Atam Erjan Jaqsylyqov 1917 jyly dúnıege kelgen. 1942 jyly shilde aıynda Aktóbe oblysy Qarabutaq aýyldyq áskerı komıssarıatynan qyzyl ásker qataryna shaqyrylǵan. Sol jyldan bastap Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń sońyna deıin mınomet rotasynyń vzvod komandıri qyzmetin atqarypty. Atam Ońtústik, Zakavkaze, Baltyq mańy, 3-Belarýs maıdandarynda jaýdy talqandap, soǵysty aıaqtaǵan. Onyń vzvody shyǵystaǵy Prýssııa jerinde bolǵan maıdanda erlikpen shaıqasqan. Gvardııa kishi leıtenanty E.Jaqsylyqovtyń mınomet vzvody dál nysanaǵa jıi atqylap, jaýdyń kúshin, tehnıkasyn, bekinisterin joıyp otyrǵan.
Qasiretti soǵys týraly Erjan ata mekteptegi tarıh sabaǵy men synyptan tys sabaqtarda aıtatyn. Ol eshqashan erligin maqtan etpeıtin, kerisinshe basqa bólimsheler men komandırlerdiń erligin aıtyp, olarǵa kóbirek nazar aýdaratyn. Biraq soǵystaǵy óziniń qatysýy týraly aıtqan árbir sóz, árbir urystaǵy tájirıbesi otbasymyzdyń ári urpaqtarymyzdyń jadynda máńgi qalady.
Atam jasaǵan bir erlik – Kenıgsberg qalasynyń túbinde jaýdyń qorǵanysyn buzý operasııasy. Germanııanyń bas shtaby Kenıgsbergti alynbaıtyn bekinis dep sanaǵan. Qalanyń kósheleri men úıleri myqty bekinis bolyp, oq atatyn núktelermen qorǵalǵan eken. Jińishke órilgen symdary, mınaly alańdar, transheıalar jáne faýstpatronshylar men jaýyngerler qaptap júrgen qalany aınalyp ótý óte qıyn edi.
Erjan atam bylaı degen edi: «Joryq bastalar aldynda, 1945 jyldyń 6 sáýiri tań aldynda, artıllerııa daıyndyqtary bastaldy. Sıgnaldy zeńbirekke deıin tynyshtyq saqtaldy. Tipti jan-janýarlar men qustar da osy bir túnde joq bolyp ketkendeı kórindi. Qorshaǵan orman men daladaǵy aǵashtar tumanǵa oranǵan kúıde turdy. Áli de bolsyn aman, zaqymdanbaǵan, soǵysqa deıingi qalypta edi. Al soǵys bastalǵan soń bári ózgerdi. Orman men dala tútinge batyp, aǵashtar men butalar synyp, kúıdi. Beton qorǵanystar, transheıalar, tereń shuńqyrlar men snarıadtardyń jarylǵan jerleri qaldy. Barlyǵy jan-jaqqa qıraǵan, órtengen jáne qıraǵan edi. Biraq bizge «alǵa jyljı otyryp, maqsatymyzǵa jetý kerek!» degen mindet qoıyldy».
E.Jaqsylyqovtyń basqarýyndaǵy mınomet vzvody Kenıgsberg qalasynyń shetinde jaýdyń 50 adamdyq vzvodyn, olardyń komandırlerin joıyp, jaýdyń baqylaý pýnktin, úsh pýlemet uıasyn dál atqylap buzdy. Bul jaǵdaıda keńes armııasy jaıaý áskerleriniń shabýyldaýshy bólimshelerine mańyzdy qoldaý kórsetilip, qala qorǵanysy tolyqtaı joıylyp, Kenıgsberg qalasy azat etildi. Atam osy erligi úshin Qyzyl Juldyz ordenimen marapattalǵan. Bul nagrada týraly usynysty 1945 jyldyń 11 sáýirinde 91-gvardııalyq atqyshtar polkiniń komandıri, gvardııa polkovnıgi Bogdanov qol qoıǵan. Al 1945 jyldyń 12 sáýirinde atamdy Qyzyl Juldyz ordenimen marapattaý týraly buıryq shyqqan.
Soǵystan keıin Erjan atam bar ómirin mektep ómirine arnap, ustazdyq qyzmet atqardy, jas urpaqty tárbıelep, bilim berdi. Ol 1975 jyly ómirden ozdy, ıaǵnı men dúnıege kelmeı turyp úsh jyl buryn qaıtys boldy. Biz árqashan atamyzdy eske alyp, urpaqtan urpaqqa onyń erligin ulyqtap kelemiz.
Jeńis kúnin ákelgen barsha soǵys ardagerlerine alǵysymyzdy bildiremiz, óıtkeni olar keıingi urpaqqa táýelsiz Qazaqstanda erkin ómir súrýge múmkindik berdi.
Abylaıbek ORDABAEV,
Mańǵystaý óńirlik kólik prokýrory
