Aımaqtar • 14 Mamyr, 2025

Mánshúk, Álııa, Hıýaz... Qazyǵurtta

70 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Túrkistan oblysy, Qazyǵurt aýdanynda Jeńistiń 80 jyldyǵy jáne Keńes Odaǵynyń batyry Álııa Moldaǵulovanyń 100 jyldyq mereıtoıy­na oraı qazaqtyń úsh batyr qyzy – Mánshúk Mámetova, Álııa Mol­da­ǵulova jáne Hıýaz Dospanovaǵa arnalǵan eńseli eskertkish ashyldy.

Mánshúk, Álııa, Hıýaz... Qazyǵurtta

Saraphana aýylyndaǵy ta­­­rıhı-etnografııalyq «Máń­­gilik el» saıaba­ǵynda ur­paqqa ulaǵat bolatyndaı, ultqa rýh beretindeı, Shyǵys halqyna ańyz bolǵan úsh batyr qyzǵa arnalǵan eskertkish boı kóterdi. Jeńistiń 80 jyldyǵyna oraı uıymdastyryl­ǵan eskertkishtiń saltanatty ashylý rásimine Túrkistan oblysy men Shymkent qalasynyń soǵys jáne eńbek ardagerleri, zııaly qaýym ókilderi men aýdan turǵyndary qa­tysyp, gúl shoqtaryn qoıyp, taǵzym etti. Qoladan quıylǵan, eskert­kishtiń tuǵyrymen jalpy bıiktigi – 9,5 metr, al batyr qyz­dar músininiń bıiktigi – úsh metr. Kompozısııalyq monýmenttiń artynda bıiktigi 6,5 metr bolatyn stella bar. Músinshi – Ádilhan Baıalıev. Shymkent – Tashkent halyqaralyq kúre jolynyń boıynda alystan men­mundalaıtyn eskertkish saıabaqtyń ortasynda ornalasqan. Erlik pen órliktiń, náziktik pen namystyń rámizine, ult maqtanyshyna aınalǵan batyr qyzdardyń beınesi «Jeti jarǵy» jáne «Qojabergen jyraý» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń demeýshiligimen boı kóterdi.

– Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev surapyl soǵys kezindegi aǵa býynnyń óshpes erligi men eren eńbegin urpaq jadynda jańǵyrtý óte mańyzdy ekenin atap ótti. Sondaı-aq Prezıdent batyrlarymyzdyń esimi eldi mekenderge, túrli nysandarǵa, kóshelerge berilgenin, ýchılıshelerdi, avıasııa bazalaryn, áýejaılardy batyrlarymyzdyń esimimen ataý dástúrge aınalǵanyn jáne bul baǵyt­taǵy jumysty jalǵastyrý qajet­tigin aıtty. Atyraýda ótken sol quryl­taıdan soń iske kirisip, búginde osynaý eńseli eskertkishti ashyp otyrmyz. Erlik eshqashan umytylmaıdy, – deıdi «Jeti jarǵy» jáne «Qojabergen jy­raý» halyqaralyq qoǵamdyq qaıyrym­dylyq qorynyń tóraǵasy, belgili zańger, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Beket Turǵaraev.

Saltanatty rásimnen keıingi jıynda sóz alǵandar Ekinshi dúnıejúzilik soǵysynda janyn shúberekke túıip, týǵan jerdiń tynyshtyǵy úshin jan­qııarlyqpen kúresken batyr qyzdar búgingi urpaqqa úlgi ekenin aıtty. Maı­dan dalasynda qaza tapqan Mán­shúk pen Álııanyń, soǵystan aman oralyp, avıa­sııa salasynda eńbek etken  Hıýazdyń erlikteri eske salyndy. Urpaq jadynda saqtalatyn osyndaı taǵylymdy sharalar arqyly tarıhqa taǵzym etip, batyr babalar amanatyna adaldyq tanytý qajettigi de aıtyldy. Jıynnan soń batyr qyzdardyń rýhyna quran baǵyshtalyp, arnaıy as berildi.

Aıta ketelik, aýmaǵy 10 gektar «Máńgilik el» saıabaǵynda qazaqtyń úsh bıinen bastap, Salqam Jáńgir han men Jalańtós batyr, Alash arystary, Anaǵa taǵzym, Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerlerine arnalǵan 30-ǵa jýyq eskertkish oryn tepken. Saıabaq aýmaǵynda 5 myń túp aǵash egilgen. Bul saıabaq búginde 110 myń halqy bar Qazyǵurt aýdany turǵyndarynyń súıikti demalys ornyna aınalǵan. Sondaı-aq óńirde týrızmniń damýyna ózindik úles qosyp keledi.

 

Túrkistan oblysy 

Sońǵy jańalyqtar

Syr óńirinde shıbóri nege kóbeıdi?

Aımaqtar • Búgin, 16:38