Úkimet • 20 Naýryz, 2025

Naqty sektordy qarjylandyrý múmkindigi

44 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Memleket basshysy ekinshi deńgeıli bankter (EDB) ekonomıkanyń naqty sektoryna qarjy berýdi ulǵaıtýy kerek dep mańyzdy tapsyrma bergen edi. Osyǵan oraı Premer-mınıstr arnaıy keńes ótkizip, onda iri ınfraqurylymdyq jobalardy salý jáne jańǵyrtý baǵdarlamalaryn júzege asyrýǵa nazar aýdaryldy.

Naqty sektordy qarjylandyrý múmkindigi

Vıse-premer – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın EDB aktıvteriniń tek 21,2%-y bıznesti nesıe­lendirýge tıesili ekenin, 16,5%-dan astamy kepilsiz tutynýshylyq nesıelerdi quraıtynyn, ótimdiligi joǵary aktıvterdiń úlesi 29,6%-ǵa deıin óskenin baıandady. Jańa Salyq kodeksi jobasynda korporatıvtik sektordy nesıe­leýden túsetin kirister boıynsha korporatıvti tabys salyǵy mólsherlemesin 20% deńgeıinde saqtaý, al tutyný sektory úshin 25%-ǵa belgileý jáne birqatar qarjylyq operasııaǵa qatys­ty shamamen 500 mlrd teńgeni quraıtyn qosylǵan qun salyǵy jeńildikterin alyp tastaý usynylady.

Bul sharalar salyq tó­lem­­derin ulǵaıtýǵa, salyq júk­temesin teńestirýge jáne bank aktıvteriniń quryly­myn teńestirýge, olardyń resýrstaryn naqty ekonomıkaǵa baǵyttaýǵa arnalǵan.

Áleýetti ishki jalpy ónim (IJО́) shegin maqsatty túrde arttyrý strategııalyq maqsat bolýǵa tıis. Bul orta jáne uzaqmerzimdi kezeń­de el ekonomıkasynyń ónimdi­ligin arttyrý úshin ınvestı­sııa­lardy qandaı baǵyttar­ǵa sho­ǵyrlandyrý kerek ekenin jáne qandaı ınstıtýsıonaldyq qoldaý qajettigin túsinýge múmkindik beredi.

«Báıterek» UBH» AQ bas­­qar­­ma tóraǵasy Rýstam Qara­ǵoıshın kásipkerlikti qoldaý men nesıeleýdiń negizgi quraldaryn usyndy. 2024 jyly holdıngtiń ekonomıka sektorlaryn qoldaýǵa qosqan jalpy úlesi shamamen 4 trln teńgeni qurady. 2025 jyly osy maqsattarǵa qol jetkizý úshin qarjylandyrý kólemin 2027 jylǵa qaraı 10 trln teńgege deıin odan ári ulǵaıta otyryp, shamamen 8 trln teńge baǵyttaý josparlanǵan. EDB-ny naqty sektordy qarjylandyrý­ǵa tartý sheńberinde ótimdi­lik­ti arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar shara usynylady.

84 iri ınvestısııalyq jobany iske asyrý kózdelgen. О́ndiris, ınfraqurylym jáne turǵyn úı qurylysy sala­laryna basymdyq berile­di. Memlekettik kepildik­ter ulǵaıtylady, sonyń nátıje­sinde qurylys jumystary 13,1 myń shaqyrym avtojoldar men 585 shaqyrym temirjoldardy qamtıdy. Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý jónindegi ulttyq joba sheńberinde 5 jylda 13 trln teńgeden astam, onyń ishinde bıyl 1,2 trln teńge ınvestısııa salynady. Turǵyn úı qurylysynyń rekordtyq kórsetkishi – keminde 19 mln sharshy metr úı salynady dep kútilip otyr. Naqty sektordy qarjylandyrýdy ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan bastamalar IJО́-niń ósýine ákeledi.

О́z kezeginde, Qazaq­stan qarjygerler qaýymdasty­ǵynyń tóraǵasy Elena Bahmýtova EDB ekonomıkaǵa nesıe berý kólemin arttyrýdy jalǵastyryp jatqanyn aıtty. 2024 jyly bıznes-qaryz alýshylardyń jalpy sany 441 myńnan 532 myńǵa deıin ósti. Bank sektory jyldyń birinshi aıynda iskerlik bel­sendiliktiń dástúrli baıaýlaýyna qaramastan, tek qańtar aıynyń ózinde 1,1 trln teńge jańa nesıe berdi.

Otandyq bank sektorynyń ókilderi iri ınvestısııalyq jobalar men strategııalyq sala­lardy qarjylandyrýǵa baǵyttalǵan «Báıterek» hol­dınginiń baǵdarlamalaryn iske asyrýǵa belsendi qatysýǵa daıyn ekendikterin bildirdi. Sonymen qatar shaǵyn jáne orta bıznes kredıtterine kepildik berý qoryn kapıtaldandyrý, salyq salý jáne ákimshilendirýdi jetil­dirý, qarjylandyrýǵa qol­je­tim­diligi bar salalar tizbesin keńeıtý, kredıt alý jyl­dam­dyǵyn arttyrý úshin sıfr­landyrý, memlekettik organdarmen ózara is-qımyldy jaqsartý máseleleri kóterildi.

«ForteBank» AQ basqarma tóraǵasy Talǵat Qýanyshev, «Eýrazııalyq bank» AQ basqar­ma tóraǵasy Lázzat Satıeva, «Bank SentrKredıt» AQ basqarma tóraǵasy Rýslan Vladı­mırov, «Qazaqstan Halyq Banki» AQ basqarma tóraǵasy Úmit Shaıahmetova, «Ata­meken» UKP Tóralqa tóraǵa­sy Raıymbek Batalov usynys­taryn aıtyp, sóz sóıledi.

Atalǵan usynystarǵa Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov, Premer-mı­nıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın, Qarjy naryǵyn damytý jáne retteý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova, «Báıterek» UBH» AQ basqarma tóraǵasy Rýstam Qaraǵoıshın túsinikteme berdi. Talqylaý qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr ekonomıkany qarjylandyrý boıynsha jańa tásilderdi birlesip engizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótip, bank basshylyǵynyń nazaryn jergilikti qamtý máselesine aýdardy.

«Prezıdent Úkimettiń ke­ńeı­tilgen otyrysynda iri ın­f­ra­qurylymdyq jobalar­dy salý jáne jańǵyrtý úshin ekin­shi deńgeıli bankter resýrs­­taryn paıdalaný mindetin qoı­dy. «Báıterekti» kapıtaldandyrýdy ulǵaıtý ekonomıkaǵa, onyń ishinde ekinshi deńgeıdegi bankter arqyly joǵary ótim­di­lik­ti tartýǵa baǵyttalǵan. Bul osy jáne keıingi jyldary el ekonomıkasynyń damýy­na eleýli serpin beredi. Bul baǵdarlama barynsha tıimdi bolýy úshin banktermen bir­lese, úılesimdi jumys isteý mańyzdy. Biz ashyq ju­mys isteýge daıynbyz, qar­jy­landyrý ekinshi deńgeıli bank­termen birge júrýi úshin bar­lyq tetikterin kórsetip otyr­myz, oǵan óz kezeginde damý ıns­tıtýttary kómektesedi. Biz qoldaıtyn barlyq jobalarda jergilikti qamtýǵa basym­dyq beriledi. Árbir jobany jiti qaraımyz: Qazaqstan­da óndiriletin taýarlar­dyń barlyǵy syrttan ımport­talmaı, ózimizde satyp alynýǵa tıis. Bul jumys sıfrlyq formatta júrgizilýi kerek. Memlekettiń kómegimen qandaı da bir jobany jeńildikti mólsherlememen júzege asyryp jatqan kásipker taýardy qazaqstandyqtardan satyp alýy qajet», dep atap ótti Premer-mınıstr.