Dálýbaıdyń ákesi Qalmyrza aqsaqal Mańǵystaýǵa belgili jylqyshy boldy. Keńestik kezeńdegi sosıalıstik jarys nátıjesinde ozat atanyp, aty ozyp, ataǵy aspandady. 14 jastaǵy bala kezinen ákesimen birge jylqy baqqan Qalmyrza Tóleev 1948 jyldan bastap Qarasaı, Pravda, Mańǵystaý, Sam ujymsharlary men keńsharlarynda jylqyshy bolyp, 1994 jyly qurmetti zeınetkerlikke shyqty. 1977, 1979, 1982 jyldary «Chempıon jylqyshy» ataǵyn alsa, 1973 jyly sosıalıstik jarystyń jeńimpazy atandy. 1982 jyly «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalyp, Úkimet tarapynan mashına ıelendi. Jary Nesibeli Nuǵymanova kómekshi jylqyshy bolyp, sharýashylyqtyń beınetin erimen birge arqalaı júrip, ómirge 7 ul, 4 qyz bala ákeldi. 11 balanyń besinshisi Dálýbaı Otan aldyndaǵy áskerı boryshyn ótegen soń, jylqyshy quryǵyn qolyna aldy.
– Qazaqta balany otaý shyǵarady degen bar ǵoı. Áke-sheshem de aldyma on jylqy, alty túıe, birneshe usaq mal salyp, meni 1998 jyly qasyna bólek otaý shyǵardy. Ákem adal eńbek etýimdi qadaǵalap, aqyl-keńesin aıtyp otyrdy. Kúnkóris, bala-shaǵa qamy úshin osy maldy ósirý kerek boldy. Zamannyń da qıyndaý kezi edi. Birinshi aǵam Álqýat «Qaırat» sharýa qojalyǵyn qurdy. Sol sharýashylyqtyń quramynda malymyzdy ósirdik. Keıinirek «Qaırat» sharýashylyǵynan «Dálýbaı» sharýashylyǵy bolyp bólinip shyqtym. Mal basyn kóbeıttim. Negizinen jylqy men túıe malyna mán berdim. Oıymyz iske asyp keledi. Eńbektiń jemisi, jetistigimiz áke-shesheden kórgen-túıgenimizdiń nátıjesi, olar bergen tárbıeniń, ónegeniń arqasy. Árbir oıym iske asqan saıyn aıazdy qys pen aptap ystyqta belbeýine qystyrǵan qamshysymen at ústinde kele jatqan ákemniń beınesi kóz aldymda kólbeńdep turady. Ishteı ákemmen syrlasyp júremin, syıynyp júremin, – deıdi Dálýbaı.
Dálýbaı jary Aıtbıbimen birge bes ul-qyz tárbıelep ósirdi. Qazirgi tańda úlken balasy men kelini Meıirbek pen Saltanat senimdi kómekshileri. «Áke kórgen oq jonar» degendeı, kózin ashqaly mal sharýashylyǵyn kórip ósken, malsaq atasy Qalmyrza men ákesi Dálýbaıdyń tálimin kórip, tájirıbesin sińirip ósken uly maldy júdetpeı, sharýany jutatpaı kásipti dóńgeletip alyp ketti.
– Úlken balam ózimniń jolymdy qýdy. Aqylbek pen Jánibek temirjolshy mamandyǵyn tańdady, qyzym Jadyra muǵalim mamandyǵyn aldy. Kelinderim Saltanat, Móldir, Araılymnyń da mamandyǵy – muǵalim. Qazirde úsh ulym men bir qyzym úıli-barandy, olardan 14 nemere, jıen bar. Kenje qyzym Jazıra Aqtaýdaǵy Sh.Esenov atyndaǵy ýnıversıtettiń tarıh fakýltetiniń 2-kýrsynda oqıdy. Balalarym sharýanyń jaı-kúıin jaqsy biledi. Sharýashylyqtyń qıyndyǵy kóp bolady. Jalpy, sharýashylyǵymda 5 adam bar. Qosaǵym Aıtbıbimen birge balalarǵa aqyl-keńesimizdi aıtyp, jón siltep otyramyz. Aldaǵy oıymyz – mal basyn kóbeıtip, ónim óndirip, halyqqa usyný. Et, sútten tabıǵı ónim daıyndap, ony satatyn dúken ashsaq degen oıymyz bar, – dep jalǵady sózin Dálýbaı Qalmyrzauly.
О́tken jyly Dálýbaı Tóleev Astana qalasynda ótken aýylsharýashylyq eńbekkerleriniń forýmyna qatysyp, Memleket basshysy Q.Toqaevtyń qolynan «Eńbek dańqy» ordenin aldy.
– Prezıdenttiń qolynan orden alýdyń ózi bir qyzyqty oqıǵa boldy. Ordendi alǵansha senbedim. Beıneýden Astanaǵa qaraı poıyzben shyqqanmyn. Qandyaǵashqa jaqyndaǵanda beıtanys adam telefon shalyp, Qandyaǵashtan túsetinimdi aıtty. Aıtqandaı, poıyzdan túsirip, Aqtóbe qalasynan ushaqqa otyrǵyzdy. Qaı jerde de jas jigitter kútip turdy. Marapat alǵan kezdegi júris-turysyn, Prezıdenttiń qolyn qalaı ustaıtynyńa deıin túsindirdi. Biraq 3-4 myń adamnyń aldynda Prezıdentke jetý de men sııaqty sharýa adamyna ońaı emes. Degenmen tabıǵat bergen qalpymnan aınymaı júrip óttim. Prezıdenttiń júzinen jylýlyq, qarapaıymdylyq kórdim. Kóńilim jaılandy, – degen Dálýbaı sózinen, minezinen naǵyz sharýagerdiń, dala adamynyń ańqyldaǵan qarapaıymdylyǵy ańqyp tur.
Mataı qumdy qutty qonys etip, maldy myńǵyrtý arqyly el ekonomıkasyna úles qosyp júrgen sharýager Dálýbaıdyń eńbegi ushan-teńiz. Atakásipti mansuq etpeı, qasıetti quryqty qolyna alǵan áýlet jastarynyń dala tósinde baba jolyn jańǵyrtyp, tórt túliktiń saýabyn arqalaı berýine tilekshimiz.
Mańǵystaý oblysy
