Foto: parlam.kz
Ol saýalynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq quryltaıda aıtqan sózderine súıene otyryp, syrttan qarjylandyrylatyn úkimettik emes uıymdardyń (ÚEU) eldegi saıası turaqtylyqqa keri áser etý qaýpi bar ekenin málimdedi.
Depýtat Jańbyrshınniń aıtýynsha, kóptegen halyqaralyq uıymdar men qorlar demokratııa men adam quqyqtaryn qorǵaý degen jeleýmen eldiń ishki saıasatyna aralasýǵa talpynyp keledi. Ol ásirese AQSh-tyń Halyqaralyq damý agenttigi (USAID) arqyly sońǵy on jylda Qazaqstanǵa 150 mıllıon dollardan astam qarjy bólingenin atap ótti.
«Geosaıasattaǵy domınant memleketter óziniń jeke múddesi men saıası yqpalyn júrgizip qana qoımaı, ony iske asyrý úshin ár túrli ádis-tásilderdi paıdalanyp keldi. Mysaly, memleketterdiń ulttyq qundylyqtaryn joıýǵa baǵyttalǵan ásirefemınıstik, LGBT, emo jáne basqa da sýbmádenıettik qozǵalystar arnaıy, josparly túrde mıllıondaǵan AQSh dollarymen qarjylandyryldy», dedi depýtat.
Depýtattyń sózinshe, Qazaqstanda sheteldik granttarǵa táýeldi keıbir uıymdar eldegi jaǵdaıdy ádeıi ýshyqtyryp, jalǵan aqparat taratady.
«Bizde sheteldik grant «emizigine» otyryp alǵan keıbir, taǵy da aıtam keıbir úkimettik emes uıymdar kóbinese, túımedeıdi túıedeı qylyp, negatıvti terip-jınap, kýratorlaryna ótirik esep berip, «oıbaı bul elde adam quqyǵy taptalǵan», «sóz bostandyǵy shektelgen», «sizder aralaspasańyzdar qurdymǵa ketýdiń aldynda turmyz» – dep baıbalam salady. Tipti bizdegi jaǵdaıdy damymaı qalǵan úshinshi memlekettermen negizsiz, dálel-dáıeksiz teńestiredi. Olarǵa Qazaqstannyń jaqsarǵany emes, shaıqalǵany paıdaly. Sebebi ózderiniń jeke basynyń paıdasyna, ıaǵnı «gýmanıtarlyq bıznesterine» qarjy kerek», dedi Edil Jańbyrshın.
Sonymen qatar Edil Jańbyrshın AQSh, Qytaı jáne Reseı sııaqty elderdiń ishki saıasatyna syrtqy aralasýlarǵa zańnamalyq túrde tyıym salǵanyn mysalǵa keltirip, Qazaqstan da dál osyndaı shara qabyldaýy tıis ekenin aıtty.
«Eń aldymen, Qarjy mınıstrligi men tıisti memlekettik organdardy iske qosyp, elimizdiń ishki saıasatyna aralasýǵa baǵyttalǵan syrttan quıylǵan qarjyny anyqtap, tıisti shara qabyldasyn. Kelesi, shetelden qarjylandyrylatyn uıymdardyń qyzmetin retteıtin qoldanystaǵy zańnamanyń tıimdiligine taldaý júrgizsin. Sondaı-aq, sheteldik granttar arqyly qarjylandyrylatyn jobalar men uıymdardyń qyzmetin baqylaý jáne retteý mehanızmderin jetildirý qajet», dedi E.Jańbyrshın.
Bul rette depýtat bir máseleniń basyn ashyp alýdy usyndy. Iаǵnı, syrttan keletin qarjy, eger taza bolyp, ınvestısııa retinde ekonomıkany damytýǵa quıylatyn bolsa, ekologııa men densaýlyq saqtaý salasyn jaqsartatyn bolsa, onda oǵan jol ashyqtyǵyn atap ótti.
«Al, eger ishki saıasatymyzǵa qarsy, ulttyq dúnıetanymymyzǵa jat, turaqtylyǵymyzdy shaıqaıtyn jobalardy qarjylandyrsa, onda ondaı uıymdarǵa jol jabyq. Odan qalsa Memleket basshysynyń Quryltaıdaǵy tapsyrmasyna sáıkes, Táýelsizdik alǵaly birinshi ret elimizde ishki saıasat Tujyrymdamasy ázirlenedi. Bul – ulttyq qundylyqtarymyzdyń negizinde ishki saıasattyń baǵyt-baǵdaryn, qurylymyn jáne Erejelerin aıqyndaıtyn, el múddesi úshin saıası toptardy biriktiretin, osy sharalardyń nátıjesinde memleketimizdiń ishki sharýasyna aralasqysy keletin saıası avantıýrıster men destrýktıvti toptarǵa tosqaýyl qoıýǵy múmkindik týǵyzatyn strategııalyq qujat bolmaq», dedi depýtat.
