Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Dostyq úıi – Mańǵystaýdyń syıy
Keıingi otyz jyl bederinde qazaq halqymen taǵdyrdyń táleıimen bir arnaǵa toǵysqan túrli dıaspora bolashaq baǵdaryn, arman-ańsaryn ortaq etip, táýelsiz memlekettiń shańyraǵynda bir úıdiń balalaryndaı tatý-tátti ǵumyr keship jatyr. Osy irgesi myǵym qalanyp, ýyǵy berik qadalǵan birlikti saqtap, ári qaraı kemeldendirý úshin ne istemek kerek? Bul baǵyttaǵy «Qoǵamdyq kelisim» mekemeleriniń qyzmeti qandaı? Kókeıdegi osy suraqtarǵa jaýap almaq nıetpen Dostyq úıiniń tabaldyryǵyn attadyq.
«Qoǵamdyq kelisim» mekemesiniń baspasóz hatshysy Arman Jánıevpen birge Dostyq úıin saıahattap júrmiz. Keıipkerimiz áńgimesin Astana qalasyndaǵy túrli etnostyń qarashańyraǵyna aınalǵan saltanatty saraıdy Mańǵystaý oblysynyń ákimdigi Assambleıanyń 20 jyldyǵy qarsańynda salyp bergeninen bastady.
«Sizder kórip otyrǵan bul ǵımaratty Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵyna oraı Astana qalasyna Mańǵystaý oblysy jurtshylyǵy syıǵa tartty. Qazir bul orda elimizdegi etnostardyń rýhanı-mádenı oshaǵy sanalady. Búgingi tańda Dostyq úıinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Astana qalalyq fılıalyna qarasty 22 etnomádenı birlestik jumys istep tur. Bizdiń Astana qalasy ákimdigi janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» mekemesi osy baǵyttaǵy keshendi jumystardy úılestiredi», dedi óz sózinde.
Táýelsiz Qazaqstan memleketinen pana tapqan dıasporalardyń mádenı qundylyqtarynyń saqtalýy, damýy, nasıhattalýy úshin jaıly kúı kerektigi anyq. Ol jaıly jaǵdaıdy Astanadaǵy Dostyq úıi tolyq qamtamasyz etip otyr. Máselen, osy shańyraqta 36 shyǵarmashylyq ujym, 3 etnolıngvıstıkalyq mektep, Ǵylymı-saraptamalyq top, Analar keńesi, Assambleıa jastary respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń Astana qalasyndaǵy ókildigi, Aqsaqaldar keńesi, «Jomart jan» qaıyrymdylyq qyzmetin úılestirý ortalyǵy, «Analar amanaty» qolóner shyǵarmashylyǵy ortalyǵy, «Mámile» sıtýasııalyq qazaq tili pikirtalas klýby», «ANK Live» tikeleı efır stýdııasy, medıa ortalyq, Jýrnalıster klýby, t.b ujymdardyń jumys jasap turýy joǵarydaǵy sózimizge dálel bola alady.
Syıly qonaqtar bas suǵatyn orda
Dostyq úıiniń kireberisindegi úlken zalda ornalasqan «Analar amanaty» qolóner shyǵarmashylyǵy ortalyǵyn tamashalap júrgenbiz. Astana qalasy ákimdigi janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» mekemesiniń basshysy Nural Baǵytuly Aıdashev bastaǵan bir top qonaq mýzeı jádigerlerin tamashalaýǵa kirdi. Top ishinen memlekettik jáne qoǵam qaıratkeri Vladımır Bojko men Belarýstyń Qazaqstandaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi Alekseı Bogdanovtardy tanydyq.
Dostyq úıiniń dırektory Nural Baǵytuly Belarýs elshisine kórmege qoıylǵan qazaqtyń qamshy, sandyq, qalqan sekildi ulttyq jádigerlerimen tanystyryp, qoǵam qaıratkeri Vladımır Bojko basshynyń áńgimesin ázilmen kómkerip otyrdy. Nural Baǵytulynyń aıtýynsha, qonaqtar «Rodny kýt» belarýs mádenı ortalyǵynyń uıytqy bolýymen ótkeli jatqan «Qazaqstan halqy Assambeleıasy – birliktiń biregeı modeli» atty dóńgelek ústelge qatysýǵa kelipti. Dóńgelek ústel aıasynda elimizdiń eń basty qundylyǵy yntymaq pen birlik taqyrybynda áńgime qozǵalyp, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jumysy talqyǵa túspek eken.
Baspasóz hatshysy Arman Jánıev Dostyq úıinde mundaı delegasııalar jıi keletinin sóz etti.
«Dostyq úıi halyqtyq dıplomatııa tájirıbesin damyta otyryp, óz alańynda sheteldik delegasııalardy turaqty túrde qabyldaıdy. Mysaly, osyǵan deıin Dostyq úıinde Bolgarııanyń vıse-prezıdenti Ilııana Iotova, Nelson Mandelanyń nemeresi Tembıkele Mandela, Italııa, Reseı, Armenııa, Ingýshetııa, Ázerbaıjan, О́zbekstan, Belarýs, Qyrǵyzstan, Tájikstan parlamentteriniń spıkerleri men depýtattary, Pomor akademııasynyń (Polsha) ókili Dorota Smetana-Bolovko, Bashqurtstan Respýblıkasynyń basshysy R.F.Habırovtar qonaqta boldy. Siz, mine, Belarýs elshisiniń kelýine kýá bolyp otyrsyz», dedi ol.
Sondaı-aq baspasóz hatshysy Dostyq úıine 2024 jyldyń 6 tamyzynda tanymal polıak túrkitanýshysy, saıasattaný magıstri Iаkýb Iаkýsık kelip, kezdesý ótkizgenin, is-shara barysynda túrki mádenı murasyn saqtaý men damytýǵa qatysty máselelerdi talqylanǵanyn tilge tıek etti.
Qaıyrymdylyq mekeni
Qaıyrymdylyq júrekterge jylý syılaıdy. Astanadaǵy Dostyq úıi jabyrqaǵannyń kóńilin kóterip, muqtajdarǵa járdem qolyn sozýǵa árdaıym daıyn. Elordalyq assambleıa qaıyrymdylyq jasaýdy basty qaǵıdalarynyń birine aınaldyrǵan. Etnomádenı birlestikterdiń músheleri árqashan túrli qaıyrymdylyq aksııasyna qatysyp, kópbalaly jáne az qamtylǵan otbasylarǵa, jalǵyzilikti jandarǵa, múmkindigi shekteýli balalarǵa, soǵys ardagerleri men tyl eńbekkerlerine kómek kórsetedi eken.
Bizdiń jolbasshymyz Arman Jánıev: «Assambleıanyń negizgi jobalarynyń biri – «Júrekten – júrekke» baǵdarlamasy. Osy joba aıasynda Dostyq úıiniń bazasynda О́zbek etnomádenı ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary H.Sháripovtiń tóraǵalyǵymen qalalyq shtab qurylǵan. Byltyrǵy sý tasqyny kezinde bul shtab kún-tún demeı qarqyndy jumys istedi. Biz elordalyq etnostardyń aýyzbirliginiń, yntymaqty kúsh-jigeriniń arqasynda sý tasqynynan zardap shekken Aqmola, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstan oblystary men Petropavl jáne Aqtóbe qalalaryna 42 tonna gýmanıtarlyq kómek berdik. Bul kómegimiz 12 avtokólikpen mejeli jerge jetkizildi», dedi.
Spıkerdiń aıtýynsha, muqtajdarǵa qoldaý kórsetý – bir mezettik, merzimdik aksııa emes. «Júrekten – júrekke» baǵdarlamasy kóptegen qaıyrymdylyq bastamasyn iske asyrý ortalyǵyna aınalǵan. Mysaly, byltyr 8 maýsymda «Vaınah» sheshen-ıngýsh halyq ansambli qaıyrymdylyq konsert uıymdastyryp, jınalǵan qarajat Temirlan Seıchanov atty naýqas balany emdeýge berilipti.
«Etnomádenı birlestikterimiz balalar men bilim salasyn qoldaý baǵytynda da ıgi bastamalardyń bastamashysy bolyp júr. Mysaly, «Mektepke jol» respýblıkalyq aksııasy aıasynda bıyl 200-den asa bala mektepke arnalǵan sómkeler men oqý quraldaryna ıe boldy. Is-shara «Analar keńesi» men «Jomart jan» ortalyǵynyń belsendi qoldaýymen ótkizildi. Osylaısha, az qamtylǵan otbasylardyń balalaryna kómek kórsetildi», dedi A.Jánıev.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jastardyń memlekettiń ekonomıkasy men áleýmettik damýynyń qozǵaýshy kúshi ekenin birneshe ret atap ótken edi. Sondyqtan da Dostyq úıi ár iske belsendi, alǵa umtylǵysh jetkinshekterdiń kúsh-jigerin ıgi iske baǵyttaý, olardyń sheksiz qııaldary men tyń ıdeıalaryn otansúıgishtik qasıettermen ushtastyrý, jastardyń qııalyn shyndyqqa aınaldyryp, batyl jobalaryn qoldaý jumystaryn júrgize bermek.
Keleli keńes kelisimdi kúsheıtedi
Elordalyq Dostyq úıinde qonys tepken «Aqsaqaldar keńesi» men «Analar keńesi» mańyzdy qoǵamdyq ınstıtýt sanalady. Bul qoǵamdyq ınstıtýttar otyz jyl bederinde Assambleıanyń halyqpen jumysyn qamtamasyz etip, etnosaralyq kommýnıkasııa tetigin tabýda, ótkir de, ózekti máselelerdi sheshý barysynda mol tájirıbe jınaǵan. Sodan da bolar, «dıalog alańy» retinde óz qyzmetin atqaryp jatqan Aqsaqaldar jáne Analar keńesteri el azamattaryna kerekti konsýltasııalyq, quqyqtyq, zańgerlik kómek kórsetý jumystaryn júıeli júrgizip keledi.
Sondaı-aq Astanadaǵy Dostyq úıinde túrli daý-damaıdy bitimgershilikpen sheshýge uıytqy bolatyn «Etnomedıasııa ortalyǵy» óz jumysyn bastady.
«Búgingi tańda etnosaralyq qatynastardy retteý isinde bitimgershilikti, ıaǵnı medıasııany damytý óte ózekti. Kez kelgen kıkiljińdi sotqa deıin jetkizý, eldegi dıasporalar arasyn alshaqtatyp, ultaralyq arazdyqtyń órship ketýine jetkizýi múmkin. Sondyqtan da etnosaralyq shıelenistiń aldyn alý, ortaq bitimge kelý Assambleıanyń basty mindetine aınalǵany durys», deıdi mamandar.
P.S. Dostyq úıindegi barlyq etnomádenı birlestiktiń jumysymen tanysyp shyqqan soń, qaıtýǵa bet aldyq. Mekemeniń májilis zalynyń janynan óte bergenimizde «Rodny kýt» belarýs mádenı ortalyǵynyń «Qazaqstan halqy Assambleıasy – birliktiń biregeı modeli» atty is-sharasy bastalyp jatty. Bir top qazaq ónerpazdary dástúrli án-jyrymyzdy áýelete shyrqap, ony Belarýstiń Qazaqstandaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi Alekseı Bogdanov bastaǵan jıyn qatysýshylary elite tyńdap otyr eken. Biz baspasózde jıi aıtatyn «birliktiń biregeı modeli» degen osy eken ǵoı degen oıǵa nyq bekidik.
