«Amanat» fraksııasynyń keńeıtilgen jıynynda Májilis spıkeri, partııa tóraǵasy Erlan Qoshanov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev salyq saıasatyndaǵy ózgerister kásipkerlerge jasalǵan jaǵdaıdy nasharlatpaýǵa tıis dep eskertkenin aıryqsha atap ótti.
«Prezıdent bizdiń aldymyzǵa ashyq ári túsinikti Salyq kodeksin qabyldaý týraly naqty maqsat qoıdy. Ol Ádiletti Qazaqstannyń rámizine aınalýǵa tıis. Ony qoǵam jiti baqylap otyr. Biz durys sheshim qabyldaýymyz qajet. Salyq kodeksi memleket, bıznes jáne azamattar arasyndaǵy adal qarym-qatynastyń jańa kezeńine aınalýy kerek», dedi ol.
Sondaı-aq E.Qoshanov memleket bir jaǵynan ekonomıkanyń damýyn qamtamasyz etetin, ekinshi jaǵynan bıznesti yntalandyratyn oıyn erejelerin ázirleýi kerek ekenin jetkizdi. Bul rette bıýdjet tapshylyǵy máselesi júıeli túrde sheshilýi kerek. Úkimet qazirgi shyǵyndardy jabý úshin Ulttyq qordan únemi qarajat alýdy toqtatýǵa tıis.
Jıyn barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın Salyq kodeksiniń jobasyna qatysty Úkimet ustanymyn jetkizdi. Atap aıtqanda, QQS boıynsha tirkeý shegin 15 mln teńgege deıin tómendetý, QQS bazalyq mólsherlemesin 16%-ǵa engizý jáne óńdeý ónerkásibi úshin KTS mólsherlemesin 10%-ǵa deıin tómendetý usynylady. Sondaı-aq densaýlyq saqtaý salasyna QQS mólsherlemesin kezeń-kezeńimen engizý, 1,3 trln teńgeden astam somaǵa 128 salyq jeńildigin joıý talqylanady. Buǵan qosa jylyna 8 500 AEK-ten joǵary kirister úshin JTS – 15% boıynsha progressıvti shkalany engizý jáne quny 450 mln teńgeden asatyn jyljymaıtyn múlik salyǵynyń mólsherlemesin ulǵaıtý máselesi qarastyrylyp jatyr. Depýtattardyń pikirinshe, Úkimettiń osy jáne ózge de bastamalary qoǵamda kóp daý týǵyzady. Sondyqtan egjeı-tegjeı esepteýdi jáne qosymsha tereń pysyqtaýdy talap etedi.
«Amanat» fraksııasy jańa Salyq kodeksinde mindetti túrde eskerilýge tıis 7 basym baǵytty belgiledi. Eń aldymen, depýtattar Úkimettiń QQS boıynsha tirkeý shegin tómendetý jónindegi josparymen kelispeıtinin aıtty. Bul qadam shaǵyn jáne orta bızneske qaýip tóndirip, «kóleńkeli ekonomıkaǵa» aınalýy múmkin ekenin atap ótti. Depýtattar QQS shegin kem degende 15 mln-ǵa deıin eki ese arttyrýdy usyndy. Buǵan qajet barlyq resýrs bar.
Sondaı-aq áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń 19 túrin QQS-tan bosatý qajet ekenin atap ótti. Bul sheshim azamattarǵa naqty qoldaý kórsetedi. Buǵan qosa depýtattar otandyq kitap shyǵarý, arheologııa jáne anımasııa isine salynatyn QQS-ty alyp tastaýdy usyndy.
Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy QQS-ty arttyrý jáne qarjylyq qyzmetterge salyq salý boıynsha usynystar erekshe alańdaýshylyq týǵyzdy. Depýtattardyń pikirinshe, mundaı sharalar baǵa ósimine alyp keledi jáne halyqqa qosymsha aýyrtpashylyq salady. Qazirgi jaǵdaıda buǵan jol berýge bolmaıdy. Arnaıy salyq rejimindegi ózgerister máselesi de ózekti bolyp qala beredi: fraksııa bólshek salyq rejimin saqtaý jáne qyzmet túrleriniń «tyıym salý» tizimine ótý arqyly retteýdi jeńildetý qajet dep sanaıdy. Sondaı-aq depýtattar arnaıy salyq rejiminde, ıaǵnı V2V formatynda jumys isteıtin kásipkerler arasyndaǵy ózara qarym-qatynasty sheshýdi usyndy.
О́ńdeý ónerkásibindegi korporatıvtik tabys salyǵynyń mólsherlemesin 20%-dan 10%-ǵa deıin tómendetý týraly usynys ta depýtattar tarapynan kóp suraq týyndatty. Depýtattar mundaı shara bıýdjetti shyǵynǵa ushyratatynyna nazar aýdardy. Máselen, bul soma kelesi jyly shamamen 94 mlrd teńgeni quraıdy. Sonymen qatar bul sheshim sala arasyndaǵy básekelestikke teńsizdik ornatýy, naryq qaǵıdatyn buzýy jáne salyqtan qutylý úshin óndiristik sektorda bıznesti tirkeýdiń jasandy shemalary paıda bolýy múmkin.
О́ńdeý ónerkásibiniń ókilderi onsyz da aıtarlyqtaı salyqtyq yntalandyrýdy paıdalanady, al mólsherlemeniń tómendeýi ınvestısııa ósimine kepildik bermeıdi. Alaıda bıýdjetke artylatyn fıskaldyq júktemeni kúsheıtýi múmkin. Osyǵan baılanysty fraksııa KTS mólsherlemesin tómendetýge jol berýge bolmaıdy dep sanaıdy.
Sondaı-aq depýtattar aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine QQS boıynsha 70% jeńildik beretin salyqtyń qazirgi tártibin saqtaý qajet ekenine nazar aýdardy. Olardyń pikirinshe, mundaı júıe salyqtan tolyq bosatýdan góri tıimdirek jáne ony saqtap qalý kerek. Al agrarlyq ónimdi eksporttaýshylarǵa keletin bolsaq, depýtattardyń pikirinshe, QQS naqty tólengen soma boıynsha ǵana qaıtarylýǵa tıis.
Platformalyq jumys taqyryby da nazardan tys qalǵan joq. Fraksııa osy salada jumys isteıtin 800 myńǵa jýyq azamat salyq shartynyń nasharlap ketýinen qorǵalýǵa tıis ekenin atap ótti. Olardyń eńbegin zańdastyratyn jáne quqyǵyn qorǵaıtyn tetikterdi qarastyrý qajet.
«Amanat» partııasy fraksııasynyń múshesi, Salyq kodeksi boıynsha jumys tobynyń jetekshisi Berik Beısenǵalıev Úkimettiń jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa arnalǵan jeńildikter jónindegi usynysyna jeke toqtaldy. Atap aıtqanda, ol janyp jatqan ilespe gazǵa óz qunyna qaraı taý-ken salyǵyn esepteýden bas tartýdy usyndy. Depýtat onyń ornyna jahandyq tájirıbeni eskere otyryp, gazdyń álemdik baǵasyna qaraı salyq salý qajet dep sanaıdy. Sondaı-aq ol taýsylyp bara jatqan munaı ken oryndaryna balama jer qoınaýyn paıdalaný salyǵyn, qatty paıdaly qazbalardy óńdeýshilerge berilgen salyq jeńildikterin alyp tastaý durys dep esepteıdi. Halyq qalaýlysynyń aıtýynsha, bul shara aldyn ala esepteýler boıynsha bıýdjetke 1 trln teńgeden asa qarajat alyp keledi. Sondaı-aq kontrabandaǵa qarsy kúresti kúsheıtý qajet. Taldaý jumysy kórsetkendeı, zańsyz jetkizilgen temekiniń ózinen bıýdjet jylyna shamamen 100 mlrd teńge joǵaltady.
Depýtattar Salyq kodeksi jobasynyń ózge de daýly normalary boıynsha óz eskertýleri men usynystaryn aıtty.
Otyrys sońynda partııa tóraǵasy E.Qoshanov Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes Salyq kodeksiniń jańa jobasymen júrgizilip jatqan jumys bıyl birinshi jartyjyldyqta aıaqtalýǵa tıis ekenin atap ótti. Ýaqyt óte az, sondyqtan Úkimet pen depýtattar ózara túsinistik ornatyp, qujat jobasy boıynsha usynystardy qarastyrý úshin belsendi jumys isteýi kerek. Osy aptada Salyq kodeksiniń jobasyn Májilis birinshi oqylymda qaraıdy. Otyrysta depýtattar men qoǵam Úkimetten qoıylǵan barlyq másele boıynsha naqty jaýap kútedi.
