Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Osydan eki jyl buryn naýryz aıynda «Qazaqstannyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik jastar saıasaty jáne áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańy kúshine endi. Atalǵan qujat jastarǵa qandaı múmkindikterge jol ashty?
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qol qoıǵan zańda buryn 14–29 jas aralyǵyndaǵy azamattar jas sanalsa, munyń shegi 35-ke deıin ulǵaıtyldy. Tıisinshe, eldegi birqatar azamat baǵdarlamalar men jobalarǵa qatysýǵa múmkindik aldy. Odan qaldy bul jańashyldyq memlekettik qoldaý sharalaryn keńinen paıdalanýǵa múmkindik berdi.
Esesine memlekettik baǵdarlamalar negizinde eńbekke aralasqan, tájirıbe jınaqtap kásip ashqan, baspanaly bolǵan jastar kóbeıdi. Máselen, «Jol tap», «Jumys tap» syndy baǵdarlamalar men «Jobfair365» platformasynyń yqpalymen byltyr 400 myńnan asa jas jumysqa ornalasty. Ýaqytsha bolsa da, «Jasyl el» maýsymdyq jobasy da keıingi úsh jylda 100 myńnan asa azamattyń tabys tabýyna járdemdesti.
Eldegi jastar saıasatyn júzege asyratyn 231 Jastar resýrstyq ortalyǵy 500-den asa bos jumys oryn jármeńkesin uıymdastyrdy. Is-sharalarda zańgerlik, psıhologııalyq, kásiptik baǵdar, memlekettik baǵdarlamalar, volonterlik, jumyspen qamtý jóninen mıllıonnan asa jas keńes aldy.
Al jastarmen tikeleı jumys isteıtin osy ortalyq mamandarynyń biliktiligin arttyrý maqsatynda «Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵy 2020 jyly «Memlekettik jastar saıasaty mektebi» jobasyn iske qosty. Sodan beri tórt jyl aralyǵynda oblystyq, qalalyq jáne aýdandyq JRO-nyń myńnan asa qyzmetkeri oqýdan ótti. Byltyr Aqtóbe, Taraz, Astana, Qaraǵandy qalasynda 160 mamandy qamtıtyn semınar-trenıngter de ótkizilgen.
Buǵan qosa 2021 jyldan bastap ǴZO janynan Úılestirý keńesi jumys isteıdi. Onyń quramyna oblystyq jáne qalalyq JRO dırektorlary, ǵylymı qyzmetkerler men jastar saıasaty salasyndaǵy sarapshylar bar. Olar JRO qyzmetkerleriniń eńbek jaǵdaılaryn jaqsartý baǵytyndaǵy máselelerdi de qarastyrdy. Osylaısha, Astana, Shymkent, Almaty, Aqmola, Batys Qazaqstan, Jambyl, Qaraǵandy, Qostanaı, Shyǵys Qazaqstan oblysynda qyzmetkerlerdiń jalaqysy jergilikti bıýdjetter esebinen 30–70%-ǵa kóterildi. Qalǵan óńirlerde bul tájirıbe jergilikti atqarýshy organdardyń bıýdjet múmkindikterine qaraı birtindep engiziledi.
Jastarǵa arnalǵan qoǵamdyq keńistikterdi damytý maqsatynda óńirlerde komıýnıtı jáne kovorkıng ortalyqtaryn qurý jumystary júrgizilip jatyr. Búginde respýblıka kóleminde 58 kovorkıng ortalyq jumys isteıdi. Almaty qalasynda jáne Qyzylorda men Qaraǵandy oblysynda komıýnıtı ortalyqtary ashyldy. Bul keshendi jumys 2023–2029 jyldarǵa arnalǵan memlekettik jastar saıasatynyń tujyrymdamasy negizinde iske asyrylyp keledi.
Jumys istemeıtin ne oqymaıtyn NEET sanatyndaǵy 160 myń otandasymyzdyń bastamalaryn qoldaý maqsatynda Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi «Zhas project» aıasynda 280 grant bóldi.
Búginde «Otbasy bank» oblys ákimdikterimen birlesip, eldiń 16 óńirinde jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan arnaıy ıpotekalyq baǵdarlamalaryn iske qosty. Statıstıkany baǵdarlasaq, 2017 jyldan bastap, memlekettik baǵdarlamalar aıasynda 35-ke deıingi 7 200-den asa azamat baspanaly bolǵan.
Jastar saıasatynyń basty baǵyttarynyń taǵy biri – kadrlyq áleýetti arttyrý. «Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervi» – Memleket basshysynyń tapsyrmasymen 2019 jyldan bastap iske asyp kele jatqan joba. Qazirgi ýaqytta 315 rezervtegi jas memlekettik jáne kvazımemlekettik sektorda basshylyq laýazymdarǵa taǵaıyndaldy.
Jobaǵa qyzyǵýshylyq jyl saıyn artyp keledi: 2019 jyly – 13 myń adam, 2021 jyly – 22 myń adam, 2023 jyly – 31 myń adam tapsyrdy. Úsh irikteýdiń nátıjesi boıynsha 400 adam rezervke qabyldandy. Olar saıası memlekettik laýazymdarǵa, «A» korpýsyna, sondaı-aq «B» korpýsyndaǵy basshylyq qyzmetterge taǵaıyndalý múmkindigine ıe boldy.
Byltyr alǵash ret barlyq óńirde aımaqtyq kadrlyq rezervke irikteý ótti. Oǵan respýblıkalyq mańyzy bar qalalar men oblystardyń jergilikti atqarýshy organdary qatysty. 505 adam eki jyl merzimge rezervke qabyldanyp, memlekettik organdardyń kelisimimen «B» korpýsyndaǵy ákimshilik memlekettik laýazymdarǵa konkýrssyz taǵaıyndaldy.
Buǵan qosa memleket granttar men syıaqylar arqyly jastarǵa únemi qoldaý kórsetilip keledi. Máselen, byltyr 90 mln teńgege «Táýelsizdik urpaqtary» granty 30 jasqa tabystaldy. Jobada ǵylym, mádenıet, IT, medıa, bıznes, volonterlik sekildi taqyryptar qamtyldy.
