Sol sát onyń kózinde beıtanys bir ushqyn laýlap turǵandaı boldy.
