Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Aıtpaǵym, kitap súıer oqyrmannyń basym bóligi oqıtyn dúnıesine talǵammen qaraıdy. Bos dúnıege ýaqyt joǵaltpaýǵa tyrysady. Talǵammen oqylatyn jazýshylar kóp. Máselen, Asqar Altaı. Áńgimeleriniń taqyryby tartyp turady: «Kentavr», «Kıller saýysqan», «Alpınıst», «Selebe», «Kazıno», «Taganka», taǵysyn taǵy. Túneýgúni qaıtalaı oqyp shyqqanym «Taganka». Bul da – bir demmen oqylatyn shyǵarma.
Bizdiń qoǵamda ádildik bar ma? Bar bolsa, nege keıbireýler oǵan qol jetkize almaıdy? Nege shyndyq aıtqan adamnyń joly ylǵı tarylyp, tar qapasqa qamalady? Asqar Altaıdyń «Taganka» áńgimesi osy suraqtarǵa jaýap izdegendeı áser qaldyrady. Áńgime – jaı ǵana kórkem shyǵarma emes. Bul bir adamnyń taǵdyry arqyly búkil júıeniń qataldyǵyn, adamnyń rýhanı kúresin kórsetetin ótkir týyndy. Tergeý ızolıatorynyń qarańǵy bólmesinde saǵattap suraqtyń astynda otyrǵan Aqjeleńniń beınesi oqyrmandy da oılandyrady. Temir esik, sur qabyrǵa, qamaqtaǵy adamnyń erik-jigeri... Osy tusta Aqjeleńniń bala kúni esine túsken. Egeýquıryqtardy tirideı aýlap, túbine ot qoıylǵan bóshkege salyp qýyrǵandary oıǵa oralǵan. Kórshi Vasıa aǵasynyń egeýquıryqtarǵa jasaǵan zertteýi tipti oıǵa shomdyrǵan. Sóıtse, Vasıa aǵaıy dońyz qorasyna qaptaǵan egeýquıryqtyń birnesheýin ustap alyp, bóshkege qamaǵan eken. Ashyqqandar bir-birin jep, kannıbal tyshqandarǵa aınala bastaǵan. Sońynda qalǵan bireýiniń murty maılanyp, jaly kújireıip, kánden ıtteı bolǵan eken. Sonda Vasıa aǵaı ony birneshe kún ashyqtyryp baryp bóshkeden bosatyp jibergen. Sonda ǵoı, byqpyrt tıgendeı tuqymdastaryn julmalaı bastaǵan. Aqyry qashyp joǵalǵan. Sońdarynan kannıbal tyshqan da ketken. Alaıda birer ýaqyttan soń, top-top bolǵan egeýquıryqtar qaıtyp oralady. Jelkesine jal bitken egeýquıryq qana oralmaǵan. Sóıtse, jabylyp, onyń ózin qurtyp jibergen eken. Jazýshy osyny mysalǵa keltire otyryp, astarly oıyn jetkizgen. Ol oıdy ár oqyrman ózinshe túsinetin shyǵar.
Aqjeleń arman qýǵan, ádildikke sengen jan. Biraq onyń bul senimi tar qapasta synaqqa túsedi. Onyń aldynda sýyqqandy tergeýshi óziniń suraqtarymen, qýlyq-sumdyq áreketterimen Aqjeleńniń rýhyn syndyrǵysy keledi. Synyp ketetin ol ma? Áńgimege bas qoısańyz, sizdi birden tergeý bólmesine engizip jiberedi. Týlaqtaı bólme. Eski oryndyq. Sharshaǵan dene, sharshaǵan sana. Aqjeleńniń kúıi osy. Uryp-soqsa bir sári, rýhanı qysym odan kúshti. Bul qapas – erik-jigerin mújıtin tozaq. Biraq keıipkerdiń jan álemi, erkin oıy eshkimniń qolynda emes. Onyń senimi de san-saqqa ketken.
«Tagankaǵa» tereń úńilseńiz, tek bir adamnyń basynan ótken hıkaıa emes. Ádildik izdegen, biraq bıliktiń qysymyna tap bolǵan árbir jannyń beınesi. Jazýshy bul taqyrypty atústi tańdamaǵany belgili. Qoǵamdaǵy áldene túrtki boldy. О́mirdiń ózi usynǵan suraqtarǵa jaýap izdeý sııaqty. Saralasaq, Aqjeleń arqyly bılik pen halyq arasyndaǵy kúresti kóremiz. Biri – kúsh, ekinshisi – senim. Biri – júıe, ekinshisi – adam. Bul kúres qaı ýaqytta da jalǵasyp keledi. Jalǵasa bermek. Qysym, ádiletsizdik, rýhanı kúres – qashanda ózekti taqyryp. Bul áńgimeni oqı otyryp, ózińizge «Men ádiletsizdikke tóze alamyn ba? Meniń rýhanı kúshim qandaı?» syndy suraq qoıaryńyz anyq. Oǵan jaýap tappaı, san túrli oı mazalaýy da múmkin. Bul shyǵarma bizge oı salady, kúreske shaqyrady, rýhty oıatady. Jazýshynyń sheberligi de osynda. Ol oqıǵany baıandap qana qoımaı, oqyrmandy sol oqıǵaǵa birge aralastyryp jiberedi.
Siz Aqjeleń sııaqty beriktikti tańdaısyz ba, álde júıege moıynsunasyz ba, ony ózińiz ǵana sheshe alasyz.
