Tolstoıdyń haty

Tolstoı hatynyń biri – 7 jasar Zahar Shevsevke jaz­ǵan ósıet sózi. Kóptegen tilge aýdarylǵan maǵynaly jazba túrli oıǵa qaldyrady. «Qa­raǵym, saǵan búginnen bas­tap ómirińniń sońyna deıin barlyq adamǵa – ákeńe, anańa, baýyrlaryńa, aýla sypyrýshyǵa, ómir jolyńda kezikken barlyq adamǵa ynta-yqylasyńmen meıirimdi bolýǵa keńes beremin. Bul ońaı emes. Buǵan jazýǵa, oqýǵa, skrıpkada, fortepıa­noda oınaýǵa úırengeniń sııaqty úırenýiń kerek. Biraq osy ǵylymdardy úı­renesiń, sonymen olardy úırený aıaqtalady, al meıi­rimdilikti úırenýdiń shegi joq. Ári eshqandaı ǵylym­nan qaıyrymdy bolýdan alǵan lázzatty ala almaısyń. Sen meıirimdi bolǵan saıy­n janyń jadyraı túsedi, aınalańdaǵy adamdar da seni tereńirek súıetin bolady. О́tinem, osylaı jasa. Ár mınýtta meıirimdi bo­lý kerektigińdi esińnen shyǵar­ma».

Tolstoı jas balaǵa jaz­ǵan ósıetinde meıirimniń sheksizdigin, izgilik jolynyń keńdigin kórsetedi. Osylaısha, dúnıeniń ózge bultaqty jolynan saqtandyrady. 1908 jyly «Ottoman» temeki fabrıkasy Tolstoıdyń seksen jyldyǵyna oraı onyń aty men sýretin basyp papıros shyǵarady. Alaıda jazýshy olarǵa arnaıy hat jazyp, bul syıdy qa­byldaýdan bas tartady. «Sizderdiń hattaryńyzdy da, syılyqtaryńyzdy da al­dym. Temekiden zııandy is retinde bas tartqanyma jıyr­ma jyldan asqandyqtan hám onyń jaramsyz zııandy ádet ekenin jazbasha, aýyz­sha aıtyp basqa­lardy saqtandyryp júrgen­dikten, ókinishke qaraı, syılyq­ta­ryńyzdy qabyldaı almaı­myn. Papıros salynǵan ádemi jáshikti qaǵazdarymdy salý úshin sizderden estelik retinde ózime qaldyramyn, al papırostardyń ózin sizderge qaıtaramyn. Meniń bul óti­nishimdi jamandyqqa balaı kórmeseńizder eken».

Tolstoı hattary san salaly. Biz eki úzindi ǵana keltirip otyrmyz. Ol hattardyń árbiri danalyq oılarǵa, gýmanıstik sarynǵa shaqyrady.