Prezıdenttiń Úkimetke bergen tapsyrmalarynyń bárinde ınvestısııa tartýǵa, ozyq tehnologııalardy engizýge jáne barlyq deńgeıdegi laýazymdy tulǵalardyń ekonomıkanyń turaqty damýyn qamtamasyz etýi úshin batyl ári utymdy sheshimder qabyldaýyna erekshe basymdyq beriledi. Munyń bári eldiń uzaq merzimdi ulttyq múddelerin aıshyqtaıdy. Jáne negizgi mindetimiz – azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýdy qamtamasyz etýdi sheshýge tıis.
Kúrdeli geosaıası ahýal men eldegi qıyndyqtarǵa qaramastan, Úkimet 2024 jyly ekonomıkada 4,8 paıyz ósimdi qamtamasyz etkenin atap ótken jón. Aýyl sharýashylyǵy, qurylys jáne saýda – oń qarqyn kórsetken eń úzdik úsh sala.
Agroónerkásiptik keshenniń jetistigi aıqyn kórinip tur. Byltyr memleket tarapynan bul salaǵa erekshe kóńil bólingen edi. Ol óz nátıjesin kórsetip otyr. 2025 jyly Memleket basshysy osy qarqyndy kúsheıtip, egis jumystaryna 700 mlrd teńge baǵyttaý mindetin qoıdy. Bul – rekordtyq kórsetkish. Sharýalar osy senimdi aqtap, Qazaqstannyń agroónerkásip kesheni damýdyń jańa deńgeıine shyǵady dep bilemin.
Depýtattar Prezıdent bergen tapsyrmalardyń bárin muqııat zerdeledi. Ekonomıkany ári qaraı jańǵyrtý aıasynda Parlamenttiń aldyna birqatar aýqymdy ári naqty mindet qoıylyp otyr.
Birinshi. Prezıdent ekonomıkany damytýǵa baǵyttalǵan aldaǵy jumys barysynda aıqyn jáne turaqty zańnamamen qamtamasyz etýge taǵy da nazar aýdardy. Salyq jáne Bıýdjet kodeksteri osy istiń basty dińgegi deýge bolady.
Qoǵamda osy zańdar retteıtin máseleler eń qyzý talqylanyp jatqanyn bárimiz kórip otyrmyz. Munda ońaı sheshimder joq, popýlızmge jol berilmeıdi, barlyq faktor naqty eseptelip, eskerilýge tıis. Qarjy tapshylyǵy júıeli túrde túbegeıli sheshilýi qajet. Al eldiń turaqty alǵa basýy úshin álemdegi kóshbasshy elder sııaqty jyl saıyn damýǵa baǵyttalǵan bıýdjettiń kólemin 20 paıyz deńgeıinde qamtamasyz etýimiz kerek.
Parlamentte jańa kodekster boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Salyq kodeksi jónindegi jumys tobyna 300-den asa adam kirdi. Olar – sarapshylar, bıznes qaýymdastyqtar men kásipkerlik ortanyń, múddeli mınıstrlikterdiń ókilderi. Árqaısysynyń óz kózqarasy bar. Ár otyrys qyzý ótip jatyr. Pikirtalas ashyq ári jarııa túrde júrgizilip jatyr. Prezıdenttiń búgingi bergen tapsyrmalaryn eskere otyryp, depýtattar osy jumysty kúsheıte túsedi.
Ekinshi. Depýtattar jýyq arada jer qoınaýyn paıdalanýshylar úshin túsinikti jáne ashyq zańnamalyq negiz qalyptastyrý boıynsha sharalar qabyldaıdy. Byltyr Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha bul baǵytta aýqymdy jumys bastalyp ketti. Elge iri sheteldik kompanııalar kele bastady. Osy jumysty jalǵastyrýymyz kerek. Ol degenimiz – mıllıondaǵan dollar ıvestısııa jáne qosymsha jumys oryndary. Bul salada bizdiń memleketimizdiń áleýeti mol. Búginde oǵan álemdik alpaýyttardyń qyzyǵýshylyǵy zor.
Úshinshi. Sıfrlandyrý boıynsha da zań shyǵarý jumysyn kúsheıtýimiz qajet. Qazaqstan bul baǵytta kósh basynda keledi. Biraq bosańsýǵa bolmaıdy. Qazirgi tańda osy salada kúndelikti ózgerister bolyp jatyr. Sondyqtan biz sıfrlyq áleýetimizdi úzdiksiz jetildirip otyrýǵa tıispiz.
Memleket basshysy Úkimet aldyna qoıǵan strategııalyq mindetterdi quqyqtyq turǵyda qamtamasyz etý úshin Májilis Sıfrlyq kodeks pen jasandy ıntellekt týraly zań jobasyn ázirlep jatyr. Olardyń maqsaty – elimizde úzdik sıfrlyq jobalardy endirý úshin eń progressıvti orta qalyptastyrý. Bul – quqyqtyq qatynastardaǵy jańa sala. Sol sebepti Qazaqstannyń álemdik reıtıngterden laıyqty ornyn tabýyna barlyq múmkindigi bar.
Biraq máseleniń ekinshi jaǵy da joq emes. Turmysymyzǵa sıfrlandyrýdyń dendep enýimen qatar kıberqylmystan tónetin qaýip-qaterler de artyp keledi. Búginde bul túıtkilmen barlyq el betpe-bet kelip otyr. Biz qazirdiń ózinde ınternet-platformalardyń qyzmetin zańnamalyq turǵyda retteýde biraz is atqardyq. Alaıda áli de jumys kóp ekenin kórip otyrmyz. Múddeli memlekettik organdar álemdik tájirıbeni eskere otyryp, kıberkeńistikte jalǵan aqparatpen, manıpýlıasııamen, alaýyzdyq týdyrýmen kúresý úshin jańa sharalar usynýǵa tıis. Depýtattar osy máseleni óz baqylaýynda ustaıdy.
Tórtinshi. Prezıdent mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesin reformalaý boıynsha zańnamalyq sharalar ázirleýge erekshe mán berdi. Keshe Májiliste osy máselege arnalǵan Úkimet saǵaty ótti. Jan-jaqty talqylaý boldy. Is-shara BAQ-ta keńinen jarııalandy. Depýtattar saılaýshylar atynan kóptegen suraq qoıdy. Bul – tarıfter, qyzmetterdiń sapasy, jumys reglamentteri sııaqty birqatar ózekti másele. Sóıtip, Májilis irgeli usynystar daıyndady. Túıtkil az emes. Olardyń bári ázirlenip jatqan zań jobasy aıasynda sheshilýi qajet.
Besinshi. Úkimettiń jumysyn jandandyrýda óńirlik ıntegrasııa jańa naqty baǵytqa aınalýy kerek. Memleket basshysynyń syndarly saıasaty arqyly Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy bes eldiń uıysýy eń joǵary deńgeıde júrip jatyr. Bul barlyq salada tyń mýltıplıkatıvti básekelestik múmkindikterge jol ashýda. Endigi kezekte Úkimet osy áriptestikti ónerkásip, kólik, logıstıka, agroónerkásiptik keshen, IT-sektor jáne basqa da salalarda naqty mazmunmen tolyqtyrýy qajet. Biz Prezıdent qalyptastyrǵan damýdyń jańa múmkindikterin barynsha paıdalanýǵa tıispiz. Depýtattar parlamenttik dıplomatııa aıasynda atalǵan máselelerdi sheshýge atsalysady.
Memleket basshysy qazirgi tańda atom salasyn damytýǵa aıryqsha kóńil bólip otyr. Jańa atom stansalaryn salý naqty aımaqtardyń ǵana emes, jalpy memleket úshin de damýdyń jańa múmkindikterine jol ashary anyq. О́ıtkeni qoljetimdi ári senimdi qýat kózi bıznes pen óndiristiń damýy úshin berik negiz bolmaq. Osy faktorlardy eskere otyryp, depýtattar ekinshi AES-tiń salynatyn jerin anyqtaý boıynsha óz usynysyn daıyndaıdy.
Sonymen qatar Prezıdent Amanat partııasynyń «Ákimder mektebi» jobasyna oń baǵa berdi. Barlyq deńgeıdegi ákimderdiń saılanýy Memleket basshysy qolǵa alǵan negizgi reformanyń birine aınaldy. Saılanǵan ákimderdiń saılaýshylar senimin tolyq aqtaýy, atqarýshy bılik júıesinde jumys isteýge qajetti quziretiniń bolýy óte mańyzdy. Partııa osy mindetti Úkimetpen birlese sheshýge daıyn.
Jalpy, Qasym-Jomart Kemeluly búgin qoǵamdy tolǵandyryp otyrǵan eń túıtkildi máseleler boıynsha kózqarasymen bólisti. Bul – depýtattar men Úkimettiń birlesken is-áreketi úshin naqty ári basym baǵyttar. Endi ýaqyt sozdyrmaı, bul jumysqa bilek sybana kirisý kerek.
Erlan QOShANOV, Májilis tóraǵasy
