Zań talabyna sáıkes, 21 jasqa tolmaǵan azamattarǵa temeki ónimderin satýǵa tyıym salynady. Bul úshin jeke tulǵalarǵa 15 AEK, al shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine 25 AEK mólsherinde aıyppul qarastyrylǵan. О́tken jyly qalada zańǵa pysqyrmaǵan 160 kásipker Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 423-1-babyna sáıkes jaýapkershilikke tartylypty. Jańa zańnamalyq normalarǵa sáıkes veıpter men basqa da nıkotın ónimderiniń zańsyz aınalymyna qylmystyq jaýapkershilik belgileý – azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaýdaǵy mańyzdy qadam.
«Memleket jastardy nıkotın ónimderiniń zııandy áserinen qorǵaý saıasatyn júıeli túrde júrgizip keledi. Zańdy buzǵany úshin jaýapkershilik edáýir kúsheıtildi, sondyqtan kásipkerlerdi belgilengen talaptardy qatań saqtaýǵa shaqyramyz. Almatyda kámeletke tolmaǵandarǵa temeki jáne temeki ónimderin zańsyz satý faktilerine qarsy kúres jalǵasyp jatyr. 2025 jyldyń basynan beri osyǵan uqsas 27 quqyq buzýshylyqtyń joly kesildi. Polısııa jastardy temeki ónimderiniń zııandy áserinen qorǵaý maqsatynda baqylaýdy kúsheıtti. Azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaý sharalary aıasynda temeki ónimderiniń, sonyń ishinde elektrondyq tutyný júıeleri men hosh ıistendirgishterdiń jáne olarǵa arnalǵan suıyqtyqtardyń zańsyz aınalymyna qarsy qatań sharalar qabyldanyp otyr. Veıpterdi zańsyz satqandar 200 AEK-ke deıin aıyppul nemese 200 saǵatqa deıin qoǵamdyq jumystarǵa tartylady», deıdi Almaty qalalyq polısııa departamentiniń resmı ókili Saltanat Ázirbek.
Qolda bar derekke sensek, elektrondyq temeki saýdasy 2020 jyldan beri 300 esege deıin ulǵaıǵan. Quramy tolyq zerttelmegen zııandy zattar sanatyna kiretin kalıan (qorqor) tutynýshylardyń úles salmaǵy basym. Jyl basynda atalǵan másele Májilis minberinde kóterilip, qoǵamdyq oryndarda kalıan tutynǵandar men ony saýdalaǵandar aıyppul arqalaýmen shektelmeýi qajettigi, jastar jıi áýestenetin zııandy zatqa túbegeıli tyıym salý kerektigi aıtylǵan edi.
2024 jyly Almatyda qoǵamdyq oryndarda kalıan shekkeni úshin 5 514 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartylyp, quzyrly oryndar mekeme ıelerine zań talaptaryn saqtaý týraly 458 uıǵarym joldaǵan.
Májilis depýtaty Dáýlet Turlyhanov qoǵamdy kalıannan aryltý qajet dep esepteıdi. Ol osyǵan qatysty depýtattyq saýalynda jaýapty oryndarǵa tıisti usynystar aıtqan edi.
«Eń aldymen Ishki ister mınıstrligi men Ulttyq ekonomıka mınıstrligi birlese otyryp, barsha kóńil kóterý oryndaryna reıd uıymdastyryp, kalıannyń elge kirýine, onyń tutynylý zańdylyǵyna tekserý júrgizýi qajet. Sonymen qatar Densaýlyq saqtaý mınıstrligi elimizdegi qoldanylyp júrgen kalıannyń quramyna, shyǵaratyn tútinine saraptama jasap, onyń adam densaýlyǵyna tıgizetin zııany boıynsha qorytyndy ázirleýge tıis. Úshinshiden, Úkimet elimizde kalıandy qoldanýǵa múldem tyıym salýdy jáne ony buzǵandarǵa edáýir jaýapkershilik taǵaıyndaýdy kózdeıtin zań jobasyn ázirleýi qajet», dedi D.Turlyhanov.
Dáriger Marjan Bolatqyzy elektrondyq temekiniń quramyndaǵy suıyqtyq onkologııalyq konsarogenderge toly ekenin, ol mıdy zaqymdaý arqyly rak kletkalaryn týdyratynyn aıtady. Eldegi 11 men 15 jasqa deıingi jasóspirimder arasynda elektrondyq temeki tutyný tórt jylda 3 esege deıin ósken. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Qazaqstanda júrgizgen zertteýine sensek, ul balalardyń 15, qyzdardyń 6 paıyzy elektrondyq temekini bir ret bolsa da qoldanyp kórgen. Álemniń 30-dan asa elinde veıpterdi satýǵa tyıym salynǵan. О́kinishke qaraı, bizde zııandy zattar dúkenderdiń kórneki jerine qoıylyp, jarnamasy jer jaryp tur.
ALMATY
